II SA/Ol 269/11

Dnia 28 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 roku sprawy ze skargi B. K. i M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie oceny stanu technicznego obiektu budowlanego – niedopuszczalności zażalenia 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata A. G. kwotę 480 złotych (słownie: czterysta osiemdziesiąt) powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2011 r. B. K. i M. K. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. (zwanego dalej; PINB w O.) o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wyjaśnienia, czy obiekt znajdujący się przy ul. K. w O. jest w nieodpowiednim stanie technicznym, brak odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz o wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, w której adresatem będzie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W odpowiedzi PINB w O. pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. wyjaśnił, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania na podstawie złożonego wniosku. Wskazano, iż w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. K. w O. PINB w O. prowadzi już postępowanie administracyjne i w związku z tym brak jest podstaw do prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Ponadto poinformowano, że stroną w toczącym się postępowaniu jest Wspólnota Mieszkaniowa. Na to pismo B. K. i M. K. wnieśli w dniu 21 stycznia 2011 r. zażalenie uznając, iż stanowi ono decyzję administracyjną, która wydana została bez podstawy prawnej. Po otrzymaniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB w O.) postanowieniem z dnia 22 lutego 2011r., nr "[...]" stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 144 w związku z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej: kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w sprawie niedopuszczalność złożenia zażalenia wynika z braku wydania przez PINB w O. jakiegokolwiek orzeczenia, czy to w postaci decyzji czy postanowienia. Odpowiedź organu z dnia 12 stycznia 2011r. stanowi wyłącznie pismo informujące, iż w sprawie prowadzone jest już postępowanie administracyjne i brak jest podstaw do prowadzenia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wskazano, iż pismo organu nie stanowi decyzji /postanowienia, od którego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwości wniesienia środka odwoławczego. Na to postanowienie B. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz pisma PINB w O., uznania tegoż pisma PINB w O. za postanowienie lub decyzję, uznania skarżących za strony postępowania administracyjnego, a także wyłączenie od rozpatrywania ich sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że mieszkają w lokalu nr "[...]" przy ul. K. należącym do Gminy, który otrzymali w 1999 r. na podstawie przydziału. Lokal ten był wyposażony w lokalne centralne ogrzewanie, z kotłem na paliwo stałe umieszczonym w piwnicy. Do stycznia 2004 r. lokalem tym zarządzał i administrował Zakład Budynków Komunalnych, który naprawiał i wymieniał elementy lokalnego ogrzewania oraz zajmował się organizacją czyszczenia przewodów kominowych. W styczniu 2004 r. Zakład Lokali i Budynków Komunalnych zajął się administracją lokali i budynków komunalnych w O., natomiast zarządcą budynku, w którym mieści się lokal skarżących, pozostał ZBK. W marcu 2009 r. po raz kolejny zatkał się przewód kominowy, a w lipcu 2009 r. Dyrektor ZLiBK w O. wydał bezwzględny zakaz użytkowania pieca na opał stały w lokalu nr "[...]" przy ul. K. w O. i wyłączył go z dalszej eksploatacji. Zdaniem skarżących, prawdopodobnie PINB oraz WINB prowadzą postępowanie mające wyjaśnić czy budynek znajdujący się przy ul. K. w O. jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Skarżący, którzy zamieszkują w tym budynku, nie są objęci tym postępowaniem pomimo, że są jego mieszkańcami i jedynymi poszkodowanymi poprzez pozbawienie ich jedynego lokalu nadającego się do zamieszkania. Dlatego skarżący złożyli wniosek o wszczęcie postępowania w celu wyjaśnienia, czy przedmiotowy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym oraz wydanie decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W odpowiedzi PINB w O. odmówił wszczęcia postępowania, a w prowadzonym już postępowaniu nie uznano skarżących za strony. Zdaniem skarżących pismo PINB było decyzją, dlatego wnieśli na nie zażalenie. Tymczasem WINB stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia, choć ani art. 134 i 144 kpa., ani art. 83 ustawy Prawo budowlane nie dają podstaw do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa., stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie WINB w O. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez skarżących na pismo PINB w O. z dnia 12 stycznia 2011 r. Na podstawie art. 134 w związku z art. 144 kpa., przed wszczęciem postępowania, w trakcie którego ma być rozpatrzone zażalenie, organ ma obowiązek zbadać, czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w przewidzianym przez ustawodawcę terminie. Niedopuszczalność zażalenia będzie miała miejsce m.in. w sytuacji, gdy zażalenie zostanie wniesione na pismo informacyjne organu, które nie jest postanowieniem. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli zażalenie na pismo nadzoru budowlanego informujące ich o braku możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. K. w O., na podstawie złożonego przez skarżących wniosku. Postępowanie takie jest już bowiem prowadzone a brak jest podstaw prawnych do wszczynania postępowania administracyjnego w sprawie, w której takie postępowanie administracyjne już się toczy. W piśmie tym organ poinformował również skarżących o nieposiadaniu przez nich statusu strony postępowania w prowadzonym postępowaniu dotyczącym ustalenia stanu technicznego obiektu budowlanego budynku przy ul. K. w O., stosownie do art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z ust. 1 art. 81c tej ustawy stroną takiego postępowania jest jedynie uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu. Z nadesłanych akt sprawy wynika, iż skarżący posiadający lokal mieszkalny na zasadzie przydziału dokonanego w 1999r. nie mają przymiotu strony, gdyż właścicielem ich lokalu mieszkalnego pozostaje Gmina, która w tym postępowaniu występuje jako strona. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa., na postanowienie wydawane w toku postępowania administracyjnego stronie przysługuje zażalenie tylko wtedy, gdy kodeks postępowania administracyjnego wprost przewiduje taką możliwość. Przepisy kpa., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, nie zawierały podstawy do wydawania aktów administracyjnych w zakresie odmowy wszczęcia postępowania oraz uznania danej osoby za stronę postępowania, czy pozbawienia jej tego statusu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 listopada 2009 r., II SA/Kr 1202/09, Lex nr 531603). Zatem pismo PINB w O. z dnia 12 stycznia 2011 r. nie było decyzją bądź postanowieniem, na które istniałaby możliwość wniesienia środka zaskarżenia. Z przepisów kpa. nie wynika również, aby istniała możliwość wniesienia zażalenia na pismo organu informujące o braku możliwości wszczęcia postępowania oraz nieposiadaniu przez daną osobę statusu strony postępowania. Organ odwoławczy nadzoru budowlanego był zatem zobowiązany do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Na marginesie należy wyjaśnić, że w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. K. w O. są prowadzone od 2009 r. dwa postępowania (odnośnie stanu balkonów oraz przewodów kominowych), których stroną jest Wspólnota Mieszkaniowa. Natomiast skarżący, którzy są jedynie najemcami lokalu od Gminy, nie mogą być uznani za stronę tych postępowań, bowiem nie posiadają w sprawie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa., a jedynie interes faktyczny (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2010 r., II SA/Kr 541/09, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w przedmiocie przyznania na rzecz adwokata A. G. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oparto o przepis art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348, ze. zm.).