II SA/Ol 224/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, B. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu wskazała, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, po rozwodzie, w trakcie trwającego "[...]" podziału majątku. Podniosła, iż były mąż nie płaci zasądzonych na jej rzecz alimentów. W obecnej chwili pozostaje bez środków do życia, niewielką pomoc otrzymuje od starszej córki, młodsza – studiuje i otrzymuje wsparcie z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z młodszą córką. W rubryce nr 7.1. wykazała dom (zdewastowany) oraz nieruchomość rolną, na której jest usytuowany (majątek w trakcie sprawy o jego podział), natomiast w rubryce nr 10 alimenty z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki w kwocie "[...]" oraz alimenty na swoją rzecz w kwocie "[...]". Wskazała, iż wobec byłego męża prowadzona jest egzekucja komornicza, w wyniku której otrzymuje wskazaną kwotę alimentów zamiast zasądzonej kwoty "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do aktualnego miejsca zamieszkania), finansowej (w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanych dochodów, pobieranych ewentualnie świadczeń z pomocy społecznej oraz innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, ponoszonych wydatków, źródła finansowania sprawy o podział nieruchomości wykazanej w rubryce nr 7.1., a także wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej młodszą córkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy) oraz rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do starszej córki). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wskazała przyczynę, dla której nie może podać aktualnego miejsca zamieszkania młodszej córki, która jak podniosła jest studentką mieszkającą poza E., utrzymującą się z alimentów oraz stypendium na pokrycie kosztów zamieszkania. Wyjaśniła, iż ona sama jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od "[...]" i mimo starań nie może znaleźć pracy – w okresie "[...]" pracowała na stażu, a obecnie jako wolontariuszka. Wskazała, iż w "[...]" korzystała dwukrotnie ze świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na poczet zapłaty podatku od nieruchomości. Obecnie nie może liczyć na pomoc starszej córki. Wskazała koszty postępowania w sprawie o podział nieruchomości i oświadczyła, iż zostały one uiszczone "[...]" z pożyczonych pieniędzy. Wskazała również ponoszone wydatki – podatek od nieruchomości (4 x 130 zł), gaz (butla – 20 zł), wyżywienie ("w zależności ile mam pieniędzy"), podnosząc, iż nie posiada żadnych rachunków dokumentujących te wydatki. Oświadczyła, iż odmawia przedstawienia wyciągów bankowych młodszej córki, ponieważ sprawa dotyczy jej i nie ma związku z rachunkiem bankowym córki. Do przedmiotowego pisma, skarżąca załączyła wyciąg z własnego rachunku bankowego za okres "[...]" (saldo końcowe "[...]") oraz kopie wyroków w sprawie o rozwód i zaświadczenia o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko byłemu mężowi. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Zauważyć ponadto należy, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i z tego też powodu powinno być stosowane tylko w sytuacji, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W tym też kontekście, nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje sytuacja materialna członków jej najbliższej rodziny, gdyż dzięki ich pomocy strona może przezwyciężyć własne trudności finansowe. Obowiązek udzielania wsparcia i wzajemnej pomocy w trudnych sytuacjach życiowych przez rodziców i dzieci znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej młodszej córki, wykazanej w formularzu wniosku jako osoba, z którą skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, skierowane zostało do niej wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżąca nie przedłożyła jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń, w tym w szczególności w zakresie odnoszącym się do sytuacji finansowej młodszej córki. Brak ich przedłożenia, w tym przede wszystkim wyciągów z rachunku bankowego młodszej córki, z którą skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej 2-osobowej rodziny. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Nieujawnienie przez skarżącą sytuacji materialnej jej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą do oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.