II SA/Ol 266/20
WyrokWSA w Olsztynie2020-09-08
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna i wybrała świadczenie pielęgnacyjne, mimo że decyzja uchylająca zasiłek dla opiekuna stała się ostateczna później?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od miesiąca, w którym wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt wcześniejszego pobierania zasiłku dla opiekuna nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zapewnione jest, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu świadczeń za ten sam okres, zwłaszcza gdy strona zadeklarowała rezygnację z zasiłku dla opiekuna.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, jednocześnie oświadczając rezygnację z pobieranego zasiłku dla opiekuna. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego daty powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od 1 lutego 2020 r., odmawiając przyznania go za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. Skarżąca wniosła skargę, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchyla punkt 2. zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 roku sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla punkt 2. zaskarżonej decyzji w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W dniu 8 lipca 2019 r. pełnomocnik G.Z. (dalej, jako: "Skarżąca") złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką A.S. Do wniosku dołączył m.in. oświadczenie wnioskodawczyni o rezygnacji z przyznanego jej zasiłku dla opiekuna oraz wskazanie, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wybiera świadczenie pielęgnacyjne.
Decyzją z dnia [...]r., działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2220 ze zm.) zwanej dalej: "u.ś.r." oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) dalej , jako: "K.p.a."
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Skarżąca nie pracuje zawodowo, sprawuje opiekę nad matką będącą osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca sprawuje opiekę nad matką, a także zabezpiecza wszystkie jej potrzeby. Organ wskazał, że niepełnosprawność matki istnieje od [...] 2010 r., a zatem nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wprawdzie przytoczono treść art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną i uznano, że Skarżąca dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia wobec nie spełnienia przesłanek z ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Od powyższej decyzji pełnomocnik Skarżącej wniósł odwołanie podnosząc, że nieuprawnione pozostaje stanowisko organu, że powstanie niepełnosprawności matki w innej dacie niż wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. uprawnia do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla Skarżącej. Przytoczono wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, wyjaśniając, że nieuprawnione pozostaje różnicowanie osób niepełnosprawnych z uwagi na datę powstania niepełnosprawności. Dlatego w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później, nie jest dopuszczalne ograniczanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego tylko powodu.
Skarżąca wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła pisemne oświadczenie o rezygnacji z pobieranego świadczenia z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wymaganie przez organ, aby skarżący najpierw zrezygnował z przyznanego decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego wprowadza stan niepewności oraz obawę co do uzyskania wybranego ze świadczeń w miejsce otrzymywanego.
W toku postępowania odwoławczego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym (dalej, jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") Skarżącą wezwano do przedłożenia ostatecznej decyzji uchylającej decyzję przyznającą zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, bowiem dopiero przedstawienie takiej decyzji umożliwi Kolegium przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 28 stycznia 2020 r. do Kolegium wpłynęło: oświadczenie Skarżącej o dokonanej w trybie art. 27 ust. 5 u.ś.r. rezygnacji z przyznanego jej prawa do zasiłku dla opiekuna - decyzją z [...] r. nr [...] - od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego; decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. o uchyleniu decyzji z [...] r. przyznającej zasiłek dla opiekuna wobec rezygnacji osoby ubiegającej się o świadczenie, jak też oświadczenie o zrzeczeniu się przez skarżącą prawa do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r.
Po rozpatrzeniu dowołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło w ten sposób, że 1. przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką na okres od 1 lutego 2020 r. na stałe, z tym że:
- od dnia 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w kwocie 1 830,00 zł;
- w pozostałych okresach – w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski"; 2. odmówiło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r .
W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskodawczyni, jako córka osoby wymagającej opieki jest z nią spokrewniona w pierwszym stopniu, nie podlega zatem rygorom określonym w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, gdyż orzeczeniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny z [...] r. matka uznana została za osobę trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji od [...] 2010 r.
W sprawie kwestią sporną pozostawał wymóg wynikający z art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność postała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W odniesieniu do matki Skarżącej niepełnosprawność nie powstała w wyznaczonym okresie lecz znacznie później. W odniesieniu do tej okoliczności Kolegium wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W ocenie organu wyrok ten został ogłoszony i od daty wejścia jego w życie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie powinien być, w zakresie określonym w tym wyroku, stosowany przez organy przy rozpoznawaniu wniosku opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to zostało poparte jednolitym orzecznictwem sądowoadministracyjnym.
W ocenie organu odwoławczego natomiast jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był fakt uprawnienia wnioskodawczyni, na podstawie decyzji z [...] r. , do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Wyjaśniono, że zasiłek dla opiekuna i świadczenie pielęgnacyjne stanowią odrębne świadczenia i pobieranie jednego z nich wyłącza prawo do drugiego. Wprawdzie wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że rezygnuje z przyznanego jej zasiłku dla opiekuna, jednak z momentem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Takie żądanie wniosku nie jest możliwe do uwzględnienia ze względu na okoliczność, że wobec braku zaistnienia podstaw do zmiany decyzji w trybie art. 32 u.ś.r. organ nie może z urzędu dokonać zmiany takiej decyzji, gdyż w tym zakresie zmiana decyzji pozostaje zależna od woli strony, co wynika z art. 27 ust. 5 u.ś.r. Dlatego też negatywna przesłanka do przyznania świadczenia istniała do dnia [...] r., kiedy to wydano na wniosek Skarżącej, decyzję z [...] r. uchylającą decyzję w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. Ostatnia wypłata tego zasiłku została zrealizowana 23 stycznia 2020 r. Wobec tego oraz obowiązku uwzględniania stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania Kolegium orzekło o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r., jednocześnie przyznało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką na okres od 1 lutego 2020 r. na stałe.
Na tą decyzję G.Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. i jego przyznania za ten okres. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna;
- art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnienia do jednego z wymienionych świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w tej sprawie miało miejsce.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne winno zostać przyznane od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w tej dacie już wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej zasiłek dla opiekuna w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. Nadto przywołała treść art. 24 ust. 2 u.ś.r, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy tej okoliczności nie uwzględnił, uznając, że nie jest dopuszczalne pobieranie jednoczesne kilku świadczeń, podczas gdy Skarżąca wybrała świadczenie korzystniejsze, lecz organ I instancji w tym zakresie się nie wypowiedział i nie podjął żadnego działania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, że realizując art. 27 ust. 5 u.ś.r. pismem z 10 stycznia 2020 r. poinformowało Skarżącą, że jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Poinformowało także o możliwości wystąpienia do organu I instancji z wnioskiem o uchylenie tej decyzji, co Skarżąca uczyniła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a."
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie w zaskarżonej części.
W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją przyznało Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne uznając, że spełniła ona wszystkie przesłanki do uzyskania tego świadczenia. Ustalenie to nie budzi również wątpliwości Sądu, zwłaszcza w kontekście jednolicie ujmowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104), a także z uwagi na to, że wprawdzie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów), jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26.09.2019r., sygn. III SA/Gd 423/19, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje okoliczność, że Skarżąca sprawuje osobistą pełną i nieprzerwaną opiekę nad matką, nie może zatem podejmować i wykonywać zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, matka zaś pozostaje osobą uznaną za trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji od [...] 2010 r. Także niekwestionowana pozostaje okoliczność, że w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, w sprawie tej okoliczność, że niepełnosprawność matki powstała po tym okresie czasu nie wpływa na pozbawienie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje wyłącznie to, od kiedy powinno zostać przyznane wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Skarżącej, świadczenie pielęgnacyjne powinna otrzymywać od daty złożenia wniosku tj. 8 lipca 2019 r., gdyż w tym dniu złożyła wniosek oraz oświadczenie, w którym dokonała na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego, oraz złożyła oświadczenie o rezygnacji z pobieranego zasiłku dla opiekuna z przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w ocenie Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej od dnia 1 lutego 2020 r., bowiem za styczeń 2020 r. wypłacony został jej zasiłek dla opiekuna, zaś decyzja przyznająca to świadczenie została, na jej wniosek, uchylona z dniem [...] r. i w tym dniu stała się ostateczna, gdyż Skarżąca zrezygnowała ze złożenia odwołania.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia powyższego sporu ma prawidłowa wykładnia i zastosowanie przepisu art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111) dalej: "u.ś.r." Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej od miesiąca, w którym złożyła wniosek, tj. od lipca 2019 r.
Na przeszkodzie zastosowaniu tego przepisu nie stoi w szczególności art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Skoro zatem ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: uostatecznienia się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 886/17, dostępny w CBOSA) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. W ocenie Sądu, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) zasiłek dla opiekuna, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - strona deklarowała gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18, dostępny w CBOSA).
W konsekwencji okoliczność, że Skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres obejmujący m.in. miesiące lipiec 2019 r. – styczeń 2020 r., a nawet pobrał za te miesiące ww. zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W ocenie Sądu organ odwoławczy błędnie nie zastosował ww. przepisu i w pkt 2 zaskarżonej decyzji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r, natomiast przyznał dopiero od 1 lutego 2020 r. (pkt 1 decyzji). Powodem takiego rozstrzygnięcia było bowiem dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, z dniem [...] 2020 r., przyznającej Skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna. Przekonanie organu o niemożności uchylenia decyzji przyznającej Skarżącej zasiłek dla opiekuna z mocą wsteczną jest nietrafiony, zwłaszcza, gdy w tej sprawie z takim oświadczeniem o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna wystąpiła strona już w dacie złożenia wniosku, czyli w dniu 8 lipca 2019 r.
Sąd w niniejszym składzie zaznacza, że jest mu znana, i przezeń akceptowana, utrwalona wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 3.01.2013r., sygn. I OSK 1129/12; z 17.04.2014r., sygn. I OSK 980/13; z 4.08.2017r., sygn. I OSK 2257/16, dostępne w CBOSA), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12.04.2017r., sygn. I OSK 1987/15, CBOSA).
W niniejszej sprawie, jak to podniesiono wyżej, już we wniosku złożonym do organu I instancji 8 lipca 2019 r. Skarżąca wyraźnie zadeklarowała rezygnację z przysługującego jej zasiłku dla opiekuna z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co należy poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji wyda decyzję reformatoryjną, w której prawidłowo określi - stosownie do wyrażonych wyżej przez Sąd ocen prawnych oraz poczynionych przez organ ustaleń - termin początkowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, po uprzednim zweryfikowaniu terminu pobieranego zasiłku dla opiekuna.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło