II SA/Ol 244/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-03-17

Skład orzekający: Ewa Osipuk, Katarzyna Matczak, Beata Jezielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może samodzielnie ustalać początek biegu terminu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, czy też powinien zwrócić się do sądu o rozstrzygnięcie wątpliwości w tym zakresie?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może samodzielnie ustalać początku biegu terminu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jeśli pojawiają się wątpliwości co do jego wykonania. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany, na podstawie art. 13 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie, o rozstrzygnięcie tych wątpliwości. Brak takiego działania stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty o cofnięciu N.P. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B na okres 2 lat. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności dotyczące błędnego ustalenia początku biegu trzyletniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego wyrokiem sądu karnego. Skarżący podnosił, że sąd nie nałożył obowiązku zwrotu prawa jazdy, a zatem bieg zakazu powinien rozpocząć się z dniem uprawomocnienia się wyroku, a nie od daty zwrotu lub zgubienia dokumentu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2016 roku sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego N. P. kwotę 200 złotych (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr Rep. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] w sprawie cofnięcia N.P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, na okres 2 lat tj. od dnia [...] 2015r. do dnia [...] 2017r., na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w M. sygn. akt [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] Starosta cofnął N.P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na okres 3 lat tj. od dnia [...] 2015r. do [...] 2018r., na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w M. sygn. akt [...]. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta po raz kolejny cofnął uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, jednak na okres 2 lat wskazując jako podstawę ten sam wyrok Sądu Rejonowego w M. W odwołaniu od tej decyzji N.P. zarzucił organowi naruszenie: - art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 kpa. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę wyrażające się w szczególności przyjęciem, że ponieważ Sąd nie został poinformowany przez N.P. o posiadaniu prawa jazdy w dniu 27 sierpnia 2013r. nie nakazał kierowcy zwrotu tego dokumentu, podczas gdy treść wyroku z dnia [...] sygn. [...], w tym roczny okres zatrzymania prawa jazdy liczony od dnia 26 sierpnia 2012r., był znany obu Sądom orzekającym w sprawie karnej; zignorowanie treści orzeczenia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sygn. [...] polegające na pominięciu faktu, że Sąd ten w wyroku nie zobowiązał skazanego do zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, a w związku z tym bieg okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczął się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego tj. 31 października 2013r.; zarzucono brak ponownego wystąpienia do Sądu, który wydał przedmiotowy wyrok karny w celu wyjaśnienia wątpliwości co do początkowej daty obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mimo, że uzyskanie tego stanowiska w świetle art. 184 kkw jest obligatoryjne, zaś dotychczasowe stanowisko Sądu wykonującego wyrok wydane zostało bez zachowania formy i wymogów dotyczących zaskarżenia zawartych w art. 13 kkw; - art. 13 kkw poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na piśmie wydanym bez zachowania formy i trybu zaskarżenia określonym w tym przepisie. Wskazując na powyższe podstawy odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na okres od dnia 31 października 2013r. do 31 października 2015r., ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę stwierdziło, że wyrokiem nakazowym z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w O. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w M. orzekł wobec N.P., na podstawie art. 29 § 1 i 2 w zw. z art. 86 § 3, środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 12 miesięcy. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 9 listopada 2012r. W wykonaniu tego wyroku organ I instancji zatrzymał stronie prawo jazdy na okres 12 miesięcy wskazując, że początek liczy się od dnia 26 sierpnia 2012r. a kończy z dniem 26 sierpnia 2013r. W okresie zatrzymania prawa jazdy toczyła się przeciwko odwołującemu sprawa karna o czym z art. 178a § 1 kk. W trakcie postępowania apelacyjnego strona, nie informując o tym fakcie organu I instancji, w dniu 27 sierpnia 2013r. odebrała z organu prawo jazdy. Sąd Rejonowy w O. przy piśmie z dnia 25 listopada 2013r. przesłał Staroście wyrok Sądu Rejonowego w O. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w M. z dnia [...] sygn. [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w E. z dnia [...], w sprawie orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat. W pkt V tego wyroku wskazał Sąd, że na podstawie art. 63 § 2 kk na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 26 sierpnia 2012r. Podkreślono, że w dniu 26 listopada 2013r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie i psychologiczne oraz wezwano do stawienia się w celu uzupełnienia dokumentacji - dostarczenia prawa jazdy w celu wykonania wyroku Sądu, jednak pisma te nie zostały odebrane przez odwołującego się. Wobec powyższego organ I instancji wystąpił do Sądu celem wskazania daty początkowej kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd pismem z dnia 12 grudnia 2013r. wskazał, że 3 letni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w sprawie o sygn. [...] należy liczyć od dnia zwrotu przez skarżącego prawa jazdy. Dopiero w dniu 17 lipca 2015r. N.P. złożył w organie oświadczenie o zagubieniu prawa jazdy w nieznanych okolicznościach. Wskazując na te ustalenia Kolegium stwierdziło, że strona nie zastosowała się do wyroku Sądu Rejonowego w O. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w M. z dnia [...] sygn. [...] w sprawie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym przez okres 3 lat, gdyż w ocenie organu wyrok ten został wykonany w części. Przytoczono treść art. 182 § 1 zd. 1 Kodeksu karnego wykonawczego (dalej: kkw) oraz art. 182 § 2 kkw wyjaśniając, że organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Podkreślono, że z przepisem tym koresponduje art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. To orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę dla właściwego organu do cofnięcia uprawnień, przy czym cofnięcie to następuje w orzeczonym przez sąd karny zakresie. Wyjaśniono, że stosownie do art. 42 § 2 kodeksu karnego sąd orzeka, na okres nie krótszy nić 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa był w stanie nietrzeźwości (...). Orzekając taki zakaz sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie - art. 43 § 3 kodeksu karnego. Natomiast zgodnie z art. 184 kkw sąd przesyłając odpis wyroku podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonania tego środka. Resumując w ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym Sąd zaliczył odwołującemu się okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 26 sierpnia 2012r. W tej sprawie jednak bieg terminu zatrzymania prawa jazdy wynikający z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w M. (dalej zwany: Sądem lub SR) z dnia [...] sygn. [...] został przerwany od dnia 27 sierpnia 2013r., zatem do wykonania kary pozostały 2 lata. Podkreślono, że istota zarzutów odwołania sprowadza się do wykazania, że Sąd nie nakazał zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, a zatem bieg terminu w ocenie strony rozpoczął się z dniem uprawomocnienia wyroku tj. 31 października 2013r., a jego zakończenie w dniu 31 października 2015r. Jednak jak wynika z wyroku z dnia [...] Sąd nie mógł orzec o zwrocie prawa jazdy, ponieważ strona miała je już zatrzymane w dniu 26 sierpnia 2012r. i nie była w jego posiadaniu. W tym stanie sprawy, w ocenie Kolegium, bieg terminu środka karnego w postaci trzyletniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego wyrokiem z [...] sygn. [...] liczy się od dnia zatrzymania prawa jazdy tj. od 26 sierpnia 2012r. do 27 sierpnia 2013r., a naliczenie pozostałego okresu należało rozpocząć od momentu zwrotu przez ukaranego dokumentu prawa jazdy, w tej sprawie daty oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy. Na tę decyzję N.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarzucając jej: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 43 § 3 kk poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że mimo nie nałożenia na oskarżonego w wyroku skazującym obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy, ciążył na nim taki obowiązek, dlatego też rozpoczęcie biegu zakazu prowadzenia pojazdów należy liczyć dopiero od daty zwrotu dokumentu – zgłoszenia jego zagubienia; - naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, 7, 10 § 1 i 3, 11, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, w szczególności poprzez przyjęcie, że Sąd nie mógł orzec wobec skarżącego o zwrocie prawa jazdy skoro miał je zatrzymane w dniu 26 sierpnia 2012r. oraz w stwierdzeniu organu I instancji, że ponieważ Sąd nie został poinformowany przez skarżącego o posiadaniu prawa jazdy w dniu 27 sierpnia 2013r. nie nakazał stronie zwrotu dokumentu, podczas gdy teść wyroku z dnia [...] (sygn. [...]), w tym roczny okres zatrzymania prawa jazdy liczony od 26 sierpnia 2012r. do 26 sierpnia 2013r. był znany obu Sądom orzekającym w sprawie karnej; - zignorowanie treści wyroku SR z dnia [...] polegające na pominięciu faktu, że Sąd w wyroku karnym nie zobowiązał skarżącego do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, mimo że od dnia 27 sierpnia 2013r. nie był już objęty żadnym prawomocnym zakazem i miał prawo dysponować swoim prawem jazdy, a w związku z tym bieg terminu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów rozpoczął się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego tj. 31 października 2013r. ; - brak ponownego zwrócenia się do Sądu, który wydał wyrok karny w celu wyjaśnienia wątpliwości co do biegu terminu lub daty zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego ponownie wobec skarżącego; - brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do zarzutu naruszenia reguł proceduralnych, związanych z wyjaśnieniem przez Sąd wątpliwości dotyczących biegu i daty wykonania przedmiotowego zakazu; - naruszenia prawa procesowego tj. art. 13 kodeksu karnego wykonawczego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na piśmie, którego prawidłowość została podważona w tym postępowaniu oraz wydanym bez zachowania formy i trybu zaskarżenia. Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zasądzenie kosztów postepowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych W obszernym uzasadnieniu, przytaczając orzecznictwo Sądu Najwyższego - postanowienie z dnia 20 czerwca 2013r. sygn. I KZP 4/13, OSNKW 2013, nr 8, poz. 64 oraz sądów administracyjnych skarżący zarzucił, że niedopuszczalne jest wydanie decyzji administracyjnej, która pozostawałaby w sprzeczności z treścią prawomocnego wyroku karnego, jak również brak jest podstaw po stronie organu orzekającego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami dla dokonywania samoistnego ustalenia co do biegu terminu wykonania środka karnego, czy też oceny wątpliwości powstałych w tym zakresie. Uprawnienie takie stosownie do treści art. 13 § 1 kkw. przysługuje SR, nie zaś organowi administracji. Ponieważ w tej sprawie takie wątpliwości wystąpiły Starosta zwrócił się o ich wyjaśnienie do Sądu, który bez zachowania formy i trybu przewidzianego treścią ww. przepisu udzielił odpowiedzi pismem, jednak organ nie zastosował się do wskazania tam zawartego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wyjaśniono, że podstawę wydanej decyzji stanowił przepis art. 182 kkw, który mino że znajduje się akcie zawierającym przepisy prawa karnego stanowi podstawę decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Sąd kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie dokonuje własnych ustaleń w sprawie (art. 133 § 1 ustawy ppsa.) lecz orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku. Stosownie zaś do art. 134 ustawy ppsa., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w takich zakresie kontrola skarżonej decyzji organu odwoławczego wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którą po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty z [...] w sprawie cofnięcia N.P. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, na okres 2 lat tj. od dnia [...] 2015r. do dnia [...] 2017r., na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w M. sygn. akt [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 182 § 2 i art. 184 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 1997r. Nr 90 poz. 557, ze zm.) dalej: kkw. Z dokonanych w sprawie ustaleń organu wynika, że Sąd Rejonowy w O. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w M. (dalej: SR) wyrokiem nakazowym z dnia [...] sygn. [...] uznał skarżącego winnego zarzucanych mu wykroczeń z art. 86 § 1 i art. 86 § 2 kodeksu wykroczeń i za to wymierzył mu karę grzywny w wysokości 1000 zł (pkt 1). Nadto orzeczono wobec skarżącego na podstawie art. 29 § 1 i 2 kw w związku z art. 86 § 3 kw, środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 12 miesięcy. Z przesłanej przez Prokuraturę Rejonową w O. informacji wynika, że Prokurator postanowieniem z dnia [...] zatrzymał skarżącemu prawo jazdy odebrane w dniu 26 sierpnia 2012r., a następnie po otrzymaniu przez Starostę prawomocnego wyroku SR z [...], decyzją tego organu z [...] cofnięto wobec skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na okres od dnia 26 sierpnia 2012r. do 26 sierpnia 2013r. W trakcie wykonywania tego środka karnego w stosunku do skarżącego SR wydał kolejny wyrok w dniu [...] sygn. [...], w którym uznano skarżącego za winnego tego, że w dniu [...] 2012r. na drodze publicznej w miejscowości K., gm. M., kierował samochodem osobowym m-ki [...] o nr rej [...] będąc w stanie nietrzeźwości, czym wyczerpał dyspozycję art. 178a § 1 kk i za to wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, zawieszając wykonanie tej kary na okres próby 2 lat (pkt I i II wyroku). Nadto SR orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat i na poczet orzeczonego zakazu powadzenia wszelkich pojazdów zalicza okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 26 sierpnia 2012r. (pkt III i V wyroku). Wyrok ten utrzymał w mocy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] sygn. [...]. Jak wynika z powyższego, w toku postępowania odwoławczego od wyroku SR z dnia [...], w dniu 27 sierpnia 2013r. skarżący odebrał cofnięte mu uprzednim wyrokiem SR prawo jazdy kat. B. Starosta, po otrzymaniu informacji pismem z dnia 25 listopada 2013r. o kolejnym wyroku i konieczności wykonania orzeczonego w nim zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów w ruchu lądowym, wezwał skarżącego do zwrotu dokumentu prawa jazdy, jednak przesyłka ta nie została odebrana. Wobec tego Starosta wystąpił do SR o wskazanie daty początkowej środka karnego - kary zakazu prowadzenia pojazdów przedstawiając zaistniałą w tej sprawie sytuację. Pismem z dnia 12 grudnia 2013r. Sąd poinformował organ, że początek 3-letniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w sprawie o sygn. [...] należy liczyć od dnia zwrotu przez skazanego prawa jazdy. W dniu 17 lipca 2015r. N.P. oświadczył w organie, że prawo jazdy zagubił w nieznanych okolicznościach. Stosownie do art. 182 § 1 zd.1 i § 2 kkw - w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Nadto zgodnie z treścią art. 184 kkw - przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny wymieniony w niniejszym oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka. W myśl natomiast art. 11 § 1 kkw - sąd kierując orzeczenie do wykonania, przesyła jego odpis lub wyciąg, ze wzmianką o jego wykonalności, a w przypadku orzeczenia prawomocnego - z datą jego uprawomocnienia się odpowiedniemu organowi powołanemu do wykonania orzeczenia. . Co do zasady - pozbawienie praw (art. 39 pkt 1 k.k.) i zakazy (art. 39 pkt 2-3) obowiązują od uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 43 § 2 k.k. Okres, na który orzeczono zakazy (art. 39 pkt 2 - 3 k.k), nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo - art. 43 § 2a kk. Stosownie zaś do zapisu art. 42 § 1 kk sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, ze prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakład obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie - art. 43 § 3 kk. Jak wynika z treści art. 2 pkt 9 kkw w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 1445, ze zm) starosta jest organem postepowania wykonawczego właściwym do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień na podstawie art. 182 § 2 kkw. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przepisy kkw. mogą stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej, chociaż przepisy te nie należą do systemu prawa administracyjnego. Nie jest bowiem istotne, w jakim akcie prawa została zamieszczona określona norma prawna, lecz to, czy z danego przepisu można wywieść normę prawa materialnego mogącą stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. I OSK 361/05 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W ramach tego postępowania, nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w tej sprawie, że organ orzeka o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów wyłącznie na okres oznaczony konkretnymi datami, orzeczonymi przez sąd w środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. W przedmiotowej sprawie istotna problemu sprowadza się do określenia momentu, daty, od której winien biec okres orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B, skoro w wyroku SR dnia [...] nie orzeczono, stosownie do dyspozycji art. 43 § 3 kk, obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, natomiast organy orzekające w tej sprawie uznały, że termin ten rozpoczął bieg dopiero w dniu złożenia przez skarżącego oświadczenia o zagubieniu dokumentu prawa jazdy, co miało miejsce w dniu 17 lipca 2015r. Przy czym w decyzji będącej przedmiotem skargi orzeczono o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami jedynie na okres 2 lat uznając, że stosownie do zapisu pkt V tego wyroku, na poczet orzeczonego zakazu zaliczono okres wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy od dnia 26 sierpnia 2012r., który to zakaz prowadzenia pojazdu biegł do dnia 26 sierpnia 2013r., na mocy wcześniejszego wyroku SR z dnia [...]. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy przesłał przy piśmie z dnia 25 listopada 2013r. wyrok wydany przez ten sąd w sprawie sygn. akt [...], celem wykonania kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stosownie do pkt III i V wyroku (k.24 akt administracyjnych). W piśmie tym sąd nie wskazał daty, od jakiej należy rozpocząć wykonywanie orzeczonego środka. Stosownie do ogólnej normy wynikającej z art. 43 § 2 kk zakazy i nakazy obowiązują od uprawomocnienia się orzeczenia, jednakże w odniesieniu do zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w ruchu lądowym ustawodawca zawarł regulację szczególną wynikająca z § 3 tego przepisu, iż orzekając taki zakaz sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, do chwili wykonania tego obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. W rozpoznawanej sprawie taki obowiązek nie został jednak określony w wyroku karnym, przy czym bez znaczenia dla tej sprawy pozostaje okoliczność, czy sąd nie uczynił tego, bowiem w dacie wyrokowania skarżący faktycznie nie dysponował takim dokumentem, skoro na mocy wcześniejszego wyroku był pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, skoro jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji, tylko sąd orzekający taki środek karny może określić termin do jego wykonywania. Reasumując nie do przyjęcia pozostaje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, że z uwagi na fakt odebrania dokumentu prawa jazdy przez skarżącego w dniu 27 sierpnia 2013r. po odbyciu środka karnego z wcześniejszego wyroku, doszło do przerwy w biegu terminu orzeczonego środka karnego i należało ponownie orzec o cofnięciu uprawnień na okres jedynie 2 lat od daty złożenia oświadczenia przez skarżącego o zagubieniu dokumentu prawa jazdy. W takim bowiem przypadku stosownie do zapisy art. 13 § 1 kkw organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, które je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. Na postanowienie sądu przysługuj zażalenie. W rzeczonej sprawie, jak wynika z akt, Starosta zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. o wyjaśnienie wątpliwości i Przewodniczący [...] Zamiejscowego Wydziału Karnego w M. w piśmie z dnia 12 grudnia 2013r. udzielił odpowiedzi, że początek 3-letniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w sprawie sygn. akt [...] należy liczyć od dnia zwrotu przez skazanego N.P. prawa jazdy. (k. 30 akt administracyjnych). Pomimo takiego stanowiska, które nie odpowiada dyspozycji art. 13 § 1 kkw. organ I instancji, a następnie organ odwoławczy skarżoną decyzją ustaliły początek terminu dla zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów w stosunku do skarżącego odmiennie niż przedstawione, w formie nieprocesowej stanowisko Sądu, na okres 2 lat, mimo orzeczonego środka karnego na okres 3- lat. W tym stanie sprawy należało uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, czym naruszono dyspozycję art. 7 i art. 77 § 1 kpa., skoro mając uzasadnione wątpliwości co do właściwego określenia początku terminu cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w stosunku do skarżącego będącego realizacją orzeczonego środka karnego, nie wystąpił organ w trybie art. 13 § 1 kkw do właściwego sądu o rozstrzygnięcie wątpliwości, skoro przedstawione przez Sąd stanowisko w piśmie z dnia 12 grudnia 2013r,. nie było realizacją obowiązku wynikającego z art. 13 § 1 kkw. W niniejszej sprawie z uwagi na powyższą okoliczność decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega uchyleniu, bowiem nie zostały jednoznacznie ustalone wszystkie okoliczności niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami i wykonania nałożonego wyrokiem SR z dnia [...] środka karnego. Ponownie rozpoznając tę sprawę organ zobowiązany będzie do jednoznacznego wyjaśnienia tej spornej kwestii, poprzez skorzystanie z dyspozycji art. 13 § 1 kkw., bowiem dopiero po jego uzyskaniu będzie możliwość prawidłowego określenia terminu dla obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy ppsa. o zasądzeniu od organu kosztów postępowania na rzecz skarżącego obejmujących uiszczony wpis.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło