II SA/Ol 228/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na rzecz skarżącego kwotę 26 zł. (słownie: dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu "[...]" orzeczenie o stopniu niepełnosprawności K.M., które zostało mu doręczone 27 lutego 2008 r. W odwołaniu od tego orzeczenia, nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 13 marca 2008 r., K.M. zawarł stwierdzenie, iż nie mógł złożyć go wcześniej z powodów chorobowych (schizofrenia paranoidalna, rwa kulszowa, bóle kręgosłupa, biodra i kolan), jak również finansowych. W załączeniu przedłożył szereg zaświadczeń lekarskich. Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdził, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na prośbę strony jest uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zainteresowany musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Treść zawarta w piśmie nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na fakt, iż dołączone do prośby dokumenty nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej uchybienia terminu do wniesienia odwołania, tym samym posiadane schorzenia nie stanowiły przeszkód do złożenia odwołania w ustawowym terminie. W terminie przewidzianym do wniesienia skargi sądowo-administracyjnej K.M. złożył w Wojewódzkim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności pismo datowane na 1 kwietnia 2008 r., w którym stwierdził, iż nie wnosił o przywrócenie terminu, ponieważ odwołanie zostało wniesione w terminie. Wynika to z faktu, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności odebrał 28 lutego 2008 r. (k. 2 akt sądowych). W piśmie z 15 kwietnia 2008 r. przyznał on jednak rację organowi i ponowił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, na co wystarczającym dowodem jest stwierdzenie u niego schizofrenii paranoidalnej. W okresie tym występował u niego także ostry stan choroby narządów ruchu. Jest osobą samotną, a nie posiadał jakichkolwiek środków finansowych, które pozwoliłyby przesłać odwołanie. Okoliczność, iż wskazane wystąpienie z dnia 1 kwietnia 2008r. jest skargą na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, K.M. potwierdził na rozprawie, która odbyła się przed Sądem w dniu 27 maja 2008 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Należy również dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga jest zasadna. Stosownie do art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej w skrócie k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: zainteresowany wniósł prośbę o przywrócenie terminu, uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. (§ 1), prośba ta została wniesiona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu a jednocześnie została dopełniona czynność, dla której określony był termin (§ 2). Wnoszący podanie musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Okolicznościami wskazującymi na brak winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu są m.in. obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania, przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (Komentarz do art. 58 k.p.a., [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I., LEX, 2007, wyd. II). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż K.M. uchybił terminowi do wniesienia odwołania, gdyż orzeczenie organu I instancji zostało mu doręczone 27 lutego 2008 r., 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał 12 marca 2008 r., a odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożone zostało 13 marca 2008 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił przywrócenia terminu, uznając, że "dołączone do prośby dokumenty nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej uchybienia terminu do wniesienia odwołania, tym samym posiadane schorzenia nie stanowiły przeszkód do złożenia odwołania w ustawowym terminie." W ocenie Sądu, wniosek ów jest co najmniej przedwczesny. Podkreślenia wymaga, że w analizowanym przepisie mowa jest o uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie, w odróżnieniu od udowodnienia, nie czyni istnienia pewnego faktu pewnym a jedynie prawdopodobnym, służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie, stworzenia w jego świadomości mniejszego lub większego stopnia przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, nie zaś przekonania go o tym. (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd. IV, Warszawa 1970, s. 135). Zdiagnozowana u skarżącego choroba psychiczna bez wątpienia może mu utrudniać lub wręcz uniemożliwiać prawidłowe i terminowe prowadzenie spraw. Nie można również wykluczyć, że w rozpatrywanym przypadku doszło do tego także za sprawą innych jego schorzeń. Organ jednak nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia tych okoliczności. Co prawda, stosowanie analizowanego przepisu nie stwarza konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego sensu stricto w tym zakresie, lecz nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i podjęcie wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006r. I OSK 1330/05, LEX 289259). Uchylenie się przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności od należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy świadczy o naruszeniu zasad procedury administracyjnej, określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Uchybienia te mogły mieć z kolei istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie wyjaśnić, czy stan zdrowia skarżącego - w szczególności schizofrenia paranoidalna - mógł uniemożliwiać dokonanie czynności procesowej. Dopiero ustalenie tych okoliczności będzie mogło stanowić podstawę do oceny, czy zaistniały przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Z przytoczonych wyżej powodów należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia zostało podjęte na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.