II SA/Ol 293/25

Dnia 19 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku stałego - oddala skargę. Decyzją z 5 grudnia 2024 r., nr MOPS.5100.16329.U.2024, Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 106 ust. 5, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze. zm.; dalej jako: "u.p.s."), uchylił decyzję z dnia 29 stycznia 2021 r. o nr MOPS.5100.2067.P.2021, na mocy której przyznano J. P. (dalej jako: "skarżący") zasiłek stały. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zasiłek stały przyznany został z powodu wieku. Skarżący jest w wieku poprodukcyjnym, nie pracuje, nie pobiera świadczeń z ZUS ani KRUS. Jest rozwiedziony od wielu lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Odrębne gospodarstwo domowe prowadzi współlokatorka, z którą ma pełnoletniego syna. Skarżący zajmuje lokal własnościowy (tj. 1 pokój, kuchnia i łazienka). Opłaty mieszkaniowe wynoszą miesięcznie: czynsz 603,14 zł oraz energia elektryczna około 100,00 zł miesięcznie. Podczas wywiadu skarżący podał, że ma zadłużenie i nie opłaca rachunków, gdyż nie ma na to środków. Nie ma przyznanego dodatku mieszkaniowego, skarżący nie składał wniosku o tę formę pomocy. Podczas przyznawania zasiłku stałego w 2021 r. skarżący deklarował brak dochodu, oświadczył, że posiada samochód osobowy Citroen C5 o wartości 7000 zł. W 2022 r. podał, że nie posiada żadnego samochodu. W maju 2024 r. wpłynął do organu anonim, z którego wynikało, że skarżący dysponuje dużymi zasobami finansowymi, korzysta z drogich pojazdów, ostatnio marki Porsche Cayenne. W celu weryfikacji organ I instancji wystąpił do Urzędu Skarbowego oraz Wydziału Komunikacji o informacje na temat nabywania i zbywania pojazdów mechanicznych przez skarżącego. Poproszono też skarżącego o udzielenie informacji na temat nabycia spadku, gdyż do pracownika wpłynęły informacje o nabyciu spadku po zmarłej siostrze. Uzyskano informacje, że skarżący nie zgłosił do Urzędu informacji o nabyciu spadku, a w systemach komputerowych widnieją informacje o nabytych pojazdach w latach: 2001, 2006, 2010, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018. 2019 oraz o zbyciu pojazdów w latach 2004 i 2021. Mimo wielokrotnych wezwań i rozmów nie otrzymano od skarżącego dokumentów potwierdzających sprzedaż czy zakup aut. Z Wydziału Komunikacji otrzymano informację, że skarżący posiada samochód marki Porsche Cayenne i Poloneza. Na wezwanie organu skarżący przedłożył dowód rejestracyjny Porsche. Organ I instancji zarzucił, że skarżący podawał wiele różnych wersji dotyczących nabycia i zbycia auta, w tym że samochód należy do nieżyjącej siostry, następnie, że otrzymał go w darowiźnie od siostry, następnie, że auto należy do siostrzenicy, a tylko dokumenty są na skarżącego. Kwestia opłat związanych z utrzymaniem samochodu również była podawana pracownikom w różnych wersjach, tj. początkowo opłatami i tankowaniem zajmowali się koledzy, następnie skarżący podał, że wszystko reguluje bratanica, a obecnie, że opłaty reguluje bratanek. Dalej wskazano, że wystąpiono do spółdzielni mieszkaniowej o podanie informacji dotyczącej zadłużenia, które deklarował skarżący. Otrzymano odpowiedź, że skarżący regularnie dokonywał wpłat do września 2024 r. Obecnie do uregulowania pozostaje należność za miesiące: październik i listopad 2024 r. Wskazano, że skarżący podawał podczas wizyt w Ośrodku, że opłaty ma regulowane na bieżąco przez kolegę, który ma u niego dług wdzięczności. Współlokatorka podała zaś, że brak odpłatności za mieszkanie w ostatnich dwóch miesiącach jest celowym działaniem skarżącego, w celu udowodnienia trudnej sytuacji. Organ I instancji ocenił, że zachodzi takie prawdopodobieństwo, gdyż do września 2024 r. opłaty regulowane były systematycznie. Nadto od współlokatorki otrzymano informację, że skarżący opłacił w lipcu 2024 r. zobowiązania dotyczące posiadania auta w wysokości około 4000,00 zł. Zgodnie z przedstawionym dowodem rejestracyjnym w dniu 5 lipca 2024 r. auto przechodziło badania techniczne. W miesiącu tym były regulowane opłaty związane z użytkowaniem, posiadaniem auta. Reasumując, organ I instancji stwierdził, że skarżący wykazuje postawę niewspółpracującą z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia sytuacji życiowej i kwestii majątkowych, na co wskazuje brak przedstawienia wymaganych dokumentów, wiele niespójnych tłumaczeń, wyjaśnień, wiele różnych wersji. Wskazano, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Podniesiono, że przy każdym spotkaniu z pracownikiem socjalnym skarżący ubrany jest w markową odzież i buty. Posiada markowe gadżety, takie jak: torba, zegarek czy złotą biżuterię. Ponadto wielokrotnie podczas obecnego postępowania skarżący podawał, że uczęszcza regularnie na siłownię w celu poprawy swojej kondycji, wyglądu, stanu zdrowia. Organ I instancji ocenił, że koszty takich zajęć są wysokie, przy takim dochodzie, jaki przedstawia skarżący, tj. zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł i zasiłek stały 792,96 zł. Końcowo organ przytoczył treść art. 12 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby, można odmówić przyznania świadczenia. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał za wskazane uchylenie decyzji dotyczącej zasiłku stałego od 1 października 2024 r. Informacyjnie podał, że uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku stałego powoduje konieczność zaprzestania opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji naruszenie: 1. art. 6, 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez: a) przekroczenie swobodnej oceny dowodów i rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, w szczególności w zakresie ustalenia faktycznej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego oraz kosztów utrzymania i wsparcia finansowego ze strony rodziny, b) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz niepełne i wybiórcze przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności ustalenie, że skarżący poniósł wydatki w kwocie 4.000 zł na samochód w lipcu tego roku, pomimo braku jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność oraz bez ustalenia sytuacji finansowej, c) brak przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na fakt ponoszenia przez skarżącego wysokich kosztów uczęszczania na siłownię; 2. art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy wbrew podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadzie obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli poprzez wybiórczą analizę zgromadzonego materiału dowodowego i brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej, jak i przesłanek faktycznych; 3) art. 106 ust. 5 u.p.s. poprzez uchylenie decyzji z dnia 29 stycznia 2021 r. przyznającej zasiłek stały, pomimo braku wystąpienia ku temu jakichkolwiek przesłanek. W uzasadnieniu skargi skarżący oświadczył, że nie wie co konkretnie zdecydowało o uchyleniu decyzji w przedmiocie zasiłku stałego, albowiem organ w decyzji powołuje się na różne fakty, które miały miejsce jeszcze przed wydaniem decyzji z 2021 r. Zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do jego wyjaśnień, prócz zdawkowego wskazania, iż są one różne. Nie odniósł się w żaden sposób merytorycznie do tego co mówił podczas spotkań z pracownikiem socjalnym, co wprost świadczy o nierozpoznaniu całokształtu okoliczności sprawy i czyni decyzję wadliwą. Organ całkowicie pominął fakt, że skarżący ma już 80 lat, a co za tym idzie ma już słabszą możliwość kojarzenia i zwyczajnie zapomina o wielu rzeczach. Nie pamięta szczegółów, o które pytają go pracownicy socjalni. Jest to istotna okoliczność, albowiem przekłada się na ustalenie organu o rzekomym braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Nigdy nie zamierzał utrudniać pracy pracownikom MOPS, zawsze stawiał się na wezwanie i udzielał wyjaśnień. Natomiast brak przedstawienia dokumentów nigdy nie był wynikiem złej woli, a jedynie wynikał z tego, że takich dokumentów nie posiada. W szczególności dotyczy to umów sprzedaży samochodów. Skarżący zauważył, że nie ma obowiązku przechowywania umów sprzedaży samochodów zawartych wiele lat temu. Środki pieniężne, jakie otrzymał ze sprzedaży samochodów były przeznaczone na bieżące utrzymanie i zostały spożytkowane w całości. Skarżący załączył umowę sprzedaży samochodu Citroen z 5 maja 2020 r. Wyjaśnił, że Polonez został mu skradziony 30 lat temu, co zgłaszał na Policję i nie mógł go wyrejestrować. W trakcie przeprowadzki utracił wszelkie dokumenty, utracił również świadectwa pracy. Skarżący podniósł, że obecnie nie ma żadnego ubezpieczenia, żadnych dochodów, nawet emerytury. Nie jest w stanie regulować opłat, a jedzenie otrzymuje z Caritasu. Wstrzymanie wypłaty zasiłku uniemożliwiło mu uregulowanie opłat za mieszkanie, stąd powstało zadłużenie, a nie jak organ przyjął z uwagi na celowe działanie zmierzające do udowodnienia trudnej sytuacji finansowej. W związku z tym, że nie jest objęty przez MOPS ubezpieczeniem, to nie ma możliwości korzystania z leczenia w ramach NFZ. W ocenie skarżącego organ I instancji oparł decyzję wyłącznie na domysłach i pomówieniach innych osób, w szczególności współlokatorki, bez rzetelnego sprawdzenia rzeczywistego stanu faktycznego. Skarżący argumentował, że ubrania które nosi mają po kilkanaście lat i zostały zakupione na flohmarkt, gdy był w Niemczech albo zostały mu podarowane przez siostrę, która mieszkała w Niemczech. Ubrania te w chwili zakupu nie były nowe. Ponadto organ całkowicie pomija fakt, że obecnie można kupić markowe ubrania za niewielkie pieniądze w sklepach z tanią odzieżą. Zatem sam fakt posiadania przez skarżącego tzw. "ubrań z metką" nie przesądza o sytuacji finansowej i możliwościach finansowych. W tym wypadku uznać należy, że organ wyciągnął wnioski z samych obserwacji, bez należytego rozważenia całokształtu materiału dowodowego. Rzekomy fakt kupowania przez skarżącego markowej odzieży nie został potwierdzony żadnymi innymi dowodami, żadnymi dokumentami. Skarżący podkreślił, że nie posiada środków finansowych, które pozwalałyby mu na zakup tak drogich ubrań. Konieczność zapewnienia ubrania jest jednym z podstawowych praw człowieka. Tym samym fakt posiadania przez niego "ubrań markowych", bez wykazania, że ubrania te są oryginalne i zakupione po regularnych cenach, nie powinien mieć żadnego wpływu na prawo skarżącego do zasiłku stałego. Zdaniem skarżącego nieprawidłowe jest również ustalenie jakoby w lipcu 2024 r. opłacił zobowiązania dotyczące posiadania auta w wysokości około 4.000 zł. Organ oparł się jedynie na twierdzeniach lub przypuszczeniach współlokatorki. Nie wyjaśnił ani co to były za wydatki, ani kiedy uregulowane, ani w jakiej wysokości i nie wskazał skąd miałby mieć tak dużą kwotę. Brak jest jakichkolwiek innych dowodów, które potwierdzałyby tę okoliczność, zatem przyjęcie przez organ, że dokonał takiego wydatku uznać należy za całkowicie dowolne i niczym nieuprawnione. Bez wątpienia tak duży wydatek mógłby wskazywać na sytuację finansową, a w dalszej kolejności mieć wpływ na prawo do zasiłku stałego, dlatego ustalenie, czy faktycznie taki fakt miał miejsce, nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Tymczasem organ nie wykazał, że skarżący dokonał takiego wydatku. W tych okolicznościach uzasadnione jest twierdzenie, że organ przekroczył zasadę obiektywizmu, oraz obowiązek wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący oświadczył, że wielokrotnie wskazywał, że koszty utrzymania samochodu ponosi jego bratanek, który użytkuje ten samochód. Organ jednak nie sprawdził tej okoliczności, a bratanek nie został przesłuchany. Dalej skarżący stwierdził, że nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenia o ponoszonych kosztach siłowni. Podał, że korzysta z siłowni pod chmurką, ogólnodostępnej i całkowicie bezpłatnej. W załączeniu przedłożył oświadczenie kolegi. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 17 marca 2025 r., nr SKO.81.2.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że art. 106 ust. 5 u.p.s. stwarza prawną możliwość zmiany lub uchylenia decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystane, jak i wówczas, gdy jest to niekorzystne. Wśród przesłanek obligatoryjnych zmiany lub uchylenia decyzji ustawodawca wymienił: zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej albo osobistej strony, jak również pobieranie świadczenia nienależnego. Przyczyną fakultatywnych działań organu prowadzących do uchylenia lub zmiany decyzji są okoliczności wymienione w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, do których można zaliczyć brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej, stwierdzenie przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, czy odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Następnie organ odwoławczy podzielił ustalenia i argumenty organu I instancji. Dodał, że skarżący ma psa rasy Amstaff, który jest dużym psem, a jego utrzymanie jest drogie. Zdaniem Kolegium, przedstawione ustalenia świadczą o tym, że w odniesieniu do odwołującego zachodzi wskazana w art. 12 u.p.s. dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu, a jego sytuacją majątkową. Kolegium dostrzegło, że kopia umowy sprzedaży z 5 maja 2020 r., wskazuje, że skarżący sprzedał samochód osobowy marki Citroen, rok prod. 2009 za kwotę 13.500 zł, choć korzystał ze środków pomocy od 2013 r. Po otrzymaniu zasiłku stałego w styczniu 2021 r., w dniu 5 maja 2021 r. zbył kolejny pojazd. Jaki i za jaką kwotę nie udało się ustalić. Po nabyciu prawa do zasiłku stałego skarżący nabył auto marki Porsche Cayenne, rok prod. 2012. Pojazd został zarejestrowany w Polsce po raz pierwszy w 2020 r., na co wskazuje wpis w dowodzie rejestracyjnym. Według portalu Auto moto, średnia cena samochodu tej marki z roku 2012 wynosi 94.150 zł, zaś przedział cenowy w jakim są sprzedawane te samochody to kwoty od 44.900 zł do 160.000 zł. Nabycie takiego pojazdu jest znacznym przysporzeniem majątkowym. Samochód jest zarejestrowany na skarżącego (co nie budzi żadnych wątpliwości) i trudno uznać za wiarygodne twierdzenia, że samochód nie jest jego własnością albo, że jest użytkowany przez osoby trzecie. Choćby dlatego, że skarżący nie poinformował organu o nabyciu przedmiotowego pojazdu (tak jak zresztą o poprzednim nabyciu pojazdów). O zmianie sytuacji majątkowej, mimo obowiązku, nie poinformował organu pomocy. Powyższe przysporzenie majątkowe w postaci markowego i drogiego pojazdu i jego utrzymanie, utrzymywanie dużego psa, regularne płacenie czynszu mieszkaniowego, przy wykazywanym przez skarżącego dochodzie w wysokości około 1.000 zł (zasiłek pielęgnacyjny plus zasiłek stały), świadczy o ukrytych dochodach strony i rażącej dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a wykazywaną przez ww. sytuacją majątkową. W ocenie składu orzekającego Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy cel jakiemu służy pomoc społeczna (zaspakajanie niezbędnych potrzeb bytowych, osób które nie są w stanie zaspokoić ich we własnym zakresie, przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych) nie jest spełniony. Skarżący jest w stanie zaspokoić własne potrzeby przy wykorzystaniu posiadanych środków finansowych. W kontekście wielokrotnej zmiany stanowiska zainteresowanego, co do zaistnienia określonych faktów, dotyczących jego sytuacji majątkowej i ukrywania zdarzeń faktycznych, mających wpływ na jego sytuację finansową i majątkową, a co za tym idzie braku współpracy z organem pomocy społecznej - art. 11 u.p.s., Kolegium nie uznało za wiarygodne twierdzeń zawartych w odwołaniu, tak jak i załączonych oświadczeń. Stwierdziło, że dalsze wypłacanie zasiłku stałego odbywałoby się ze szkodą dla osób, które faktycznie pomocy społecznej potrzebują. Skarżący złożył na decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której powtórzył zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 68 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę prawa do ochrony zdrowia, które należy się każdemu, niezależnie od sytuacji materialnej. W uzasadnieniu skargi akcentował, że postępowanie zostało wszczęte w oparciu o anonim, który nie stanowi i nie może stanowić żadnego dowodu w sprawie rozpoznawanej przez organy publiczne. W jego ocenie skandalicznym jest fakt odmówienia waloru wiarygodności oświadczeniom dołączonym przez niego do odwołania, a przyznanie takiego waloru anonimowemu zawiadomieniu. Za absurdalne i niezgodne ze stanem faktycznym uznał zarzuty o posiadaniu rasowego psa, markowej odzieży i gadżetów, a także o uczęszczaniu na siłownię. Nadto skarżący wskazał, że organy nie zapewniły mu możliwości aktywnego działania w sprawie, czym pozbawiono go możności należytej obrony swoich racji. Wskazał, że również może zarzucić pracownikowi socjalnemu, że nie chciał z nim współpracować. Skarżący podniósł, że organy administracji nie powinny opierać się na niesprawdzonych informacjach, przekazanych przez osoby trzecie, lecz powinny swoją pracę opierać na obiektywizmie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W replice z 2 czerwca 2025 r. skarżący wskazał dodatkowo na naruszenie przez organy orzekające art. 67 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż został pozbawiony prawa do zabezpieczenia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") na wniosek organu, przy braku sprzeciwu skarżącego. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały istotnie naruszone przepisy prawa procesowego. W rozpatrywanym przypadku Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, dalej: "u.p.s."). Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Unormowanie to, jak prawidłowo wyjaśniło Kolegium wymienia przesłanki obligatoryjne i fakultatywne. Uznaniu administracyjnemu ustawodawca pozostawił możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia w sytuacjach wyczerpujących dyspozycję art. 11 i art. 12 u.p.s. W myśl art. 11 ust. 2 u.p.s. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 12 u.p.s. w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. W ocenie Sądu organy orzekające prawidłowo zastosowały przytoczone przepisy w ustalonym stanie faktycznym sprawy, chociaż skarżący spójnie wyjaśnia wiele kwestii, które zarzuca mu organ. Na przykład racjonalnie skarżący wyjaśnia, że markowe ciuchy zakupione zostały na flohmarkt w Niemczech albo podarowane mu przez siostrę, która mieszkała w Niemczech. Skarżący wystąpił o pomoc społeczną 14 stycznia 2021 r., powołując się na śmierć siostry i utraconą w związku z tym pomoc. Nie można też odmówić wiarygodności wyjaśnieniom skarżącego, że uczęszcza do siłowni pod chmurką. Organy nie wykazały aby skarżący korzystał z płatnej siłowni i ponosił z tego tytułu koszty. Oparły się tylko na wyjaśnieniu skarżącego, że chodzi na siłownię, nie dociekając jaka jest to siłownia i gdzie się znajduje. Domniemaniem jest też tylko ustalenie, że w lipcu 2024 r. skarżący poniósł koszty 4000 zł na samochód. Ustalenie to oparto na przytoczonych w protokole z wywiadu środowiskowego słowach współlokatorki, z którą skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa i nie wiadomo skąd mogłaby posiadać wiedzę na ten temat. Pracownik ogólnikowo podał też, że skarżący nosi złotą biżuterię. Nie wiadomo jaka jest to biżuteria, w jakiej ilości, nie można więc oszacować jej wartości. Nie można też zgodzić się z organem odwoławczym, że o dysproporcji majątkowej świadczy posiadanie przez skarżącego rasowego psa, gdy nie ustalano w ogóle, od kiedy skarżący posiada tego psa i jakie koszty skarżący ponosi z tego tytułu. Niezasadnie również organy orzekające czyniły skarżącemu zarzuty o nieujawnienie i brak udokumentowania nabywania i sprzedaży samochodów w latach 2013-2019, kiedy nie mogło to mieć wpływu dla oceny uprawnienia do zasiłku stałego przyznanego w styczniu 2021 r. Dostrzeżone przez skarżącego niespójności pozostają jednak bez wpływu na wynik postępowania, bowiem istotnym i bezspornym pozostaje w sprawie, że skarżący jest właścicielem samochodu Porsche Cayenne, rok produkcji 2012, o średniej wartości 94.150 zł. Nie wiadomo dokładnie kiedy i w jakich okolicznościach skarżący go nabył, gdyż skarżący tego nie wyjaśnił i podawał różne wersje na temat posiadania i utrzymania tego pojazdu. Skarżący oświadczył, że dokumenty są w Niemczech i nie może po nie pojechać. Według dowodu rejestracyjnego - datą wydania dowodu rejestracyjnego na nazwisko skarżącego jest 16 styczeń 2020 r. Czyli skarżący nabył ten pojazd jeszcze przed śmiercią siostry (w piśmie z 14 stycznia 2021 r. podał, że siostra zmarła 18 grudnia 2020 r.). Istotnym jest więc, że ani przy ubieganiu się o pomoc społeczną, ani po przyznaniu zasiłku stałego skarżący nie ujawnił posiadania tego pojazdu. Niewątpliwie pojazd jest użytkowany, w lipcu 2024 r. przeszedł badanie techniczne. Skarżący więc wprowadził w błąd pracowników socjalnych co do stanu posiadania. W oświadczeniu majątkowym z 26 stycznia 2021 r. (k. 8 akt administracyjnych) skarżący podał, że posiada samochód marki Citroen C5 z 2009 r. o wartości 7000 zł. Do odwołania załączył zaś umowę o jego sprzedaży w dniu 5 maja 2020 r. za cenę 13.500 zł. Nic nie wspomniał, że jest właścicielem pojazdu Porsche Cayenne. Skarżący nie przedstawił zatem uczciwie swojej sytuacji majątkowej. Dopiero na skutek anonimu organ uzyskał informację, że skarżący użytkuje samochód marki Porsche, co potwierdziły dane uzyskane z Wydziału Komunikacji w Urzędzie Miasta. Potwierdzić należy przekonanie skarżącego, że anonim nie stanowił dowodu, jednak informacje w nim przekazane podlegają weryfikacji. Dowodem, że Porsche stanowi własność skarżącego jest pismo z Wydziału Komunikacji i kserokopia dowodu rejestracyjnego załączona do akt sprawy. Akta administracyjne potwierdzają również, że organ I instancji wzywał skarżącego do wyjaśnienia tej kwestii, ale skarżący kluczył, podawał niepełne informacje, przedstawiał różne wersje. Nie można zaakceptować wyjaśnień skarżącego podniesionych w odwołaniu, że różnice wynikające z podawanych przez niego faktów wynikają z wieku i braku pamięci co do szczegółów. Zatajenie posiadania pojazdu o znacznej wartości, a następnie przekonywanie, że skarżący jest tylko formalnie właścicielem albo że pojazd utrzymują i użytkują osoby trzecie, wykazuje znamiona zamierzonego działania ukierunkowanego na nieujawnienie okoliczności jego nabycia i źródeł finansowania. Przedstawienie przez beneficjenta nieuczciwie swojej sytuacji majątkowej, zatajanie prawdy, czy podawanie różnych wersji, uniemożliwiające ustalenie źródeł finansowania nabycia i utrzymania pojazdu może być zakwalifikowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s. Zgodzić należy się również z organem odwoławczym, że posiadanie przez skarżącego tak drogiego pojazdu świadczy o ukrytych dochodach strony i rażącej dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a wykazywaną przez ww. sytuacją majątkową i wyczerpuje dyspozycję art. 12 u.p.s. Sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym jest twierdzenie skarżącego, że należący do niego samochód użytkuje i opłaca wyłącznie bratanek. Tym bardziej, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że skarżący jest w dobrej formie, skoro chodzi na siłownię. Z całokształtu sprawy wynika także, że skarżący chętnie otacza się markowymi przedmiotami. Z tego względu nie można uznać wiarygodności oświadczenia bratanka załączonego do odwołania, że to on użytkuje pojazd Porsche i opłaca OC i przegląd techniczny tego pojazdu. Z drugiej strony, jeżeli skarżący twierdzi, że nie korzysta z tak drogiego pojazdu, to tym bardziej powinien go sprzedać, aby uzyskać środki na własne utrzymanie. Zgodnie z art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Posiadanie drogiego pojazdu, którego skarżący rzekomo nie użytkuje, jest nieracjonalne i oznacza, że skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 12 u.p.s.). Z uwagi na wskazane ustalenia bez znaczenia dla prawa do zasiłku stałego jest podnoszona przez skarżącego okoliczność, że ma ukończone 80 lat i problemy zdrowotne, że nie ma źródła dochodu ani tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Kryterium wieku, ubóstwa, czy długotrwałej choroby (art. 7 pkt 1, 4 i 6 u.p.s.) stanowią tylko jedną z przesłanek do przyznania zasiłku stałego. Nie zwalniało to skarżącego ze spełnienia pozostałych przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, a które wynikają również z zasad ogólnych przyznawania pomocy społecznej, uregulowanych m.in. w art. 11 ust. 2 i art. 12 u.p.s. Obowiązujące przepisy, wbrew przekonaniu skarżącego, nie gwarantują mu prawa do zabezpieczenia społecznego bez względu na sytuację materialną. Przepisy Konstytucji RP określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń jest określona w ustawach, w tym w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl ust. 2, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Art. 68 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Stosownie do art. 68 ust. 2 Konstytucji RP obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa. Powyższe unormowania wskazują wyraźnie, że to ustawy określają przesłanki i zasady przyznawania świadczeń ze środków publicznych. Rozdział środków musi uwzględniać priorytety wynikające z przytoczonych przepisów Konstytucji, ale też wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę sprawiedliwości społecznej i wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Ustawa o pomocy społecznej waży i uwzględnia wszystkie te wartości, które prawidłowo organy orzekające miały na uwadze przy wydaniu obu decyzji instancyjnych. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest dedykowana dla osób ubogich, skarżący zaś ma znaczny majątek w postaci wartościowego samochodu, którego sprzedaż może mu zapewnić utrzymanie nawet na dłuższy czas. Dopiero po wykorzystaniu posiadanego majątku skarżący może ubiegać się o pomoc społeczną. Reasumując, mimo dostrzeżonych braków, postępowanie wyjaśniające należało uznać za przedstawiające sytuację skarżącego korzystającego ze środków pomocy społecznej. Bezsporne ustalenie, że skarżący jest właścicielem samochodu marki Porsche Cayenne o znacznej wartości, którego posiadanie ukrywał i co do którego podawał sprzeczne informacje, pozwalało na zastosowanie fakultatywnej podstawy do uchylenia decyzji z art. 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 11 i art. 12 u.p.s. Dlatego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy wskazał, jakie okoliczności uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach, dlaczego nie dał wiary dowodom przedłożonym przez skarżącego, wyjaśnił przytoczone przepisy u.p.s. i dokonaną subsumcję. Okoliczność, że strona nie akceptuje, czy nie rozumie argumentów organu, nie oznacza naruszenia tego przepisu, jak również naruszenia art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że został pozbawiony w postępowaniu administracyjnym prawa do obrony, gdyż organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania i przysługujących prawach. Skarżący brał też czynny udział w postępowaniu, przedkładał dokumenty, składał oświadczenia, wyjaśnienia i odwołanie. Zważyć końcowo pozostaje, że mimo pozostawienia do uznania administracyjnego kwestię uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z przyczyn określonych w art. 11 i art. 12 u.p.s., to organy pomocy społecznej nie mają w tym zakresie dowolności, ale zgodnie z art. 7 k.p.a. mają obowiązek stać na straży praworządności i zapewnić przestrzeganie przepisów u.p.s., w tym czuwać, aby pomoc trafiła do osób rzeczywiście potrzebujących. W wyroku z 25 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1506/24, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że określone w art. 106 ust. 5 u.p.s. działania fakultatywne organ powinien podejmować, mając zwłaszcza na uwadze ograniczone środki pomocy społecznej (por. też wyroki NSA: z 11 lipca 2023 r., I OSK 188/21; czy z 6 września 2023 r., I OSK 1863/21, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wyjaśnił w cytowanym wyroku, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. - uchylająca pierwotną decyzję przyznającą stronie prawo do zasiłku stałego ma charakter konstytutywny. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność, ale należy go wywodzić z właściwości stosunku materialnoprawnego i stanu faktycznego konkretnej sprawy. Uwagi te należy odnieść do określonej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji daty uchylenia zasiłku stałego – 01.10.2024 r. Co do zasady uzasadnienie decyzji nie ma mocy wiążącej. O prawach i obowiązkach rozstrzyga się w sentencji decyzji, a w uzasadnieniu podaje motywy rozstrzygnięcia. W sentencji nie określono daty uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Jednak według przytoczonego stanowiska NSA nie oznacza to braku możliwości oddziaływania decyzji z mocą wsteczną, jeżeli tylko uzasadnia to stan faktyczny odpowiadający dyspozycji art. 106 ust. 5 u.p.s. Z akt sprawy wynika, że organ powiązał wskazaną datę uchylenia decyzji z momentem zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie i uzyskania bezspornych dowodów, że skarżący jest właścicielem pojazdu marki Porsche. Rozumowanie takie należy uznać za racjonalne. Z podanych przyczyn skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.