II SA/Ol 230/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że w dniu 26 sierpnia 2020r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu W. J., na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Do wniosku załączono odpis ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia "[...]" o uznaniu wyżej wymienionego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzją z dnia "[...]" Starosta A (organ I instancji) zatrzymał W. J. prawo jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji powołano się na wniosek organu dłużnika alimentacyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oraz decyzję z dnia "[...]" o uznaniu wyżej wymienionego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od decyzji powyższej W. J. (dalej odwołujący się, skarżący) wniósł odwołanie zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Podał, że nie uchyla się od obowiązku alimentacyjnego, a jedynie trudna sytuacja materialna i zawodowa spowodowała zwłokę w uiszczaniu należności alimentacyjnych. Podniósł, że zatrzymanie prawa jazdy doprowadzi do tego, że nie będzie mógł podejmować pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu ma charakter obligatoryjny, a mianowicie organ administracji publicznej ma obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku stwierdzenia, że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, określone w art. 5 ust. 5 powołanej wskazanej ustawy. W aktach sprawy znajduje się bowiem wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Do wniosku tego dołączono także odpis ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał oceny przesłanek określonych w art. 5 ust. 5 ustawy, uzasadniających zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana została z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Wskazano, że argumenty podnoszone przez odwołującego się nie mogły odnieść skutku w ramach postępowania o zatrzymanie prawa jazdy, gdyż powołane wyżej przepisy nie przewidują możliwości uwzględnienia sytuacji zawodowej i materialnej dłużnika alimentacyjnego. Skargę na decyzję Kolegium wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organu II i I instancji, oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego; 2. art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy odwołującemu została wydana w sposób prawidłowy ze spełnieniem wszelkich przesłanek, podczas gdy organ wydający pierwotną decyzję nie przeprowadził w pełni postępowania dowodowego, nie ustalając m.in. przyczyn nie spełniania obowiązku alimentacyjnego przez odwołującego. II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 7, art., 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie dokumentów złożonych przez odwołującego, w konsekwencji nie uwzględnienie przez SKO i organ wydający pierwotną decyzję, przeszkód po stronie odwołującego w terminowym spełnianiu obowiązku alimentacyjnego w pełnej wysokości i nie uwzględnienie ponadto częściowego regulowania należności przez odwołującego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 137). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co stwierdza art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne w związku z obowiązkiem terminowego rozpoznania sprawy, istnieniem zagrożenia dla życia i zdrowia stron oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość. Dokonując oceny zaskarżonego aktu we wskazanych wyżej granicach stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja wydana przez organ pierwszej instancji są zgodne z prawem. Przede wszystkim organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze reguł proceduralnych (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), bowiem sprawa ze swej istoty wymagała jedynie dokonania ustaleń ograniczonych przesłankami zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Nie są to zaś ustalenia skomplikowane. Ustaleń tych organy dokonały we właściwym zakresie, a na ich podstawie wysnuły prawidłowe wnioski, które zostały należycie umotywowane. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu posiadanego przez niego prawa jazdy kat. "B" (co nie było sporne) stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 808 z późn. zm. - dalej jako "ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów" lub "ustawa"). Zarówno z samej nazwy, jak również treści wskazanej ustawy wynika, że celem jej uchwalenia była pomoc osobom uprawnionym do alimentów, bowiem dostarczanie środków utrzymania przez członków najbliżej rodziny osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, jest jednym z podstawowych obowiązków wskazanych w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 poz. 2086, z późn. zm.). Uwzględniając, że zobowiązani do alimentacji na rzecz uprawnionych członkowie najbliżej rodziny (szczególnie ojcowie), w warunkach krajowych często nie wypełniają tego obowiązku w całości albo w znacznej części, wskazana ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewidziała działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych (art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy). Jednym z takich działań będących instrumentem do dyscyplinowania zobowiązanych w omawianym zakresie, aby dobrowolnie spełniali ciążący na nich obowiązek alimentacyjny, jest instytucja zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3b ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika: 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks kamy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 i 2077) oraz 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Według zaś do art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z przytoczonych przepisów wynika, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu wówczas, gdy spełnione zostaną tylko dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie wobec zobowiązanego do alimentacji ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, drugą zaś, wystąpienie przez właściwy organ z wnioskiem do starosty (prezydenta miasta) o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Wykładnia językowa wskazanych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy jest decyzją o charakterze związanym (por. przykł. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17 oraz z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 83/17). Tym samym oznacza to, że jeśli dłużnik alimentacyjny posiada prawo jazdy i został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, właściwy organ administracji zobowiązany jest do złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy takiemu dłużnikowi do innego właściwego organu. W takiej właśnie sytuacji znalazł się w tej sprawie skarżący. Dlatego wydane przez organy decyzje były prawidłowe, a w ich uzasadnieniach zasadnie ograniczono się wykazania, że zostały spełnione wskazane powyżej przesłanki zatrzymania prawa jazdy. Nie może być zatem mowy o naruszeniu art. 4 ust. 1 i art. 5 wskazanej ustawy. Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji, że organ I instancji swoją decyzję wydał na podstawie wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 11 sierpnia 2020 r. z tego względu, że do wniosku tego dołączono decyzję ostateczną z dnia "[...]" o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Tego, że decyzja taka została wydana i była ostateczna skarżący skutecznie nie zakwestionował. Organy zaś wykazały w swoich decyzjach w sposób wystarczający i nie budzący wątpliwości wystąpienie przesłanek zatrzymania stronie prawa jazdy w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. i brak przesłanek negatywnych takiego rozstrzygnięcia (art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Nie były zaś usprawiedliwione w tym zakresie podniesione w skardze zarzuty skarżącego dotyczące nienależytego zebrania przez organy materiału dowodowego oraz naruszenia innych wskazanych w zarzutach reguł proceduralnych. Na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji wydanej w zgodzie z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów nie mogły mieć wpływu argumenty podniesione przez skarżącego, a dotyczące tego, że skutkiem zatrzymania mu prawa jazdy będzie wyeliminowanie go z rynku pracy, czy też ograniczenie możliwości zarobkowania i pozbawienie jakichkolwiek środków do życia, co w rezultacie nie zapewni skuteczności wyegzekwowania od niego świadczeń alimentacyjnych. Podkreślić należy, że organ administracji orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie może weryfikować jego sytuacji materialnej i osobistej. Tego rodzaju okoliczności ustalane są w odrębnym postępowaniu dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które jest postępowaniem odrębnym i poprzedza zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 287/15). Decyzja zaś w tym zakresie została już wydana przez uprawniony organ i skutecznie doręczona skarżącemu. Te okoliczności nie podlegały więc ponownej weryfikacji w niniejszym postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy, które było przedmiotem kontroli sądowej w tej sprawie. Dostrzec należy również, że w omawianej ustawie przewidziano możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy (art. 5 ust. 6 ustawy). Stosownie do tego przepisu, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Skarżący został o tym poinformowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, który zwrócił na to uwagę. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżona decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.