II SA/Ol 278/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.J. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. Uiszczając wpis sądowy od skargi, H.J. złożył wniosek o ustanowienie na jego rzecz adwokata. Oświadczył, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną; ich miesięczne dochody z tytułu renty i emerytury wynoszą "[...]" zł netto, jedyny zaś majątek to nieruchomość rolna o pow. "1001.ha". Nadmienił, iż nie ma dochodów z ziemi ze względu na brak dojazdu do działki "[...]". Skarżący został zobowiązany do przedłożenia: (1) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego żonę, z ostatnich dwóch miesięcy (wskazano, iż przypadek nieposiadania konta należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); (2) dowodów uiszczenia w marcu br. wydatków związanych z mieszkaniem (w razie, gdy nie zostały uregulowane za pośrednictwem konta); (3) oświadczenia (a) wyszczególniającego wszystkie pozostałe kategorie ponoszonych wydatków wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, (b) wskazującego fakty, z których wynika, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny, (c) usuwającego wątpliwość dotyczącą areału nieruchomości rolnej i (d) deklarującego wysokość dotacji lub płatności do gruntów rolnych za ubiegły i bieżący rok lub ich brak. Odpowiadając na wezwanie skarżący oświadczył (karta 19 akt), iż posiada jedno konto (kopie wyciągów za luty i marzec 2012 r. - k. 70-71). Wpływa na nie wyłącznie renta (kopia decyzji ZUS - k. 22), którą ma tylko do końca kwietnia. Miesięcznie płaci za mieszkanie 104 zł, za prąd 200 zł, za wodę 40 zł. Rocznie wydaje ok. 40 zł na podatek rolny (kopia decyzji wymiarowej i pokwitowań - k. 20-21) i ok. 1200 zł na opał. Posiada dwie działki o łącznej powierzchni 1 ha i 89 m2. Nie składał wniosków o dotacje (zaświadczenie z ARiMR - k. 69), ponieważ działka 42/5 została pozbawiona znaków granicznych, zmniejszona i straciła dojazd z powodu zmiany położenia drogi gminnej. Skarżący podał, iż "środków finansowych nie wystarczy m(-u) na obrońcę (...) na tą sprawę wydał(-) już wszystkie oszczędności i zmarnował(-) zdrowie. Wobec powyższego stwierdzono, co następuje: Stosownie do unormowania wynikającego z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 poz. 270; w skrócie: p.p.s.a.), adwokata dla osoby fizycznej ustanawia się, gdy osoba wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu istnienia takiej okoliczności spoczywa zatem na wnioskodawcy. Winien on więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jego rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącego zastosowana (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 51/12, publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Skarżący, mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, nie dostarczył dowodów uiszczenia wydatków związanych z mieszkaniem (dostarczony wyciąg z konta dokumentuje jedynie spłaty rat kredytowych), nie podał przybliżonej miesięcznej wysokości reszty wydatków (prócz podatku rolnego) oraz pominął milczeniem to, czy jego żona posiada rachunki bankowe. Uznając, iż uniemożliwia to podjęcie niepozostawiającego wątpliwości rozstrzygnięcia w kwestii oceny sytuacji materialnej skarżącego, postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Odnosząc się na marginesie do motywów wniosku, godzi się wyjaśnić skarżącemu, iż niepotrzebnie obawia się, że bez udziału adwokata jego interes nie będzie należycie chroniony. Reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie warunkuje bowiem realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż sąd ten nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje całościowej oceny legalności postępowania zakończonego zaskarżonym aktem administracyjnym. Jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.).