II SA/Ol 223/19
WyrokWSA w Olsztynie2019-05-14
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Marzenna Glabas, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, wydając zarządzenie zastępcze na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego, może wprowadzić udokumentowane obszary złóż kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego, a nie tylko w części dotyczącej uwarunkowań?Ratio decidendi
Wojewoda, wydając zarządzenie zastępcze na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego, może wprowadzić udokumentowane obszary złóż kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zarówno w części dotyczącej uwarunkowań, jak i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Przepisy Prawa geologicznego i górniczego oraz Prawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakładają obowiązek ochrony zasobów naturalnych, w tym złóż kopalin, poprzez ich ujawnienie w studium, co obejmuje zarówno analizę uwarunkowań, jak i określenie kierunków zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Gmina Jonkowo zaskarżyła zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, które wprowadziło do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy udokumentowane złoża kopalin. Gmina zarzuciła, że Wojewoda wprowadził te złoża jedynie w części dotyczącej "kierunków" zagospodarowania, a nie w części dotyczącej "uwarunkowań", co narusza jej władztwo planistyczne. Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na obowiązek ujawnienia złóż kopalin w studium w celu ich ochrony oraz na specyfikę obowiązującego studium Gminy Jonkowo, które nie zawierało odrębnej części dotyczącej uwarunkowań.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Jonkowo.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Jonkowo na zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 11 stycznia 2019 r., nr IGR-I.742.117.23.2018 w przedmiocie wprowadzenia obszarów udokumentowanych złóż kopalin do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo oddala skargę.
Zarządzeniem zastępczym z dnia 11 stycznia 2019 r., nr IGR-I.742.117.23.2018, Wojewoda Warmińsko-Mazurski, na podstawie art. 96 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 8 oraz art. 208 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm., dalej jako: "u.p.g.g."), wprowadził do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo, przyjętego uchwałą nr XXXVII/266/2002 Rady Gminy Jonkowo z dnia 29 stycznia 2002 r., zmienionego uchwałą nr XXXIX/214/2009 Rady Gminy Jonkowo
z dnia 28 grudnia 2009 r., obszary udokumentowanych złóż kopalin – zgodnie
z załącznikiem nr 1 (Część tekstowa) i nr 1a (Część graficzna).
W uzasadnieniu zarządzenia zastępczego Wojewoda podniósł, że obowiązująca od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawa Prawo geologiczne i górnicze wprowadziła obowiązek ujawnienia przez gminy w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, obszarów złóż kopalin, dla których właściwy organ administracji geologicznej zatwierdził dokumentację geologiczną lub przyjął, przed dniem wejścia w życie tej ustawy dokumentację geologiczną bez zastrzeżeń. Obowiązki gmin w tym zakresie, zostały uregulowane odpowiednio w art. 95 i art. 208 u.p.g.g. Zgodnie z art. 95 ust. 1 i ust. 2 u.p.g.g., organy jednostki samorządowej mają obowiązek wprowadzenia do studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszar udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej. Stosownie natomiast do art. 208 ust. 1 u.p.g.g., obszary złóż kopalin, dla których właściwy organ administracji geologicznej przyjął dokumentację geologiczną bez zastrzeżeń przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i które nie zostały wprowadzone do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wprowadza się do studium nie później niż w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Po upływie zakreślonych terminów, obszar udokumentowanego złoża kopaliny do studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wprowadza wojewoda, wydając w tej sprawie zarządzenie zastępcze (art. 96 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i art. 208 ust. 2 u.p.g.g.). Wojewoda wskazał, że zmiana studium wprowadzona zarządzeniem zastępczym wywołuje skutki prawne takie jak studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Następnie organ nadzoru wyszczególnił złoża kruszywa naturalnego podlegające ujawnieniu w Studium Gminy Jonkowo. Wyjaśnił, że wezwał organy Gminy do usunięcia naruszenia prawa, poprzez wprowadzenie do Studium udokumentowanych złóż kopalin we własnym zakresie
w terminie 30 dni. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie 14 maja 2018 r.
W związku z tym, po zawiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Środowiska, Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze.
Gmina Jonkowo zaskarżyła powyższe zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o jego uchylenie w całości w związku
z naruszeniem:
- art. 208 ust. 2 u.p.g.g. w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945, dalej jako: "u.p.z.p."), poprzez uznanie, iż wprowadzenie udokumentowanych obszarów kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy następuje w części obejmującej "kierunki";
- art. 96 ust. 1 u.p.g.g. w zw. z art. 10 ust. 2 u.p.z.p., poprzez uznanie, iż wprowadzenie udokumentowanych obszarów kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy następuje w części obejmującej kierunki zagospodarowania przestrzennego;
art. 3 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. art. 208 ust. 2 oraz art. 96 ust. 1 u.p.g.g., poprzez pozbawienie Gminy władztwa planistycznego przejawiające się we wprowadzeniu udokumentowanych obszarów kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w części obejmującej kierunki zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu podniesiono, że Wojewoda wprowadził udokumentowane złoża kopalin w kierunkach zagospodarowania przestrzennego, do czego, w ocenie skarżącej, nie był uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin, natomiast regulacja zawarta w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. nie zawiera odpowiednika art. 10 ust. 1 pkt 11, a w związku z tym, nie zawiera katalogu obszarów występowania udokumentowanych złóż kopalin. W ocenie skarżącej Wojewoda winien wprowadzić udokumentowane a nieujawnione przez Gminę złoża kopalin w części obejmującej uwarunkowania, czego nie uczynił, gdyż złoża zostały ujawnione jedynie w kierunkach zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącej, gmina w ramach przyznanego jej w oparciu o art. 3 ust. 1 u.p.z.p. władztwa planistycznego ma jedynie prawo a nie obowiązek uwzględniania takich obszarów
w kierunkach zagospodarowania przestrzennego. Podkreślono, że władztwo planistyczne stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami oraz ładem przestrzennym kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. W ocenie skarżącej, to gmina w ramach władztwa planistycznego ma prawo do decydowania czy na konkretnych obszarach występowania kopalin dopuszcza się możliwość pozyskania kopalin, czy też określa się inne ich przeznaczenie. Skarżąca wskazała, że istotnym jest, iż uwarunkowania stanowią jedynie punkt odniesienia dla określania kierunków i obszarów, o których mowa w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. i zgodnie z istotą procesu planowania przestrzennego, którego celem jest określenie, w ramach i na podstawie prawa, pożądanych zmian w zagospodarowaniu przestrzennym oraz zapobieganie zmianom mającym negatywne skutki przestrzenne, nie muszą mieć waloru bezwzględnie wiążącego dla polityki przestrzennej gminy. Przeciwnie, podejmowane w ramach władztwa planistycznego (władzy dyskrecjonalnej) ustalenia studium, które identyfikują uwarunkowania stanowiące podstawę działań naprawczych czy ochronnych, powinny określać bariery wymagające pokonania w polityce przestrzennej władz publicznych, włącznie z koniecznością ewentualnych ograniczeń praw cywilnych oraz ograniczeń uprawnień o charakterze publicznoprawnym, chyba że co innego wynika z przepisów ustawowych, które wiążą z określonym stanem faktycznym zagospodarowania przestrzeni konieczność podjęcia ściśle określonych działań przez administrację. Skarżąca oświadczyła, że niezrozumiałe jest postępowanie Wojewody, który zadecydował, aby wprowadzić udokumentowane złoża jedynie w części Studium obejmującej kierunki zagospodarowania (część tekstowa oraz rysunek), pomijając tym samym część określającą uwarunkowania. Brak w uzasadnieniu zarządzenia podstaw wyjaśniających takie postępowanie uniemożliwia ustosunkowanie się do niego. Jak wynika z analizy załączników przedstawionych do zarządzenia - zmiany Wojewody zostały ujawnione w tabeli znajdującej się na stronie 13 części tekstowej Studium (w części obejmującej kierunki) oraz na załączniku graficznym ukazującym również kierunki zagospodarowania przestrzennego. Jeśli w ocenie Wojewody brak było przesłanek do wprowadzenia zmian w części obejmującej uwarunkowania, to w ocenie skarżącej zarządzenie zastępcze winno być odmiennej treści. Niezgodna z przepisami jest sytuacja, w której złoża zostały ujawnione w kierunkach bez wprowadzenia ich wyłącznie do uwarunkowań, stosownie do art. 10 ust. 1 u.p.z.p.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Warmińsko-Mazurski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że na podstawie obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo, dokumentacji geologicznej zawartej w systemie informacji geologicznej MIDAS prowadzonej przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy, wykazu i kopii udokumentowanych złóż kopalin Województwa Warmińsko-Mazurskiego (pismo Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 18 marca 2014 r., znak GW.7463.97.2014; z dnia 12.02.2018r., znak: GW.7480.16.2018; z dnia 20.11.2018 r., znak: GW.7480.126.2018; pismo Starosty Olsztyńskiego z dnia 21.02.2018 r., znak: GŚ-11.6522.8.2018.PP), ustalono, iż na terenie gminy Jonkowo zlokalizowanych jest 18 udokumentowanych złóż kopalin, które pomimo upływu terminu określonego przepisami u.p.g.g. nie zostały wprowadzone do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Wójt Gminy Jonkowo pismem z dnia 14 maja 2018 r. wystąpił z prośbą
o wprowadzenie nieujawnionych udokumentowanych złóż kopalin do części "uwarunkowań", a nie "kierunków", argumentując, iż ujawnienie złóż w części "kierunków" pozbawi Gminę władztwa planistycznego i jednocześnie umożliwi uzyskanie koncesji na eksploatację poszczególnych złóż bez sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ nadzoru nie zgodził się z tym stanowiskiem. Podał, że ma obowiązek wprowadzenia przedmiotowych elementów środowiska do studium w celu ich ochrony, poprzez ujawnienie istnienia konkretnych złóż kopalin udokumentowanych przez właściwe organy administracji geologicznej. Zmiana studium przez wojewodę jest dokonywana jedynie w celu formalnego ujawnienia w studium istnienia określonych złóż geologicznych na terenie gminy, a nie w celu zmiany polityki przestrzennej gminy. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. w studium określa się w szczególności obszary oraz zasady ochrony środowiska i jego zasobów, którymi są m.in. złoża kopalin. W studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo, przyjętym uchwałą
z dnia 28 grudnia 2009 r. w rozdziale II pkt 1 ppkt 1.4 również jako zasoby środowiska naturalnego widnieją złoża surowców naturalnych, które zostały także zaznaczone na załączniku graficznym. Wojewoda, swoim zarządzeniem zastępczym jedynie uaktualnił istniejące udokumentowane złoża kopalin na terenie gminy, nie pozbawiając przy tym gminy władztwa planistycznego. Organ nadzoru wyjaśnił, że po przeanalizowaniu treści uchwał Rady Gminy Jonkowo nr XXXVII/266/2002 z dnia 29 stycznia 2002r. oraz nr XXXIX/214/2009 z dnia 28 grudnia 2009 r., a także uchwalonych do nich załączników, uznał, iż aktualnym dokumentem studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo jest zgodnie z uchwałą nr XXXIX/214/2009 Rady Gminy Jonkowo z dnia 28 grudnia 2009 r. załącznik nr 1- tekst zmiany studium zatytułowany "Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo. Kierunki zagospodarowania przestrzennego. Polityka przestrzenna" oraz załącznik nr 2 - rysunek zmiany studium w skali 1:25000 zatytułowany "Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo. Kierunki zagospodarowania przestrzennego. Polityka przestrzenna". Tym samych studium nie zawiera oddzielnego opracowania będącego "uwarunkowaniami" gminy, a jedynie część studium będącą jej "kierunkami", w której zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. określa się w szczególności obszary oraz zasady ochrony środowiska i jego zasobów. W związku z powyższym, Wojewoda opracował zmianę studium polegającą na wprowadzeniu obszarów udokumentowanych złóż kopalin jedynie jako zasobu środowiska naturalnego.
W części tekstowej - załącznik nr 1, w rozdziale II pkt 1 "Obszary oraz zasady ochrony środowiska i jego zasobów", w tym ppkt 1.4 "Złoża surowców mineralnych" strona 13, wprowadzono tabelę z wykazem udokumentowanych złóż kopalin, zachowując
i dostosowując się do formy i treści studium opracowanego przez gminę. W części graficznej - załącznik nr 2 naniesiono na mapę kontury granic złóż z podaniem ich nazwy. Dalej Wojewoda wskazał na wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Kr 97/15, zgodnie z którym organ nadzoru wprowadza do studium obszary złóż kopalin w ten sposób, że obszary te ujawnia zgodnie z przyjętą dokumentacją geologiczną w uwarunkowaniach - część tekstowa i graficzna, a także w kierunkach - część tekstowa i graficzna, co wynika z przepisów określających zawartość tego aktu. Powyższe potwierdza również treść art. 96 i art. 208 ust. 2 u.p.g.g., który nie zawęża kompetencji wojewody w zakresie wprowadzenia (ujawnienia) złóż kopalin jedynie do określonej części studium. Tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut, iż Wojewoda powinien wprowadzić do Studium Gminy Jonkowo udokumentowane obszary kopalin jedynie w części obejmującej "uwarunkowania". Wojewoda nie zgodził się również
z zarzutem pozbawienia Gminy władztwa planistycznego, bowiem wydając zarządzenie zastępcze działał na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej, będącej następstwem niewywiązania się przez Gminę z obowiązków nałożonych na nią przez ustawodawcę w art. 208 ust. 1 i art. 96 ust. 1 u.p.g.g. Wojewoda podkreślił, że wprowadził przedmiotowe elementy środowiska do studium, zakreślone w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, jedynie w celu ich ochrony, poprzez ujawnienie istnienia konkretnych obszarów, na których te elementy zostały rozpoznane i udokumentowane przez właściwe organy, a nie w celu ingerencji w sferę zastrzeżoną dla gmin.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. pełnomocnik Wojewody wniósł o oddalenie skargi. Wskazał dodatkowo, że w trakcie procedury zwrócono się do Gminy
o nadesłanie Studium. W odpowiedzi otrzymano uchwałę zmieniającą z 2009 r., po czym Wojewoda ponownie zażądał uchwały z 2002 r. i w odpowiedzi uzyskano tekst Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego z czerwca 1999 r. określony jako "Opis", składający się z 4 części. Organ potraktował to jako załącznik do uchwały z 2002 r. zgodnie z § 2 pkt 2 uchwały. Przyjął, że uchwała z 2009 r. zmieniła tę część zwaną "Opisem" i przyjął, że nowym załącznikiem w miejsce "Opisu" jest ten załącznik zatytułowany "Kierunki zagospodarowania przestrzennego. Polityka przestrzenna". W tekście przyjętym w 2009 r. nie ma uwarunkowań, jest tylko Dział I zatytułowany "Synteza diagnozy uwarunkowań rozwoju", gdzie nie ma żadnej informacji na temat złóż kopalin. Ponieważ takie zapisy znajdują się w części dotyczącej "Kierunków" organ wprowadził te złoża do tej części i do części graficznej. Pełnomocnik wskazał, że uchwała z 2009 r. zawiera tylko jeden załącznik graficzny dotyczący kierunków, nie ma natomiast załącznika określającego istniejące uwarunkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) i art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") ), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził,
iż poddane kontroli zarządzenie zastępcze Wojewody, wydane zostało zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia Sądu w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy Wojewoda może w ramach kompetencji nadzorczych, określonych
w art. 96 ust. 1 i art. 208 ust. 2 u.p.g.g., wprowadzić do studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy udokumentowane obszary w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego, czy też, jak o to wnosiła Gmina, powinien ograniczyć zarządzenie przez wprowadzenie udokumentowanych złóż kopalin tylko do części "uwarunkowań", obrazujących jedynie istniejący stan faktyczny terenu, w celu zapewnienia Gminie swobody w kształtowaniu przeznaczenia ternu.
W sprawie bezspornym jest, że zostały spełnione wszystkie wymogi formalne do wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Z mocy art. 95 ust. 2 u.p.g.g. i art. 208 ust. 1 u.p.g.g. udokumentowane złoża kopalin powinny zostać obowiązkowo wprowadzone do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w terminie 2 lat licząc od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej, a w przypadku, gdy właściwy organ administracji geologicznej przyjął dokumentację geologiczną bez zastrzeżeń przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Wojewoda wykazał 18 udokumentowanych złóż kruszywa naturalnego, które, mimo wyraźnego nakazu ustawy, nie zostały w ogóle ujawnione w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Jonkowo. Następnie organ nadzoru wezwał organy Gminy do usunięcia naruszenia prawa w tym zakresie. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie. Skarżąca nie neguje tych okoliczności, sprzeciwia się natomiast wprowadzeniu informacji na temat udokumentowanych złóż kopalin w części studium dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W szczególności skarżąca zarzuciła Wojewodzie, że wprowadził zmiany tylko w części obejmującej kierunki, pomijając część określającą uwarunkowania. Zdaniem skarżącej uwarunkowania związane z istnieniem udokumentowanych złóż kopalin objętych wymaganą procedurą geologiczną nie muszą mieć waloru bezwzględnie wiążącego dla polityki przestrzennej gminy i organ nadzoru powinien je wprowadzić wyłącznie do uwarunkowań zgodnie
z art. 10 ust. 1 pkt 11.p.z.p.
Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Wojewoda wskazał i Sąd tę ocenę podziela, że organ nadzoru wprowadza do studium obszary złóż kopalin w ten sposób, że obszary te ujawnia zgodnie z przyjętą dokumentacją geologiczną
w uwarunkowaniach - część tekstowa i graficzna, a także w kierunkach - część tekstowa i graficzna, ale jeżeli w takiej prawidłowej formie gmina opracowała rzeczywiście studium. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. z 2004r. Nr 118, poz. 1233) projekt studium powinien zawierać część określającą uwarunkowania, o których mowa w art. 10 ust.1 u.p.z.p., przedstawioną w formie tekstowej i graficznej (pkt 1) oraz część tekstową zawierającą ustalenia określające kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, o których mowa w art. 10 ust. 2 u.p.z.p., przedstawione na rysunku (pkt 2 i 3). Powyższe unormowania potwierdzają, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, co do zasady powinno się składać z wyodrębnionych części w zakresie uwarunkowań obrazujących istniejący stan faktyczny i prawny terenu oraz kierunków ustalających przeznaczenie ternu.
Zarówno w art. 96 ust.1, jak i art. 208 ust. 2 u.p.g.g. ustawodawca wskazał, że "wojewoda wprowadza udokumentowany obszar kopalin do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy". Już tylko z tej treści wynika, że wprowadzenie udokumentowanych złóż kopalin ma obejmować całe studium, a więc zarówno uwarunkowania, jak i kierunki. Potwierdza to wykładnia systemowa poniżej przytoczonych przepisów. Omawianych kompetencji Wojewody nie można interpretować w sposób zawężający, jakby chciała tego skarżąca, przede wszystkim
z uwagi na cel wprowadzenia do studiów udokumentowanych obszarów kopalin z uwagi na ich ochronę. Pamiętać należy też, że organ nadzoru wydanym zarządzeniem zastępczym dopełnia tylko obowiązku, którego zaniechała gmina w zakresie ujawnienia w studium złóż kopalin. Zatem Wojewoda działa tylko zastępczo, z mocy szczególnego przepisu, w zakresie właściwości gminy w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego. Ustawodawca wprost wskazuje, że zmiana studium w trybie zarządzenia zastępczego wywołuje takie same skutki prawne jak studium (art. 96 ust. 2 u.p.g.g.). Wojewoda ma więc w omawianym zakresie takie same kompetencje jak gmina. Gmina zaś, stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. ma obowiązek uwzględnienia w studium uwarunkowań wynikających w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin. Bezspornie więc złoża kopalin powinny być ujawnione w części studium dotyczącej uwarunkowań. O zakresie kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy stanowi zaś art. 10 ust. 2 u.p.z.p., z którego treści wynika, że w studium określa się przeznaczenie danego terenu w celu zapewnienia ładu przestrzennego. Przy czym, przy określaniu kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina musi uwzględniać zasoby naturalne środowiska podlegające ochronie, wynika to wprost z art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., na który Wojewoda zasadnie wskazywał. Przepis ten koresponduje z art. 72 ust 1 pkt 2 ustawie z dnia 27 kwietnia 2002 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 799), zgodnie z którym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez uwzględnianie obszarów występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż. Cel ochronny ujawniania złóż kopalin w studium wskazany został wprost przez prawodawcę również w art. 95 ust. 1 u.p.g.g., gdzie mowa jest, że "udokumentowane złoża kopalin...w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa". Wprowadzenie obszarów udokumentowanych złóż kopalin w kierunkach zagospodarowania przestrzennego gminy nie zostało zatem pozostawione uznaniu gminy w ramach władztwa planistycznego. W wyroku z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 38/18 (publ. na stronie orzezcenia.nsa.gov.pl) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekonująco argumentował na kanwie podobnego stanu faktycznego, że ujawnieniu w studium podlega cały obszar występowania udokumentowanych złóż. Rada gminy nie może wykonać częściowo tego obowiązku. Kierunki zagospodarowania danego terenu powinny uwzględniać istnienie złoża tak, aby możliwa była jego eksploatacja w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. II OSK 2323/15, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 356/17, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający podziela to stanowisko.
Odnosząc się do zarzutu, iż Wojewoda wprowadził udokumentowane obszary złóż kopalin tylko w części tekstowej i graficznej dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, to stwierdzić należy, że analiza dokumentów źródłowych potwierdza wyjaśnienia Wojewody, że obowiązujące Studium Gminy Jonkowo nie zawiera oddzielnego opracowania określającego uwarunkowania terenu ani w formie tekstowej, ani graficznej. Według wprowadzonej w 2009 r. zmiany Studium jego część tekstowa składa się tylko z jednolitego tekstu zatytułowanego "Kierunki Zagospodarowania Przestrzennego Polityka Przestrzenna", stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały z 2009 r. Pierwszy rozdział tego jednolitego tekstu zatytułowany został "Synteza diagnozy uwarunkowań gminy", w którym nie wspomina się w ogóle
o istniejących złożach surowców mineralnych. Kwestię złóż kopalin uregulowano
w Studium Gminy Jonkowo dopiero w rozdziale drugim pkt 1 ppkt 4. Złoża kopalin zobrazowane zostały także na rysunku zmiany studium (załącznik nr 2 do uchwały z 2009 r.). W takim stanie faktycznym Wojewoda prawidłowo wprowadził zaskarżonym zarządzeniem do studium udokumentowane złoża kopalin, poprzez wzmiankowanie o tym w miejscach, w których sama gmina uregulowała to zagadnienie. W szczególności nie sposób czynić Wojewodzie zarzutu, że nie wprowadził omawianych zmian w części uwarunkowań, skoro Studium nie zawiera takiego odrębnego opracowania, ani obrazującego go załącznika graficznego. Skoro uchwałą zmieniającą z 2009 r. przyjęto jednolity tekst, co zostało wyraźnie zaznaczone na stronie tytułowej załącznika nr 1 do uchwały z 2009 r., to oczywistym jest, że nie obowiązuje już tekst studium przyjęty uchwałą z 2002 r., określony jako "Opis".
W tym stanie rzeczy skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło