II SA/Ol 25/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-04-19

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Beata Jezielska, Hanna Raszkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, wydana z naruszeniem przepisów dotyczących dostępu do drogi publicznej, linii oddzieleń przeciwpożarowych lub prawidłowego sporządzenia projektu podziału, może zostać uznana za nieważną w trybie nadzwyczajnym?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna może zostać uznana za nieważną w trybie nadzwyczajnym (art. 156 § 1 K.p.a.) tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa, które musi być oczywiste i jednoznaczne. Drobne uchybienia proceduralne lub materialnoprawne, które mogłyby zostać usunięte w zwykłym trybie odwoławczym, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto, decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. tylko wtedy, gdy jej niewykonalność ma charakter trwały.
Stan faktyczny
Spółdzielnia wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 2001 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, zarzucając m.in. brak dostępu wydzielonych działek do drogi publicznej, naruszenie przepisów o liniach oddzieleń przeciwpożarowych oraz wadliwe sporządzenie projektu podziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami. Spółdzielnia zaskarżyła decyzję Kolegium, podnosząc zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się do wytycznych sądu z poprzedniego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Spółdzielni na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podziału nieruchomości – stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r. Prezydent Miasta "[...]" zatwierdził podział nieruchomości położonych w "[...]" to jest działek "[...]", będących w użytkowaniu wieczystym "[...]" Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]"", na 46 działek o numerach od "[...]". Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wnioskiem z dnia 11 stycznia 2011 r., zwróciła się stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części zatwierdzającej podział działki nr "[...]" na działki o numerach: "[...]". Decyzją z dnia 22 marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji we wskazanym zakresie, a po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium decyzją z dnia 20 czerwca 2011 r. utrzymało w mocy własną decyzję. Po rozpoznaniu skargi Spółdzielni Mieszkaniowej wniesionej na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 724/11, uchylił zaskarżoną decyzję; zasądził od organu odwoławczego na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów postępowania sądowego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" od powyższego wyroku, wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 313/12, oddalił skargę kasacyjną. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu ponownie utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 22 marca 2011 r. Wyrokiem z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 2/15, tut. Sąd uchylił tę decyzję i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu. Sąd wskazał na konieczność rozstrzygnięcia przez Kolegium, czy decyzja z dnia 31 grudnia 2001 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115, poz. 741) i § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tych postępowaniach (Dz. U. nr 25, poz. 130), w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji i czy była ona niewykonalna, a niewykonalność miała charakter trwały, z uwagi na przebieg linii rozgraniczających budynki posadowione przy ul. "[...]" przez jeden z lokali użytkowych. Decyzją z dnia 9 listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 22 marca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wywiodło z art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222, z późn. zm.), że w stanie faktycznym sprawy zaistniała możliwość podziału nieruchomości niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż Spółdzielnia wystąpiła z wnioskiem o podział działek w związku z koniecznością wydzielenia budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków. W konsekwencji powyższego, wydzielone dla poszczególnych budynków działki musiały spełniać wymogi przewidziane dla działek budowlanych. Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że działka budowlana nie może przebiegać po obrysie budynku. Oceniło, że w decyzji Prezydenta Miasta "[...]" z dnia 31 grudnia 2001 r. wadliwie skonstruowano podstawę prawną, gdyż odwołano się do art. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, bez wyszczególnienia konkretnych jednostek redakcyjnych tego przepisu, a ponadto powołano art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami zamiast art. 95 pkt 1 tej ustawy. Z toku postępowania i z treści wyjaśnień składanych przez Spółdzielnię i organ pierwszej instancji, wynikało zaś, że podział przeprowadzony został w trybie uproszczonym, regulowanym art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie wymagał opiniowania zgodności podziału z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Uzgodnieniem takim nie była więc umieszczona na załączniku do decyzji (mapa z projektem podziału) adnotacja organu o treści: "Projekt podziału opracowano na podstawie wstępnego projektu zaopiniowanego przez Naczelnika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w "[...]" ". Kolegium zaznaczyło, że w toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności części decyzji, nie ma legitymacji do oceny wad odnoszących się do decyzji w całości i do przesłanek nieważności decyzji nie wynikających z wniosku strony. Analizując treść art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i konieczność wydzielenia działek budowlanych zabudowanych budynkami mieszkaniowymi Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, pod pojęciem działki budowlanej należy rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków i urządzeń położonych na tej działce. Zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 1999 r. Nr 15 poz. 140. ze zm.), obowiązującym w dacie podejmowania decyzji o podziale, usytuowanie budynku na działce budowlanej powinno być dostosowane do linii i gabarytów zabudowy określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zapewnić zachowanie odległości pomiędzy budynkami i urządzeniami terenowymi oraz odległość budynku i urządzeń od granic działki i od zabudowań na działkach sąsiednich określonych w rozporządzeniu, w przepisach odrębnych i szczególnych, w tym sanitarnych i ochrony przeciwpożarowej. Z uwagi na powyższe, dokonany podział nieruchomości doprowadził do wyznaczenia wokół poszczególnych budynków usytuowanych na odrębnie oznaczonych działkach - działek budowlanych mających za zadanie zabezpieczyć budynkom możliwość korzystania z towarzyszącej infrastruktury. Kolegium zaznaczyło, że opisany sposób podziału nieruchomości, polegający na wyznaczeniu wokół działek zabudowanych budynkami mieszkalnymi i przebiegających po obrysie tych budynków także działek budowlanych wokół tych budynków, dotyczy całej decyzji, a nie tylko jej części, odnoszącej się do działki nr "[...]" przed jej podziałem. Wokół budynków mieszkalnych wyodrębniono na skutek nowego podziału działki budowlane, w większości odrębne dla każdego z budynków. Dla budynku usytuowanego na działce nr "[...]" zaznaczonej po obrysie budynku wyznaczono działkę budowlaną nr "[...]", natomiast dla działki zabudowanej budynkiem nr "[...]" po jego obrysie wydzielono działkę budowlaną nr "[...]" Kolegium stwierdziło, że podziału działek należało dokonać przy odpowiednim zastosowaniu art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwzględnieniem art. 41 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zgodnie z którym podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej w rozumieniu art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Kolegium warunek dostępu wydzielonych działek do drogi publicznej dotyczy wydzielonych działek budowlanych, posiadających urządzenia infrastruktury dla wydzielonych budynków. Organ podniósł, że wydzielone działki budowlane o numerach "[...]", utworzone dla budynków posadowionych odpowiednio na działkach nr "[...]" mają dostęp do drogi publicznej przez ustanowioną służebność przejścia i przejazdu przez działkę nr "[...]"). Budynki mieszkalne usytuowane odpowiednio na działce "[...]" położone są przy ulicy "[...]" do której bezpośrednio przylegają wytyczone działki budowlane - to jest działka nr "[...]" wokół budynku na działce nr "[...]" i działka nr "[...]" wokół budynku na działce nr "[...]". Działki budowlane wydzielone wokół budynków przy ulicy "[...]", usytuowanych odpowiednio na działce nr "[...]" zabezpieczają budynkom infrastrukturę techniczną umożliwiającą prawidłowe i racjonalne korzystanie z tych budynków. W ocenie Kolegium nie można przypisać decyzji rażącego naruszenia prawa z uwagi na to, że na działce nr "[...]" nie ustawiono służebności przejazdu dla działki nr "[...]", zaś na działce nr "[...]" - służebności przejazdu na działce nr "[...]". Wyjaśniono, że działki nr "[...]" zabezpieczają m.in. infrastrukturę komunikacyjną dla budynków mieszkaniowych, nie zachodziła potrzeba, aby Spółdzielnia jako użytkownik wieczysty działki pod budynkami i wokół budynków, sama dla siebie ustanawiała służebność. Uwzględniając powyższe, Kolegium stwierdziło, że zarzut wskazujący na rażące naruszenie prawa, wynikające z braku dostępu wydzielonych działek do drogi publicznej, to jest naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja w tym zakresie nie narusza prawa. Kolegium oceniło, że nie doszło również do naruszenia prawa z uwagi na pominięcie we wstępnym projekcie podziału nieruchomości linii ścian oddzieleń przeciwpożarowych, gdyż Spółdzielnia do wniosku o dokonanie podziału nieruchomości załączyła projekt podziału nieruchomości (odnoszący się do wszystkich nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni przy ulicach: "[...]"), a nie wstępny projekt podziału. W aktach sprawy znajduje się także wstępny projekt podziału nieruchomości i stanowi on także część materiałów geodezyjnych przyjętych do zasobu Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w "[...]". Z przedstawionego dokumentu odnoszącego się do podziału działki nr "[...]" wynika, że ściana oddzieleń przeciwpożarowych wyznaczona została pomiędzy budynkami położonymi przy ulicy "[...]" - według zaznaczonego na dokumencie odcinka A-B. Ściany oddzieleń przeciwpożarowych nie zaznaczono natomiast wewnątrz sklepu położonego w wymienionych dwóch budynkach. Powyższe potwierdzają: opracowana przez geodetę ekspertyza z dnia 11 kwietnia 2010 r. i opinia biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w "[...]". Kolegium zaznaczyło, że biegły sądowy stwierdził, że pozwolenie na użytkowanie sklepu wydane zostało w oparciu o niekompletne materiały i organ nie był w stanie prawidłowo ocenić stanu faktycznego, albo pozwolenie zostało wydane poprawnie (mimo nieprecyzyjnego określenia położenia) i bezpieczeństwo pożarowe nie zostało naruszone, pomimo przecinania przez lokal granic działek i ścian budynków". Zaznaczyło też, że tak długo, jak decyzja o pozwoleniu na użytkowanie sklepu ""[...]" pozostaje w obrocie prawnym, nie można przyjmować, że wydano ją nieprawidłowo. Kolegium oceniło, że przeprowadzenie linii podziału działek przez obiekt sklepu nie spowodowało naruszenia przepisów przeciwpożarowych, wobec czego nie istniała podstawa do przedstawienia we wstępnym projekcie podziału nieruchomości linii oddzieleń przeciwpożarowych poza punkt A-B zaznaczony w szkicu nr 7 operatu technicznego podziału nieruchomości. Jednocześnie uznało, że z uwagi na wskazanie linii oddzieleń przeciwpożarowych na odcinku A-B nie można uwzględnić zarzutu Spółdzielni dotyczącego rażącego naruszenia prawa polegającego na braku zaznaczenia we wstępnym projekcie podziału nieruchomości linii oddzieleń przeciwpożarowych pomiędzy budynkami "[...]" Kolegium podniosło ponadto, że stosownie do § 7 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziału nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz.U. Nr 25 poz. 130), powoływanego dalej także jako "rozporządzenie", wykaz zmian gruntowych i wykaz synchronizacyjny mogły być sporządzone bezpośrednio na mapie z projektem podziału nieruchomości lub jako odrębne dokumenty. Przyznało jednocześnie, że arkusz mapy na którym przedstawiono projekt podziału nieruchomości nie został opatrzony odpowiednią adnotacją o przyjęciu mapy do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na mapie zaznaczono także nieprawidłowo, że sklep ""[...]" znajduje się w budowie, mimo iż został wcześniej przyjęty do użytkowania. Oceniło jednak, że te nieprawidłowości stanowiły zwykłe naruszenie prawa, które mogłyby zostać wyeliminowane w ewentualnym postępowaniu odwoławczym. Stwierdziło, że kopia mapy zasadniczej, na której przedstawiono projekt podziału nieruchomości składającej się z działek nr nr "[...]", pochodziła z zasobu Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Miasta "[...]" i została ujęta w tym zasobie pod nr "[...]", gdyż wskazuje na to mapa załączona do decyzji i wyjaśnienia organu zawarte w piśmie z dnia 15 października 2015 r. Kolegium podkreśliło, że powyższe uchybienia dotyczą całej decyzji, a nie tylko jej części objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Stwierdziło jednocześnie, że brak było podstaw do wyjścia poza zakres wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wyraźnie odnoszącego się do części decyzji zatwierdzającej podział działki nr "[...]". Ponadto, nawet oceniając całą decyzję, wskazane wyżej uchybienia nie noszą cech wady kwalifikowanej, gdyż każde z nich mogłoby być wyjaśnione w ewentualnym postępowaniu odwoławczym, które jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu niewykonalności decyzji w odniesieniu do podziału działki nr "[...]", Kolegium wyjaśniło, że wykonanie decyzji polegało na utrwaleniu na gruncie nowo wyznaczonych punktów granicznych. Protokół z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości został sporządzony w dniu 8 lutego 2002 r. z udziałem przedstawiciela Spółdzielni przez uprawnionego geodetę. Powyższa czynność, w ocenie Kolegium, stanowi dowód wykonania kwestionowanej decyzji o podziale nieruchomości. Tym samym nie może być ona niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako K.p.a. Kolegium dodało, że zbycie udziałów w wydzielonych działkach spowodowało powstanie nieodwracalnych skutków prawnych, co wykluczyłoby ewentualną możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 156 § 2 K.p.a. W złożonej skardze Spółdzielnia zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 2/15, co do dalszego postępowania. Skarżąca zarzuciła też, że decyzja narusza art. 107 § 3 K.p.a., gdyż nie oceniono skutków wydania decyzji Prezydenta Miasta "[...]" z dnia 31 grudnia 2001 r., wymienionych w opinii biegłego sądowego. Ponadto, pominięto fakt, że linia oddzieleń przeciwpożarowych pomiędzy budynkami położonymi w "[...]" została zaznaczona już po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta "[...]". Spółdzielnia zarzuciła też, że Kolegium naruszyło art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez przyjęcie, że niemożność skorzystania przez uprawnionych członków Spółdzielni z prawa do ustanowienia i przeniesienia odrębnej własności lokali w następstwie wydania decyzji z dnia 31 grudnia 2001 r., nie stanowi rażącego naruszenia prawa i naruszyło art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. przez przyjęcie, że nieprawidłowe określenie udziałów dla lokali położonych w nieruchomościach przy "[...]" w następstwie decyzji Prezydenta Miasta "[...]", nie czyni jej niewykonalną od samego początku i że niewykonalność nie ma trwałego charakteru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło ponadto, że w treści zaskarżonej decyzji błędnie podano, że nieruchomość będąca w chwili podziału w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni stanowiła własność Skarbu Państwa, podczas gdy w rzeczywistości stanowiła własność Gminy Miasta "[...]" w wyłącznym użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. W wyroku tut. Sądu z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 2/15, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Kolegium zostało zobligowane do ustosunkowania się do zarzutów: braku dostępu wydzielonych działek do drogi publicznej, naruszenia § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia, przewidującego, że wstępny projekt podziału nieruchomości powinien przedstawiać w szczególności linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powodowałby także podział tego budynku oraz do oceny czy ewentualne naruszenie tego przepisu było rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a ponadto do uzasadnienia zajętego przez Kolegium stanowiska, że decyzja podziałowa nie została dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 22 marca 2012 r., odmawiającą stwierdzenia nieważność decyzji Prezydenta Miasta "[...]" z dnia 31 grudnia 2001 r. w sprawie podziału nieruchomości. Oceniło bowiem, że decyzja ta nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. Wbrew zarzutowi skargi, prawidłowo w zaskarżonej decyzji Kolegium wykazało, że kwestionowana decyzją nie jest dotknięta wadliwością skutkującą obowiązkiem stwierdzenia jej nieważności we wnioskowanej części. Przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.) decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne, nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez K.p.a. Ich trwałość polega więc na ograniczeniu możliwości ich wzruszania, nie jest zatem równoznaczna z jej niezmienialnością. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Domniemanie legalności decyzji ostatecznej ma silne oparcie w wartościach konstytucyjnych, w tym przede wszystkim w zasadzie pewności prawa i obrotu prawego, stanowiącej istotny komponent zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który m.in. w wyroku z 12 maja 2015 r., P 46/13 (OTK-A 2015/5/62) wskazał, że reguła trwałości decyzji służy realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilności obrotu prawnego, zaufania do organów państwa i samego prawa oraz ochrona praw nabytych. W procedurze administracyjnej stwierdzenie nieważności decyzji należy do nadzwyczajnych środków wzruszenia decyzji ostatecznych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy decyzja, której dotyczy postępowanie, dotknięta jest jedną z wad wymienionych wyczerpująco w art. 156 § 1 K.p.a. Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1 - 6 K.p.a. mają charakter materialnoprawny, tkwiący w samej decyzji. Z tego względu dla sposobu załatwienia sprawy o stwierdzenie nieważności drugorzędne zaznaczenie ma to, czy postępowanie, w którym została ona wydana, zostało przeprowadzone prawidłowo pod względem prawnym czy też nie. Ocenie podlega decyzja i jej skutki prawne, a nie poprzedzające ją postępowanie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 699). Dodatkowo podnieść trzeba, że jako postępowanie nadzwyczajne, postępowanie to rządzi się innymi regułami niż postępowanie zwykłe, np. postępowanie odwoławcze. W toku postępowania odwoławczego przyczyną uchylenia decyzji może być każde uchybienie przepisom postępowania lub prawa materialnego, zaś w toku postępowania nadzwyczajnego jedynie wówczas można stwierdzić nieważność decyzji, gdy jest ona obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, wadą kwalifikowaną. Podkreślić ponadto należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Ustalenie zatem, że decyzja jest dotknięta jedną z wad musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności tego aktu (z wyłączeniem zaistnienia sytuacji przewidzianych w art. 156 § 2). Kolegium prawidłowo oceniło, że zarzut braku dostępu wydzielonych działek o numerach "[...]" do drogi publicznej, nie jest zasadny i z uwagi na to kwestionowanej decyzji nie można postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Kolegium wykazało, że podział nie naruszał art. 93 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z tym przepisem podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Jak wykazało Kolegium, w wyniku podziału nieruchomości dokonanego decyzją z dnia 31 grudnia 2001 r., wyznaczono wokół poszczególnych budynków mieszkalnych (usytuowanych na odrębnie oznaczonych działkach), w większości odrębnie dla każdego z budynków, działek budowlanych mających zabezpieczyć budynkom możliwość korzystania z towarzyszącej infrastruktury. Podkreślenia wymaga, że zasada ta dotyczyła wszystkich działek objętych kwestionowaną decyzją Prezydenta Miasta "[...]". Dla budynku usytuowanego na działce nr "[...]" wyznaczono działkę budowlaną nr "[...]" natomiast dla działki nr "[...]", wydzielono działkę nr "[...]". Wydzielone działki budowlane o numerach "[...]" mają dostęp do drogi publicznej przez ustanowioną służebność przejścia i przejazdu przez działkę nr "[...]". Tym samym, również budynki mieszkalne usytuowane odpowiednio na działkach nr "[...]" mają dostęp do drogi publicznej. Wobec powyższego zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, że nie doszło do naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nie zostało zakwestionowane w skardze. Należy również podzielić stanowisko Kolegium, że decyzja z dnia 31 grudnia 2001 r. nie narusza rażąco prawa, chociaż w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie zgromadzono dokumenty zawierające nieprawidłowości. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, dotyczącego interpretacji pojęcia "rażącego naruszenia prawa", wynika, że jedną z przesłanek uznania naruszenia prawa za rażące jest jego oczywistość. Oczywistość naruszenia ma zaś miejsce wówczas, gdy decyzja jest ewidentnie sprzeczna z wyraźnym lub nie budzącym wątpliwości przepisem prawa. Rażące naruszenie prawa następuje także wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć należy, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyroki NSA: z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1056/10, LEX nr 1070197; z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23). Zasadnie zatem skarżąca podniosła, że zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. nr 25, poz. 130), wstępny projekt podziału nieruchomości powinien przedstawiać w szczególności linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powodowałby także podział tego budynku. Należy jednak zauważyć, że wymogi te winien spełniać wniosek strony o podział nieruchomości, do którego należało dołączyć dokument wstępnego podziału nieruchomości (§ 3 ust. 2 pkt 3), a nie decyzja wydana w wyniku rozpatrzenia takiego wniosku. Jak już wyżej wskazano, tylko kwalifikowane wady samej decyzji uzasadniają stwierdzenie nieważności takiego aktu, nie zaś uchybienia zaistniałe w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Kwalifikowane wadliwości postępowania administracyjnego mogą być usunięte w trybie wznowienia postępowania. Niewątpliwie też decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez wyjaśnienia w sposób prawidłowy kwestii oddzielania przeciwpożarowego budynków przy ul. "[...]" Z złączonego do wniosku Spółdzielni projektu podziału nie wynikało bowiem, że proponowany podział spowoduje także podział tych budynków, w szczególności - błędnie oznaczonego jako "będący w budowie"- sklepu ""[...]" , gdyż na tym dokumencie zostały one wyrysowane jako odrębne obiekty budowlane. Tym samym nie miałby zastosowania § 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia. Jednocześnie, w obrocie prawnym była (i jest nadal) decyzja Prezydenta Miasta "[...]" z dnia 6 marca 2001 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie "[...]" m.in. sklepu położonego na działce przy "[...]", który znajduje się w obu budynkach. W takiej sytuacji we wstępnym projekcie podziału nieruchomości wnioskodawca powinien był przedstawić linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli zamiarem Spółdzielni był podział przedmiotowych budynków. Organ pierwszej instancji rozpoznał wadliwy wniosek, nie przeprowadził zatem prawidłowo postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie. Jednakże, jak zasadnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, skoro wydana wcześniej decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest w obrocie prawnym, to należy przyjąć, że przeprowadzenie linii podziału działek przez obiekt sklepu nie spowodowało naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Należy bowiem mieć na względzie wynikające z zasady trwałości decyzji administracyjnej domniemanie legalności i prawidłowości decyzji ostatecznej. Tym samym, powyższe uchybienie nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, gdyż nie można uznać go za oczywiste w świetle zgromadzonych w sprawie przez organ pierwszej instancji dowodów. Prawidłowo również Kolegium oceniło kwestię ewentualnego naruszenia § 7 rozporządzenia i prawidłowości sporządzenia projektu podziału na właściwej mapie, zasadnie wywodząc, że wprawdzie na mapie, na której przedstawiono projekt podziału nieruchomości, brak jest adnotacji o przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz nieprawidłowo zaznaczono na niej, że sklep ""[...]" znajduje się w budowie, to nieprawidłowości te nie stanowią kwalifikowanego naruszenia prawa. Wniosek ten wynikał z faktu, że kopia mapy zasadniczej, na której przedstawiono projekt podziału nieruchomości pochodziła z zasobu Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznego Miasta "[...]" i została ujęta w tym zasobie pod numerem "[...]" na co wskazuje załączona do decyzji mapa oraz wyjaśnienia organu pierwszej instancji zawarte w piśmie z dnia 14 października 2015 r. Nie można podzielić stanowiska skarżące, że na rażące naruszenie prawa wskazuje brak możliwości skorzystania przez członków Spółdzielni z uprawnień określonych w art. 12 i art. 1714 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, skoro te przepisy nie miały zastosowania w sprawie. Podzielić należy również stanowisko Kolegium, że decyzja z dnia 31 grudnia 2001 r. nie była dotkniętą wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., przewidującym, że decyzja jest nieważna, jeżeli była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Wyjaśnienia wymaga, że niewykonalność, o której mowa w powołanym przepisie musi istnieć nie tylko w dniu wydania, ale powinna mieć charakter trwały. Niewykonalność powstała później może być podstawą innych działań, np. uchylenia czy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Decyzja trwale niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 970/97, LEX nr 47901). Stosownie do § 10 pkt 2 rozporządzenia, ostateczna decyzja o podziale nieruchomości stanowi podstawę do utrwalenia na gruncie nowo wyznaczonych punktów granicznych znakami granicznymi. Czynność ta została przeprowadzona zgodnie z § 11 rozporządzenia w dniu 28 lutego 2001 r. i udokumentowana protokołem z czynności utrwalenia nowych punktów granicznych. Na wykonalność decyzji w zakwestionowanej części wskazuje również, niekwestionowane przez skarżącą Spółdzielnię, wyodrębnienie własności lokali mieszkalnych w budynkach położonych przy ul. "[...]". Błędny jest pogląd skarżącej, że okoliczność niemożności zmiany wysokości udziałów w ramach posiadanych przez Spółdzielnię uprawnień wskazuje na trwałą niewykonalność decyzji o podziale nieruchomości. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że prawidłowo w zaskarżonej decyzji wywiedziono, że kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta "[...]" z dnia 31 grudnia 2001 r., nie zawiera zarzucanych wadliwości, a w konsekwencji nie jest możliwe stwierdzenie jej nieważności we wnioskowanej części. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło