II SA/Ol 245/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przyznania dofinasowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Decyzją z "[...]" Wójt Gminy B. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 122 ust. 1 w związku z art. 122 ust. 1-3, 7 i 11 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 210 ze zm., dalej jako: P.o.), odmówił P.W. "[...]" J.S. w B. (dalej jako: strona lub skarżący), przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika za 36 miesięcy nauki zawodu. W uzasadnieniu podano, że prawo do otrzymania dofinansowania mają pracodawcy, którzy podpisali z młodocianym pracownikiem umowę o pracę i aby uzyskać dofinansowanie kosztów kształcenia spełnili warunki, o których mowa w art. 122 ust. 1-11 P.o. Wskazano, że pracodawca posiadał stosowne kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych i zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przy czym w umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego z 1 września 2016 r. określono, że nauka zawodu dotyczy zawodu: zbrojarz-betoniarz, a w aneksie z 18 września 2020 r. - że młodociany będzie realizował nauczanie praktyczne w zawodzie technolog robót wykończeniowych w budownictwie. Młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin czeladniczy w zawodzie technolog robót wykończeniowych w budownictwie. Podano, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 316) betoniarz-zbrojarz to osoba, która zajmuje się wykonywaniem robót zbrojarskich i betoniarskich, natomiast technolog robót wykończeniowych w budownictwie wykonuje roboty montażowe, okładzinowe i wykończeniowe. Skoro zatem młodociany pracownik legitymuje się zaświadczeniem o zdanym egzaminie czeladniczym w kierunku technolog robót wykończeniowych w budownictwie, to przygotowanie zawodowe w tym zakresie winno być prowadzone przez pracodawcę, który posiada tytuł mistrza technologa robót wykończeniowych w budownictwie. W związku z tym pracodawcy odmówiono dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika. Od decyzji tej odwołała się strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie: - art. 122 ust. 1 P.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika, podczas gdy odwołujący spełnia wszystkie przesłanki uprawniające go do uzyskania dofinansowania z tego tytułu; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do wyciągnięcia błędnych wniosków z materiału dowodowego i przyjęcie, że odwołujący nie posiada stosownych kwalifikacji mistrza technologa robót wykończeniowych w budownictwie, podczas gdy znajdujący się w aktach sprawy dyplom wskazuje wprost, że odwołujący posiada tytuł mistrza technologa robót wykończeniowych w budownictwie od 18 czerwca 2004 r.; - art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie, a w szczególności niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i tym samym uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności w zakresie posiadanych przez odwołującego kwalifikacji; - art. 107 § 3 k.p.a, oraz art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, które mimo, iż zawiera wymagane przepisami prawa elementy, to jest wewnętrznie sprzeczne, uniemożliwiając kontrolę wydanej decyzji. W związku z tymi zarzutami pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji przyznającej wnioskowane dofinansowanie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej jako: Kolegium) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podano, że decyzja organu I instancji została doręczona I.L. - w dniu 26 września 2020 r. Zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania był dzień 12 października 2020 r. (art. 57 § 4 k.p.a.). Tymczasem odwołanie od decyzji jest datowane jest na dzień 14 października 2020 r. i w tym samym dniu zostało nadane listem poleconym w placówce operatora pocztowego. Wskazano, że Kolegium zwróciło się do pełnomocnika strony o podanie informacji kim była osoba, której nazwisko widniało na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). W odpowiedzi pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania, w którego uzasadnieniu podał, że osoba, która dokonała odbioru zaskarżonej decyzji nie jest dorosłym domownikiem, ani osobą uprawnioną do odbioru korespondencji, a przedmiotową korespondencję odebrała przypadkiem i przekazała stronie dopiero w dniu 1 października 2020 r., nie informując, że korespondencja ta przyszła wcześniej. W odpowiedzi na kolejne wezwanie Kolegium strona oświadczyła, że jest to osoba sprzątającą w firmie i nie jest w żaden sposób uprawniona do odbierania korespondencji. Podniesiono, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona 26 września 2020 r. osobie zatrudnionej w firmie strony, wobec czego termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał 12 października 2020 r. W ocenie Kolegium należało zatem wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Podano, że w świetle tej regulacji organ, orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a., obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania, co zostało przez Kolegium ustalone i nie zostało w żaden sposób podważone przez pełnomocnika strony. W ocenie Kolegium zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Wobec zaś nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, należało wydać postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. W skardze na powyższe postanowienie strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie: - art. 134 k.p.a, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało z uchybieniem terminu, podczas gdy wskazana wyżej decyzja nie została stronie prawidłowo doręczona, wobec czego decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i tym samym termin na wniesienie od niej środka zaskarżenia nie rozpoczął biegu; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na uznaniu, że strona dopuściła się uchybienia terminowi na wniesienie odwołania, podczas gdy przedstawione zostały oświadczenia wskazujące, że osoba, której doręczono przesyłkę zawierającą pierwotną decyzję nie jest pracownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, a przesyłkę odebrała jedynie przypadkiem, gdyż była ona doręczana przez gońca urzędu w sobotę, gdy przedsiębiorstwo skarżącego nie jest otwarte dla interesantów, a przesyłka ta została przekazana skarżącemu dopiero w dniu 1 października 2020 r., bez informacji o jej wcześniejszym doręczeniu; - art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu, że odebranie decyzji w dniu 26 września 2020 r. przez pracownika skarżącego w miejscu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej jest skutecznym doręczeniem decyzji skarżącemu w sytuacji, gdy art. 43 k.p.a, ma zastosowanie tylko do doręczeń w miejscu zamieszkania, nie ma natomiast zastosowania do doręczeń dokonywanych w miejscu pracy (art. 42 k.p.a.), zatem decyzja nie powinna być w ogóle wydana pracownikowi, lecz powinna być doręczona w oparciu o art. 44 k.p.a, tylko i wyłącznie skarżącemu; doszło również do naruszenia art. 46 k.p.a., gdyż pod potwierdzeniem odbioru widnieje jedynie podpis pracownika; - art. 129 § 2 k.p.a, poprzez stwierdzenie, że termin na wniesienie odwołania przez skarżącego rozpoczął swój bieg, podczas gdy decyzja organu I instancji nie została stronie nigdy w sposób prawidłowy doręczona, wobec czego niemożliwe było uchybienie terminowi, który swojego biegu nie rozpoczął. W związku z tym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że do odbioru przesyłki w dniu 26 września 2020 r. doszło przypadkiem, przez osobę do tego nieuprawnioną. Okoliczność tę potwierdza fakt, że doręczenie miało miejsce w sobotę, gdy przedsiębiorstwo skarżącego nie jest otwarte dla interesantów, a dodatkowo na potwierdzeniu odbioru osoba odbierająca przesyłkę nie posłużyła się pieczątką firmową, którą jako osoba sprzątająca - nieuprawniona do odbioru korespondencji - nie dysponuje. Wskazano, że zgodnie z utartym orzecznictwem sądów administracyjnych, przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi, pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy i nie ma w ich przypadku zastosowania art. 45 k.p.a. Wobec przedsiębiorców będących osobami fizycznymi stosuje się ogólne zasady dotyczące doręczeń osobom fizycznym wyrażone wart. 42 § 1 i 43 k.p.a., przy czym ukształtował się pogląd, że do dokonywania doręczeń w miejscu pracy - a za takie należy uznać miejsce prowadzenia przez osobę fizyczną działalności gospodarczej – nie znajduje zastosowania przepis art. 43 k.p.a., jako że przepis art. 42 § 1 k.p.a, dotyczy jedynie doręczeń właściwych, a nie tzw. doręczenia zastępczego. Zarzucono, że Kolegium nie zastosowało się do wskazanych wyżej reguł, a przepisy dotyczące doręczeń powinny być wykładane ściśle. Skutkiem stwierdzenia nieprawidłowego doręczenia winno być stwierdzenie, że dana decyzja administracyjna nie weszła skutecznie do porządku prawnego. Błędne ustalenia w zakresie skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej doprowadziły do tego, że niewłaściwie zastosowano przepis art. 134 k.p.a. i stwierdzono uchybienie terminu, który jeszcze nie rozpoczął biegu, wobec czego zaskarżone postanowienie winno zostać uchylone. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wskazano, że doręczenia decyzji dokonano na adres firmy skarżącego, gdyż taki wskazywał. Ponadto korespondencję w przedmiotowej sprawie odbierały różne osoby, z czego wynika, że w firmie tej nie było jednej osoby upoważnionej do odbioru przesyłek, a ponadto brak jest pieczątek firmowych także na innych zwrotnych poświadczeniach odbioru korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania. Zważyć zatem należy, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie. Jednym z warunków skutecznego skorzystania z tego środka zaskarżenia jest zachowanie terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a., a więc czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku stwierdzenia, że środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, organ odwoławczy wydaje postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. Jednakże przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy jest zobowiązany ustalić nie tylko datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania, ale przede wszystkim wyjaśnić, czy doręczenie decyzji nastąpiło w sposób zgodny z przepisami prawa. Nieskuteczne doręczenie decyzji nie powoduje bowiem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji za datę doręczenia decyzji uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie ją otrzymał lub się z nią zapoznał. Przy czym kwestii skuteczności doręczenia decyzji nie można wiązać z samą możliwością pozyskania informacji o jej wydaniu. Decydujące znaczenie ma data zapoznania się przez stronę z treścią rozstrzygnięcia, albowiem dopóki strona nie pozna treści decyzji (sentencji rozstrzygnięcia i argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu decyzji) nie może w należyty sposób sformułować zarzutów odwołania. Adresatem decyzji w przedmiotowej sprawie jest przedsiębiorca będący osobą fizyczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych obecnie prezentowany jest pogląd, że osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2364/15, wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2663/17, wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2663/17 dostępne w Internecie). Zatem doręczenie przesyłki może nastąpić także w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, które jest traktowane jako miejsce pracy przedsiębiorcy. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że w takim przypadku doręczenie winno nastąpić wyłącznie do rąk adresata (por. wyrok NSA z 19 maja 2020 r. sygn. akt II GSK 134/20, z 18 listopad 2020 r. sygn. akt II OSK 1958/20, dostępne w Internecie). Jednakże są też orzeczenia, w których dopuszcza się możliwość doręczenia decyzji do rąk osoby upoważnionej (zob. wyroki NSA z 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09; z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2364/15; postanowienie NSA z 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 587/14). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ten ostatni pogląd. Jak słusznie bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, gdyby przyjąć, że w siedzibie firmy należącej do osoby fizycznej - jej miejscu pracy – doręczenia, zgodnie z art. 42 k.p.a. mogą dokonywać się wyłącznie do rąk adresata, nie byłby rzadkim przypadkiem stan braku możliwości doręczenia pisma w ogóle (tak w wyroku NSA z 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, a także w wyroku NSA z 17 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2364/15, dostępne w Internecie). Przy czym, jak wskazuje się w powołanych wyżej orzeczeniach, przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej, która jest jednocześnie miejscem jej pracy. Należy zauważyć, że odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji dokonała osoba sprzątająca, która – jak podała - nie posiada upoważnienia do odbierania korespondencji i nastąpiło to w sobotę, czyli w dniu w którym – jak wyjaśnił skarżący – jego przedsiębiorstwo nie jest otwarte dla interesantów. O ile zatem faktycznie doręczenie nastąpiło w takich okolicznościach, to nie sposób uznać, aby nastąpiło do rąk osoby upoważnionej. Przy czym należy wyjaśnić, że słusznie wskazuje Kolegium, że także pozostała korespondencja była odbierana przez inne osoby. Jednakże w ocenie Sądu należy odróżnić sytuację, w której korespondencja doręczana jest w godzinach pracy przedsiębiorstwa do rąk osoby wykonującej prace biurowe, gdyż w takim wypadku osobę tą można uznać (nawet zwyczajowo) za upoważnioną do odbioru korespondencji, nawet jeśli nie posługuje się pieczątką firmową, co podnosi skarżący. Natomiast skuteczne doręczenie przesyłki osobie wykonującej jedynie prace porządkowe i to poza godzinami funkcjonowania przedsiębiorstwa mogłoby nastąpić w przypadku, gdyby osoba ta została wyraźnie upoważniona do odbioru korespondencji. W związku z powyższym Kolegium winno jeszcze raz rozpoznać niniejszą sprawę mając na względzie powyższe wskazania Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265).