II SA/Ol 291/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Decyzją z dnia 22 września 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na P. T., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", karę pieniężną w łącznej kwocie 6500 zł w związku z naruszeniem przepisów art. 92a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez P. T. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 23 listopada 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r. Dyrektor Izby Celnej wznowił z urzędu przedmiotowe postępowanie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce, w związku z czym powstała konieczność ponownej kontroli dopuszczalności złożonego odwołania oraz zbadania, czy zachowany został ustawowy termin do jego wniesienia. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję własną z dnia 23 listopada 2010 r. i umorzył postępowania odwoławcze. W uzasadnieniu podniesiono, iż organ odwoławczy, po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia 23 listopada 2010 r. uchylającej zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, tj. w dniu 30 listopada 2010 r. otrzymał z Poczty Polskiej S.A. Centrum Poczty Urząd Pocztowy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, uzupełnione o datę odbioru przez stronę decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010 r. Organ uznał, iż jest to okoliczność, istniejąca w dniu wydania decyzji organu odwoławczego, ale nieznana organowi, a mającą istotne znaczenie dla sprawy. Tym samym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa zaistniała przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Ustalono, iż zaskarżona przez P. T. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010 r. została doręczona stronie w dniu 27 września 2010 r., w związku z czym, termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 października 2010 r. Tymczasem jak wynika z akt sprawy odwołanie zostało złożone osobiście przez stronę w dniu 13 października 2010 r. Należy zatem stwierdzić, iż odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Tym samym, postępowanie odwoławcze należało umorzyć. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. T., podnosząc, iż data złożenia odwołania była znana organowi pierwszej instancji od dnia jego złożenia, a zaniedbania wynikające z prowadzonego postępowania nie mogą być uznane za nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Decyzją z dnia 6 lipca 2011 r. wydaną z upoważnienia Ministra Finansów przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Polityki Celnej Ministerstwa Finansów uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Podzielając argumenty organu, wskazano jednak, iż należy dokonać pełnej analizy dokumentu "potwierdzenie odbioru przesyłki" w taki sposób, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości związane z datą odbioru decyzji z dnia 22 września 2010 r. Organ zwrócił uwagę, iż na potwierdzeniu odbioru przesyłki widnieją dwie daty i nieczytelne podpisy, mające poświadczać odebranie przesyłki przez stronę postępowania, a ponadto jak wynika z pisma przewodniego Poczty Polskiej reklamacja dotyczy "P. T.", a nie "P. T.". Decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej powtórnie uchylił decyzję ostateczną Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 listopada 2010 r. i umorzył postępowanie odwoławcze. W toku ponownego postępowania wyjaśniającego, ustalono, iż adresat, którym był P. T. odebrał przesyłkę w dniu 27 września 2010 r., zaś data 30 września 2010 r. i nieczytelny podpis zostały zamieszczone przez funkcjonariusza celnego obsługującego stanowisko kasowe Urzędu Celnego, zgodnie z wewnętrznymi regulacjami organu. Jednocześnie podniesiono, iż uzyskanie informacji z Poczty Polskiej S.A. Centrum Poczty Urząd Pocztowy w dniu 29 listopada 2010 r., a zatem po wydaniu w dniu 23 listopada 2010 r. ostatecznej decyzji oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki uzupełnione o datę odbioru przedmiotowej decyzji przez P. T. stanowi nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej, nieznaną organowi, a mającą istotne znaczenie dla sprawy. Decyzja organu z dnia 22 września 2010 r. została doręczona stronie postępowania w dniu 27 września 2010 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 października 2010 r. Tymczasem zainteresowany złożył odwołanie osobiście w siedzibie organu w dniu 13 października 2010 r. Tym samym, odwołanie zostało złożone z uchybieniem czternastodniowego terminu, wskazanego w art. 129 § 2 kpa. W związku z tym organ nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. P. T. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o wyjaśnienie, dlaczego organ podnosi tylko kwestię terminu, a nie przedmiotu sprawy, tj. bezprawnego nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy cała sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 4 listopada 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż zastosowany przez Dyrektora Izby Celnej tryb wznowienia postępowania stanowi zgodnie z przepisami kpa jeden z trybów nadzwyczajnych, umożliwiających ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a jego przedmiotem jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana kontroli w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z istotnych wad wymienionych w art. 145 § 1 lub 145a § 1 kpa i ewentualnym ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy któraś z wad postępowania nie wpłynęła na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Powzięcie przez organ administracji informacji, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydal decyzję (art.145 § 1 pkt 5 kpa), powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej uzyskał informację, przesłaną przez Urząd Pocztowy pismem z dnia 29 listopada 2010 r. oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki uzupełnione o datę odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przez P. T. Zestawienie daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji stronie z datą nadania odwołania świadczy o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem czternastodniowego terminu. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję ostateczną w trybie wznowienia postępowania, które wobec ustalenia jednej z podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 kpa i przy równoczesnym braku przesłanek negatywnych, należy uznać za zgodne z prawem. Wydane rozstrzygnięcie oparte zostało o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 27 września 2010 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 11 października 2010 r. Tymczasem odwołanie zostało złożone osobiście w Urzędzie Celnym w dniu 13 października 2010 r. Należy zatem stwierdzić, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, bowiem zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Na powyższe rozstrzygnięcie P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i stwierdzenia, iż decyzja z dnia 22 września 2010 r. jest dotknięta wadą prawną z pełnymi tego skutkami i nie stanowi podstawy do dalszego postępowania lub ewentualnie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż funkcjonariusze swoje zarzuty oparli jedynie na podejrzeniach i przypuszczeniach, które nie są poparte żadnymi dowodami, a postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone niestarannie, bez zgromadzenia odpowiedniego, pełnego materiału dowodowego. Tym samym, przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą prawną i na organie, który wydał taką decyzję, ciąży obowiązek uchylenia nałożonej kary, bowiem została ona orzeczona w wyniku niedopuszczalnego zaniedbania i uproszczonej ocenie mizernego materiału dowodowego dostarczonego przez funkcjonariuszy celnych, który nie dawał podstaw do wydania takiej decyzji. Organ po uzyskaniu samej treści informacyjnej zawartej w dostarczonym przez stronę zaświadczeniu z dnia 7 marca 2010 r., winien z urzędu uchylić nałożoną karę i to nie na zasadzie wniesionego odwołania, bowiem ukarany nie miał w tym przypadku obowiązku odwoławczego, a jedynie z powodu wskazania błędu decyzyjnego. Dlatego kwestia podnoszona przez Dyrektora Izby Celnej w decyzji z dnia 10 lutego 2012r. jest bezprzedmiotowa, bowiem odnosi się do innej czynności prawnej, która jest konsekwencją wadliwej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010r. Skarżący podkreślił, iż Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 23 listopada 2010 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpatrzenia, wskazując dokładnie uchybienia jakie stwierdził w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Ponadto skarżący wskazał, iż należy odnieść się do treści art. 5 k.c., co dyskredytuje w całości stanowiska wyrażane przez wszystkie dotychczasowe instancje. Przedmiotowa decyzja była dotknięta wadą prawną skutkującą nieważnością tej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaznaczono, iż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane przez organ na mocy art. 134 kpa, dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stąd też organ nie odniósł się merytorycznie do podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§ 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w tym również organów jednostek samorządu terytorialnego, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270), zwanej w dalszej części uzasadnienia: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, iż przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 lutego 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010 r. w sprawie nałożenia na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A", kary pieniężnej w łącznej kwocie 6500 zł w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wprawdzie sąd - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże jest uprawniony do rozstrzygania wyłącznie w granicach danej sprawy, które wyznacza kontrolowany akt (lub inna forma działalności) administracji publicznej. W niniejszej sprawie aktem tym jest wskazane postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 lutego 2012r. W związku z tym, zarzuty merytoryczne dotyczące decyzji z dnia 22 września 2010 r. nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Stosownie do treści art. 129 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego decyzja organu pierwszej instancji z dnia 22 września 2010 r. została doręczona stronie skarżącej w dniu 27 września 2010 r., co potwierdza uzupełnione zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Należy przy tym zaznaczyć, iż powyższe orzeczenie zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jego otrzymania, do organu odwoławczego. Zatem termin do złożenia odwołania upływał w dniu 11 października 2010 r. Tymczasem odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone osobiście przez skarżącego w Urzędzie Celnym w dniu 13 października 2010 r. Okoliczność ta znajduje pełne oparcie w aktach sprawy i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Tym samym, nie budzi wątpliwości stanowisko organu odwoławczego, iż złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, wynikającego z treści kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej, tj. wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 450/10, LEX nr 752315). Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania skutkuje brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji z dnia 22 września 2010 r. w sprawie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości decyzji - art. 16 § 1 kpa. Na marginesie należy zauważyć, iż decyzja Ministra Finansów "[...]", utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 sierpnia 2011 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 23 listopada 2010 r. i umorzenia postępowania odwoławczego nie została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego i jest ostateczna. Należy zatem stwierdzić, iż kwestionowane przez skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 lutego 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 września 2010 r. zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi przepisami. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.