II SA/Ol 292/15

WyrokWSA w Olsztynie2015-07-07

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Ewa Osipuk, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja związkowa może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Państwową Inspekcję Pracy na prawach strony na podstawie art. 31 k.p.a.?
Ratio decidendi
Postępowanie kontrolne prowadzone przez Państwową Inspekcję Pracy nie stanowi postępowania administracyjnego sensu stricto. Jest to postępowanie odrębne, regulowane przepisami ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które stanowią lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, organizacja związkowa nie może być dopuszczona do udziału w postępowaniu kontrolnym na prawach strony na podstawie art. 31 k.p.a.
Stan faktyczny
Organizacja Międzyzakładowa złożyła wniosek o wszczęcie postępowania kontrolnego w zakresie dyskryminacji pracowników oraz o dopuszczenie jej do udziału w tym postępowaniu na prawach strony. Inspektor pracy odmówił dopuszczenia organizacji związkowej do udziału w postępowaniu kontrolnym, wskazując na odrębność tego postępowania od postępowania administracyjnego i brak podstaw prawnych do zastosowania art. 31 k.p.a. Po kilku instancjach i uchyleniach postanowień, ostatecznie Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu kontrolnym. Organizacja związkowa wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 31 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Organizacji A na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia 20.08.2014 r. Organizacja Międzyzakładowa "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. złożyła wniosek o: - wszczęcie postępowania wraz z dopuszczeniem do udziału w postępowaniu w charakterze strony Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N., umocowanych uchwałą przedstawicieli, prowadzących spór zbiorowy z pracodawcą w imieniu OM "[...]"; - o przeprowadzenie kontroli w Domu Pomocy Społecznej w N. ul. "[...]" w zakresie dyskryminacji. Inspektorzy pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy rozpoczęli kontrolę w DPS w N. na podstawie przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Kontrola została przeprowadzona w dniach 10,16,17.09.2014 r. oraz 15,16.10.2014 r., co potwierdza protokół kontroli z dnia 16 października 2014r., nr rej. "[...]". W zakresie pkt 1 wniosku z dnia 20.08.2014 r. inspektor pracy postanowieniem z dnia 18.09.2014r. odmówił dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym inspektora pracy prowadzonym w Domu Pomocy Społecznej w N. Uzasadniając powyższe postanowienie inspektor pracy wskazał na przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które regulują kwestię współpracy inspektorów pracy ze związkami zawodowymi podczas przeprowadzania czynności kontrolnych (art. 14, art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). W dniu 29.09.2014 r. do OIP doręczono zażalenie skarżącej na postanowienie o odmowie dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym inspektora pracy prowadzonym w Domu Pomocy Społecznej w N. W zażaleniu strona wniosła o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 18.09.2014 r.; - o orzeczenie wszczęcia postępowania na mocy art. 31 k.p.a. oraz o orzeczenie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony przedstawicieli organizacji związkowej, prowadzących spór zbiorowy z pracodawcą; - o przeprowadzenie kontroli w DPS w N. w zakresie dyskryminacji. Rozpatrując zażalenie Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia 13.10.2014 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Przyczyną uchylenia postanowienia były wątpliwości związane z zakresem przedmiotowym wniosku oraz nie rozpatrzenie wszystkich wniosków złożonych przez stronę. W dniu 16.10.2014 r. inspektor pracy prowadzący postępowanie wystąpił do strony skarżącej, zgodnie z wytycznymi zawartymi w postanowieniu OIP, o sprecyzowanie żądań strony co do rodzaju postępowania, które ma zostać wszczęte oraz postępowania, do którego strona ma zostać dopuszczona. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 20.10.2014 r. strona skarżąca wskazała, że żądanie dotyczy dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału w charakterze strony postępowania kontrolnego prowadzonego przez inspektorów pracy w DPS w N. Po rozpatrzeniu wniosku organizacji związkowej inspektor pracy postanowieniem z dnia 03.11.2014 r. odmówił dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym inspektora pracy, prowadzonym w Domu Pomocy Społecznej w N. W dniu 14.11.2014 r. do Okręgowego Inspektoratu Oddział w E. wpłynęło zażalenie (datowane na dzień 13.11.2014 r.) na postanowienie o odmowie dopuszczenia OM "[...]" do postępowania kontrolnego inspektorów pracy na mocy art. 31 k.p.a. W zażaleniu strona wnosiła o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 03.11.2014 r.; - o orzeczenie "wszczęcia postępowania na mocy art. 31 k.p.a. oraz o orzeczenie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N., umocowanych uchwałą przedstawicieli, prowadzących spór zbiorowy z pracodawcą w imieniu OM "[...]"; - o przeprowadzanie kontroli w DPS w N. w zakresie "stwierdzenia przez OM "[...]" przy DPS faktów dyskryminowania niektórych pracowników na tle innych pracowników w tym dyskryminowanie członków "[...]" z udziałem przedstawicieli OM "[...]", umocowanych jej pełnomocnictwem". Rozpatrując ww. zażalenie Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia 16.12.2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Przyczyną uchylenia postanowienia było nie rozpatrzenie wniosku o wszczęcie postępowania na podstawie art. 31 k.p.a. złożonego przez stronę. W uzasadnieniu postanowienia Okręgowy Inspektor Pracy wskazał, że prowadzenie postępowania bez rozpatrzenia wniosku strony o wszczęcie postępowania jest istotnym naruszeniem prawa procesowego, którego skutkiem jest konieczność ponownego rozpoznania sprawy, tym razem w pełnym zakresie określonym w zażaleniu. Ostatecznie inspektor pracy postanowieniem z dnia 15.01.2015 r. odmówił wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym inspektora pracy prowadzonym w Domu Pomocy Społecznej w N. W uzasadnieniu postanowienia inspektor pracy przywołał przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które regulują kwestię współpracy inspektorów pracy ze związkami zawodowymi podczas przeprowadzania czynności kontrolnych (art. 14, art. 29 ustawy o PIP). Ponadto podkreślił różnice pomiędzy postępowaniem administracyjnym, a postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez inspektorów pracy na podstawie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, wskazując, że do postępowania kontrolnego k.p.a. ma zastosowanie jedynie pomocniczo, w sprawach nie uregulowanych przez ustawę o PIP. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Organizacja Międzyzakładowa "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. W zażaleniu strona skarżąca wnosiła o: - uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia; - o orzeczenie "wszczęcia postępowania na mocy art. 31 k.p.a. oraz o orzeczenie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N., umocowanych uchwałą przedstawicieli, prowadzących spór zbiorowy z pracodawcą w imieniu OM "[...]"; - o orzeczenie przeprowadzenia kontroli w DPS w N. w zakresie art. 31 k.p.a., tj.: "stwierdzenia w DPS faktów dyskryminowania niektórych pracowników na tle innych pracowników w tym dyskryminowanie członków "[...]" z udziałem przedstawicieli umocowanych pełnomocnictwem OM "[...]". Rozpatrując ww. zażalenie Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia 12.02.2015 r. postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie inspektora pracy z dnia 15.01.2015 r. W uzasadnieniu do tego postanowienia wskazano między innymi, że zagadnienie współpracy Państwowej Inspekcji Pracy z organizacjami związkowymi reguluje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy. W sytuacji, gdy u kontrolowanego pracodawcy działają związki zawodowe, organy samorządu załogi, rady pracowników lub społeczna inspekcja pracy, inspektor pracy informuje je o tematyce i zakresie przeprowadzanej kontroli oraz o jej wynikach i wydanych decyzjach. Podczas kontroli analizuje także zgłoszone przez nie uwagi i spostrzeżenia oraz udziela im porad i informacji z zakresu prawa pracy. Współdziałanie to ma na celu zapewnienie inspektorowi pracy uzyskania informacji w przedmiocie kontroli nie tylko od pracodawcy, lecz także od przedstawicieli pracowników, którzy swoimi uwagami mogą spowodować rozszerzenie zakresu przeprowadzanej kontroli o dodatkowe zagadnienia, czy wskazać inspektorowi pracy, gdzie może szukać dowodów na potwierdzenie zasadności zgłaszanych spostrzeżeń. Organ II instancji wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej przez inspektorów pracy w DPS w N. w dniach 10,16,17.09; 15,16.10.2014r., inspektorzy współdziałali z przedstawicielami działających w zakładzie organizacji związkowych (Organizacji Międzyzakładowej "[...]" oraz Związku Zawodowego Pracowników Pomocy Społecznej przy DPS w N.) na zasadach określonych w art. 29 ustawy o PIP. Fakt ten odnotowano w protokole z kontroli Nr rej.: "[...]". Stwierdzono, że z uwagi na to, iż postępowanie kontrolne prowadzone przez organy Państwowej Inspekcji Pracy jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego, organizacja związkowa nie może w oparciu o art. 31 k.p.a. zostać dopuszczona na prawach strony do udziału w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez inspektora pracy. Ponadto wskazano, że kontrola przeprowadzona w DPS w N. została już zakończona, a jej ustalenia nie dały podstaw do wydania decyzji administracyjnych (nakazów) przewidzianych w ustawie o PIP. Organ II instancji stwierdził ponadto, że strona skarżąca ponownie złożyła wniosek o przeprowadzenie kontroli w Domu Pomocy Społecznej w N., przy czym w tym zakresie pozostaje w mocy odpowiedź udzielona skarżącej w piśmie Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 15.12.2014 r. nr rej.: "[...]", w którym wskazano na brak przesłanek do przeprowadzania kontroli u pracodawcy. W skardze do Sądu zatytułowanej "zażalenie" Organizacja Międzyzakładowa "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. zaskarżyła w całości postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 12.02.2015r. Jednocześnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia 12.02.2015 r. i pozostałych wcześniejszych postanowień w tym zakresie, albowiem uniemożliwiają one ujawnienie i przeciwdziałanie rażącemu bezprawiu oraz o orzeczenie nakazania wszczęcia postępowania na mocy art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., ponieważ uzasadnia to interes społeczny i statut "[...]", wraz z dopuszczeniem do udziału w postępowaniu w charakterze strony Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N., umocowanych uchwałą przedstawicieli, prowadzących spór zbiorowy z pracodawcą w imieniu OM "[...]", w związku z zaistnieniem niepodważalnych faktów dyskryminowania niektórych pracowników na tle innych pracowników, w tym dyskryminowania członków "[...]". W uzasadnieniu do skargi strona skarżąca przytoczyła zarzuty zawarte w treści uzasadnienia poprzednio złożonego wniosku z dnia 20.08.2014r. co do działań pracodawcy oraz zarzuty co do działań pracodawcy i inspektorów pracy zawarte w uzasadnieniach zażaleń na postanowienia inspektorów pracy datowanych na dzień 13.11.2014 r. i 24.01.2015 r. Ponadto wskazano, że organy zaskarżonymi postanowieniami, w tym postanowieniem z dnia 15.01.2015r. rażąco naruszyły literalne brzmienie art. 31 k.p.a., bezprawnie odmawiając wszczęcia postępowania i dopuszczenia "[...]" do postępowania w charakterze strony z mocy art. 31 k.p.a., będącego gwarantem jako przepis wyższej rangi, oraz zarzucono, iż inspektorzy pracy twierdzą bezprawnie, że rzekomo ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy ma wyższą rangę od ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Okręgowy Inspektor Pracy wskazał ponadto, że w treści zażalenia strony skarżącej datowanego na dzień 13.11.2014 r. znajdowały się zarzuty dotyczące czynności podjętych przez inspektorów pracy podczas kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej w N. oraz zarzuty wobec pracodawcy zawarte już wcześniej we wniosku z dnia 20.08.2014r. Zarzuty w tym zakresie wobec inspektorów zostały potraktowane jako skarga na inspektorów pracy i były rozpatrywane odrębnie. Inspektorzy pracy na wniosek Zastępcy Okręgowego Inspektora Pracy ustosunkowali się w formie pisemnej do przedstawionych zarzutów. W piśmie z dnia 15.12.2014 r. skierowanej do przedstawiciela strony skarżącej Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy ustosunkował się do poszczególnych zarzutów strony skarżącej wobec inspektorów pracy. Ponadto w piśmie z dnia 05.11.2014 r. inspektor pracy na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie kontroli przekazał Organizacji Międzyzakładowej "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. informacje co do zarzutów dotyczących pracodawcy zawartych w ich wniosku z dnia 20.08.2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 12 lutego 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie inspektora pracy z dnia 15.01.2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia Organizacji Międzyzakładowej "[...]" Domu Pomocy Społecznej w N. do udziału na prawach strony w postępowaniu kontrolnym inspektora pracy prowadzonym w Domu Pomocy Społecznej w N. Szczegółowe zasady współdziałania Państwowej Inspekcji Pracy z organizacjami związkowymi, także podczas dokonywania czynności kontrolnych, reguluje ustawa z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012r., poz. 404). Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 tej ustawy Państwowa Inspekcja Pracy przy realizacji zadań współdziała ze związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców, organami samorządu załogi, radami pracowników, społeczną inspekcją pracy, publicznymi służbami zatrudnienia w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz z organami administracji państwowej, a w szczególności z organami nadzoru i kontroli nad warunkami pracy, Policją, Strażą Graniczną, Służbą Celną, urzędami skarbowymi i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a także organami samorządu terytorialnego. Stosownie natomiast do przepisu art. 29 ust. 1 ww. ustawy w toku wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy współdziała ze związkami zawodowymi, organami samorządu załogi, radami pracowników i społeczną inspekcją pracy. Według przepisu art. 29 ust. 2 tej ustawy współdziałanie, o którym mowa w ust. 1, polega w szczególności na: 1) informowaniu o tematyce i zakresie przeprowadzanej kontroli; 2) analizowaniu zgłoszonych uwag i spostrzeżeń; 3) informowaniu o wynikach kontroli i podjętych decyzjach; 4) udzielaniu porad i informacji z zakresu prawa pracy. Przede wszystkim należy wskazać, że postępowanie kontrolne prowadzone przez inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy nie stanowi postępowania administracyjnego sensu stricto. Postępowanie kontrolne nie jest formalną częścią postępowania administracyjnego, a postępowania te rozdziela zamknięcie procesu kontroli ustaleniem jej wyników. Odesłanie do stosowania w zakresie nieuregulowanym w postępowaniach kontrolnych przepisów k.p.a. (art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy) nie daje podstaw do nadania im charakteru prawnego postępowania administracyjnego (por. postanowienie NSA z 12 sierpnia 2010r. sygn. akt: I OSK 315/10). W doktrynie również zwraca się uwagę na odrębność postępowania kontrolnego oraz postępowań, w których następuje stosowanie władczych instrumentów prawnych. Stosowanie tych środków dokonywane jest bowiem poza ramami postępowania kontrolnego, według właściwych, odrębnych od tego postępowania trybów. I tak, wydawanie decyzji administracyjnych podlega rygorom kodeksu postępowania administracyjnego, zaś wniesienie powództwa czy wniosku do sądu - kodeksu postępowania cywilnego. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie kontrolne oraz postępowanie administracyjne pozostają ze sobą w ścisłym związku m.in. poprzez powiązanie podmiotem je prowadzącym, tj. organem inspekcji pracy. Co więcej, w postępowaniu kontrolnym, na mocy art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy pomocniczo zastosowanie znajdują również przepisy k.p.a. Oznacza to, że czynności dokumentujące ustalenia faktyczne, podejmowane przez organ kontrolujący muszą spełniać wymagania stawiane przez k.p.a. środkom dowodowym, z których mogą korzystać podmioty postępowania administracyjnego. Korzystanie w postępowaniu kontrolnym z środków dowodowych przewidzianych w k.p.a. nie oznacza, że postępowanie kontrolne można uznać za toczące się według reguł określonych w całości przez k.p.a. Mimo pewnych cech wspólnych, postępowanie kontrolne nie stanowi formalnej części postępowania administracyjnego, a postępowania te rozdziela zamknięcie procesu kontroli ustaleniem jej wyników (vide: M. Gersdorf, J. Jagielski, K. Rączka, Komentarz do ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, LexisNexis Warszawa 2008, s. 82-83). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim postanowieniu z dnia 12 sierpnia 2010r., I OSK 315/10 (dostępny w CBOSA), stwierdził, że skoro postępowanie kontrolne nie stanowi postępowania administracyjnego sensu stricto, wydane w jego toku postanowienie o zachowaniu w tajemnicy tożsamości osoby przesłuchiwanej w charakterze świadka, nie jest postanowieniem wydanym w toku postępowania administracyjnego. Jest to szczególne rozwiązanie prawne przyjęte dla potrzeb postępowania kontrolnego. Tym samym nie zasługuje na akceptację pogląd, że skoro na postanowienie organu inspekcji pracy przysługuje zażalenie to oznacza, iż postanowienie wydane po rozpatrzeniu zażalenia podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Warunkiem podlegania postanowienia kognicji sądów administracyjnych jest bowiem jego zapadnięcie w toku postępowania, które jest postępowaniem stricte administracyjnym. Powyższe wskazuje, że postępowanie kontrolne nie stanowi postępowania administracyjnego sensu stricto. W niniejszej w sprawie dotyczącej wszczęcia postępowania kontrolnego, które winno się toczyć w ramach przepisów szczególnych ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, a nie trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł mieć więc zastosowania, wbrew stanowisku skarżącej, przepis art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., stanowiący, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Na marginesie wskazać należy, że organizacja społeczna może w oparciu o art. 31 k.p.a. żądać wszczęcia postępowania i dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących innych osób. W niniejszej sprawie zaś niejako Organizacja Międzyzakładowa żądała wszczęcia postępowania w swojej sprawie dotyczącej swoich członków, nie zaś w sprawie innych podmiotów, jak tego wymaga art. 31 k.p.a. Niezasadny jest zatem zarzut skarżącej dotyczący rażącego naruszenia wspomnianego przepisu. Jednocześnie trzeba zauważyć, że inspektor pracy szczegółowo poinformował stronę skarżącą czyli Organizację Międzyzakładową "[...]" przy Domu Pomocy Społecznej w N. o wynikach kontroli przeprowadzonej we wrześniu i październiku 2014r. w Domu Pomocy społecznej w N., o czym świadczy pismo z dnia 5 listopada 2014r. skierowane przez inspektora pracy do tej organizacji związkowej (akta adm. k. – 181). Ponadto z protokołu kontroli z dnia 16 października 2014r. wynika, że skarżąca organizacja związkowa brała udział w niektórych czynnościach kontrolnych, na przykład przesłuchano przedstawicieli związku zawodowego OM "[...]". Tak więc organ współdziałał z organizacją związkową w ramach przepisów ustawy o Inspekcji Pracy. Dalej trzeba mieć na uwadze, że stosownie do dyspozycji przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o Inspekcji Pracy w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy: 1) wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a; 2) kieruje wystąpienia i wydaje polecenia, o których mowa w art. 11 pkt 8; 3) wnosi powództwa oraz wstępuje do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 11; 4) podejmuje inne działania, jeżeli prawo lub obowiązek ich podjęcia wynika z odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy środki prawne, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, dotyczące terenowych jednostek organizacyjnych podmiotu kontrolowanego, inspektor pracy kieruje do tego podmiotu, bez względu na swoją właściwość terytorialną. Jeżeli usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nie wymaga decyzji pracodawcy, a także gdy nie można inaczej uniknąć niebezpieczeństwa zagrażającego życiu lub zdrowiu pracowników, decyzje, o których mowa w art. 34 ust. 1, wydaje się osobie kierującej tą jednostką. Należy zgodzić się z organem, że w postępowaniu kontrolnym przymiot strony przysługuje pracodawcy. Pracodawca podpisuje protokół kontroli i może wnosić do niego zastrzeżenia. Adresatem decyzji nakazowych jest również pracodawca. Związek zawodowy nie korzysta z powyższych uprawnień, gdyż nie jest stroną postępowania kontrolnego (art. 31 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Odnosząc się do treści skargi dostrzec trzeba, że znaczna cześć zarzutów w niej zawartych odnosi się bezpośrednio do treści wniosków kontrolnych, wskazując na ich bezprawność. Tymczasem Sąd nie jest władny oceniać prawidłowości dokonanych ustaleń przez inspektora pracy. Podobnie poza kognicją Sądu jest odnoszenie się do poruszonej szeroko w skardze kwestii ewentualnego naruszania przez pracodawcę ustawy o rozwiązywania sporów zbiorowych. Wspomniane zagadnienia nie stanowią przedmiotu kontroli sądowo-administracyjnej, gdyż nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Najistotniejsze w sprawie jest jednak to, że organy rozpatrując wniosek Organizacji Międzyzakładowej nie miały uprawnień do wszczęcia postępowania administracyjnego i dopuszczenia Organizacji do tegoż postępowania na mocy art. 31 k.p.a. Jak wskazano wyżej postępowanie kontrolne regulują przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, które stanowią lex specialis w stosunku do unormowań zawartych w k.p.a. Dlatego też postępowanie kontrolne, o którym mowa wyżej nie może się toczyć według reguł ustalonych w k.p.a., lecz w oparciu o unormowania zawarte w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. Przedstawiciele związku zawodowego mogą być zainteresowani przebiegiem i wynikiem postępowania kontrolnego, jednakże mogą korzystać w tym przedmiocie wyłącznie z form współpracy, które są określane w art. 29 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Wobec tego, że nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa procesowego, ani materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło