II SA/Ol 276/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania – zawieszenia postępowania postanawia umorzyć postępowanie sądowe Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent Miasta odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie wymeldowania S.N. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. D. 5/4 w A. W uzasadnieniu podano, iż w dniu 4 lipca 2007r. na wniosek K.N. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymeldowania S.N. z pobytu stałego. Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia 30 października 2007r. z uwagi na fakt, iż S.N. wystąpił do Sądu Rejonowego w A. z powództwem o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej tj. mieszkania. W dniu 12 grudnia 2007r. K.N. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż jak podała sprawa z powództwa S.N. nie została rozpatrzona przez sąd. W związku ze złożonym wnioskiem o podjęcie postępowania organ ustalił, iż nieprawomocnym zarządzeniem z dnia 11 grudnia 2007r. pozew S.N. został zwrócony ze względu na nieusunięcie jego braków formalnych. Podano, iż skoro spór sądowy między stronami nie został jeszcze zakończony, w związku z tym organ uznał, iż nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła K.N., wnosząc o jego zmianę i podjęcie zawieszonego postępowania. Podała, iż w jej ocenie ustały przyczyny zawieszenia postępowania, gdyż S.N. nie uzupełnił braków wniesionego przez siebie pozwu o ustalenie prawa do korzystania z mieszkania, a w związku z tym sprawa ta nie figuruje już w sądzie. W związku z tym powoływanie się na toczące się postępowanie sądowe stanowi wyłącznie działanie na zwłokę. Żaląca się wyjaśniła, iż wniosek o wymeldowanie nie pozostaje w związku z cywilnoprawnym postępowaniem o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, a jedynie z faktem nieprzebywania S.N. w przedmiotowym lokalu. Podała, iż w lokalu tym S.N. nie posiada swoich rzeczy osobistych, nie partycypuje także w kosztach jego utrzymania. W związku z tym w ocenie żalącej się nawet uwzględnienie jego powództwa w przedmiocie korzystania z mieszkania pozostaje bez wpływu na kwestię wymeldowania, gdyż przebywając poza miejscem zameldowania S.N. łamie przepisy o obowiązku meldunkowym. Postanowieniem "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż w toku postępowania o wymeldowanie organ administracji bada, czy stan faktyczny wskazuje na opuszczenie lokalu oraz czy opuszczenie to było dobrowolne. W związku z tym w ocenie organu II instancji słusznie przyjęto, iż toczące się przed sądem postępowanie dotyczące ustalenia sposobu korzystania z rzeczy wspólnej tj. mieszkania jest zagadnieniem wstępnym z rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkującym zawieszeniem postępowania. Jednocześnie wskazano, iż po zakończeniu postępowania sądowego organ pierwszej instancji winien podjąć postępowanie i ustalić fakt przebywania S.N. w przedmiotowym lokalu oraz czy ewentualne opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. Wyjaśniono, iż od decyzji w przedmiocie wymeldowania stronom będą służyły środki odwoławcze. W związku z tym uznano, iż postępowanie winno być zawieszone do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie o ustalenie sposobu korzystania z lokalu. Na postanowienie to skargę wniosła K.N., wnosząc o jego uchylenie. Podniosła, iż jej zdaniem nie zachodzi związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie wymeldowania a orzeczeniem sądu w sprawie wniesionej na podstawie art. 206 k.c. Sąd nie będzie bowiem rozstrzygał, czy S.N. ma uprawnienie do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a orzeknie jedynie w jaki sposób strony mają korzystać ze wspólnego mieszkania. Podniosła, iż strona skarżąca nie kwestionuje uprawnienia S.N. do wspólnego mieszkania, jednakże w lokalu tym on faktycznie nie zamieszkuje a zatem istnieją podstawy do jego wymeldowania. Skarżąca podała, iż sąd nie będzie badał, czy powód faktycznie korzysta z przedmiotowego mieszkania, gdyż dla określenia jego prawa do korzystania z rzeczy wspólnej okoliczność ta nie ma znaczenia. Natomiast organ orzekający o wymeldowaniu winien ustalić sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu niezależnie od tego czy utraciła ona uprawnienie do przebywania w lokalu. W związku z tym zaskarżone postanowienie jest bezpodstawne. Skarżąca wskazała, iż S.N. w dalszym ciągu nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Ponadto wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił czynność Prezydenta Miasta polegającą na zameldowaniu S.N. na pobyt stały. W związku z tym organ winien rozważyć kwestię umorzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania jako bezprzedmiotowego. Powyższa skarga została wniesiona w dniu 9 kwietnia 2008r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśniono, iż umorzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania nie jest jeszcze możliwe, gdyż nie uprawomocnił się wyrok Sądu dotyczący uchylenia czynności zameldowania. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 15 lipca 2008r. pełnomocnik Wojewody podała, iż zmienił się stan sprawy, gdyż zostało wydane postanowienie o podjęciu postępowania oraz decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wymeldowania. W związku z tym wezwano organ do nadesłania stosownych dokumentów. W odpowiedzi nadesłano postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 26 maja 2008r. (nr "[...]") o podjęciu postępowania w sprawie wymeldowania S.N. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. D. 5/4 w A. oraz decyzja Prezydenta Miasta z dnia 26 maja 2008r. (nr "[...]") umarzająca postępowanie w tej sprawie. Orzeczenia te zostały doręczone stronom w dniu 29 maja 2008r. Jednocześnie w piśmie z dnia 30 lipca 2008r. (k. 37) poinformowano, iż wobec niewniesienia zażalenia przez strony postanowienie o podjęciu postępowania stało się ostateczne. Ponadto na rozprawie pełnomocnik organu poinformowała, iż do Wojewody nie wpłynęło odwołanie od decyzji umarzającej postępowanie od żadnej ze stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Sformułowanie "z innych przyczyn" odnosi się do ust. 1 i 2 powołanego artykułu, które stanowią, iż sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (ust. 1) lub w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, które interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (ust.2). Zatem z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005r., Sygn. akt II OSK 85/05, LEX nr 188791). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie podjęcia postępowania w sprawie wymeldowania. Skarga na to postanowienie została wniesiona w dniu 9 kwietnia 2008r. Jednakże w dniu 26 maja 2008r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania i jednocześnie decyzję umarzającą postępowanie w przedmiocie wymeldowania S.N. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. D. 5/4 w A. Wobec niewniesienia przez żadną ze stron zażalenia na postanowienie o podjęciu postępowania stało się ostateczne. Jak wynika zaś z oświadczenia pełnomocnika organu nie zostały także wniesione środki zaskarżenia od decyzji umarzającej postępowanie. W związku z powyższym należy uznać, iż w przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Wprawdzie nie zostało uchylone zaskarżone postanowienie, lecz wydanie postanowienia o podjęciu postępowania sanowało skutki skarżonego postanowienia. Ponadto zważyć należy, iż zarówno postanowienie o zawieszeniu postępowania, jak i postanowienie o odmowie jego podjęcia mają charakter czasowy. W każdej chwili bowiem postępowanie może być podjęte. Przy czym w przypadku zaistnienia podstaw do podjęcia postępowania organ nie uchyla ani postanowienia o zawieszeniu postępowania, ani tym bardziej postanowienia o odmowie jego podjęcia (jeśli takie było wydane), a wydaje jedynie postanowienie o jego podjęciu. Przy czym postanowienie to powoduje z mocy prawa taki stan, w którym wszystkie wcześniejsze rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia przestają wiązać organ i strony. Dodatkowo należy wskazać, iż postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ma charakter incydentalny i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Z chwilą zatem ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego w ogóle nie ma możliwości powrotu do etapu postępowania wyjaśniającego, które toczyło się przed wydaniem decyzji ostatecznej Zatem badanie przez Sąd legalności postanowienia o odmowie podjęcia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w danej sprawie już się zakończyło decyzją ostateczną byłoby niedopuszczalne. W przypadku bowiem uchylenia takiego postanowienia przez sąd organ nie mógłby ponownie rozstrzygać przedmiotowej sprawy. Stanowiłoby to bowiem naruszenie przepisów rozdziału 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, z których jednoznacznie wynika iż postanowienia w przedmiocie zawieszenia (w tym także podjęcia i odmowy podjęcia postępowania) wydawane są wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. W związku z powyższym, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, gdyż zgodnie z art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przedmiotowe postanowienie nie należy zaś do żadnej z kategorii wymienionych w tym przepisie.