II SA/Ol 301/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 listopada 2012 r., 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 29 listopada 2012r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., powołując między innymi art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uchylił w całości z dniem 1 września 2012r. swoją decyzję z dnia 19 czerwca 2012r. o przyznaniu K. S. zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że nastąpiła zmiana sytuacji materialnej rodziny strony z uwagi na otrzymanie przez jej córkę wynagrodzenia za pracę (stypendium z tytułu stażu wypłacane przez urząd pracy) w kwocie 953,10zł. Podniósł, przy tym, że kryterium dochodowe dla rodziny strony, która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, wynosi 702 zł. Stwierdził więc, że wobec przekroczenia tego kryterium strona utraciła prawo do zasiłku stałego. Decyzja ta została wydana po uprzednim uchyleniu przez organ odwoławczy poprzedniej decyzji tego organu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia, czy strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólne gospodarstwo domowe z córką. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 29 listopada 2012r. strona nie zgodziła się z twierdzeniem organu I instancji, jakoby prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z córką i tym samym z uwzględnieniem dochodu córki przy ocenie posiadania przez nią prawa do zasiłku stałego. Podniosła, że mimo iż mieszka w jednym pokoju z córką, korzystają z tych samych sprzętów, a córka kupuje jej żywność, to okoliczności te nie oznaczają jeszcze wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Podała, że korzysta także z doraźnej pomocy pozostałych dzieci. Wyjaśniła, że co prawda w innej sprawie powołała się na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego z córką i uzyskanie przez nią dochodu jako przyczynę niewystąpienia o świadczenie w postaci zasiłku okresowego, to jednak uznała, że nie ma to związku z tą sprawą. Wskazała także na swoją trudną sytuację materialną. Decyzją z dnia 14 stycznia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego, z których wynika, że strona nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (zajmują wspólny pokój, śpią w jednym łóżku, korzystają ze wspólnych sprzętów domowych). Uwzględnił także, stwierdzenia organu I instancji, zawarte w uzasadnieniu, znajdującej się w aktach sprawy, decyzji z dnia 26 listopada 2012r. o przyznaniu stronie świadczenia na zakup żywności, w świetle których, strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, a źródłem utrzymania jej rodziny jest stypendium córki w kwocie 953,10zł. Zaznaczył przy tym, że strona nie kwestionowała tej decyzji. W tych okolicznościach za nieprawdziwe uznał twierdzenie strony o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Odnosząc się natomiast do składania przez stronę odmiennych oświadczeń na potrzeby różnych spraw wyjaśnił, że takie działanie strony nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Dodał, że sytuacja rodzinna strony na potrzeby spraw dotyczących zasiłku stałego i zasiłku celowego dokonywana była w jednym czasie, to jest w listopadzie 2012r. (wywiad środowiskowy z dnia 14 listopada 2012r.). W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie K. S. zarzuciła organowi odwoławczemu niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy dające podstawę do wznowienia postępowania. Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe odkąd córka usamodzielniła się poprzez uzyskanie własnego dochodu. Zamieszkiwanie z córką w jednym pokoju związane jest z trudną sytuacją lokalową i koniecznością udostępnienia w okresie jesienno-zimowym jednego pokoju byłemu mężowi. Podała, że w jej mieszkaniu, składającym się z trzech pokoi, zamieszkuje kilka osób, przy czym prowadzą one odrębne od niej gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że sama przygotowuje sobie posiłki korzystając z pomocy bliskich, samodzielnie podejmuje decyzje, sprząta i wykonuje inne czynności domowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podniesione w jej zarzutach. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2013r., "[...]",w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W pierwszej kolejności podnieść jednak należy, że w ocenie Sądu, materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej jest wystarczający do stwierdzenia, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, co z kolei uprawniało organ do zaliczenia dochodu córki skarżącej w postaci stypendium stażowego (953,10 zł.) do dochodu rodziny z uwzględnieniem którego należy ocenić, czy skarżącej nadal przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Za konstatacją taką przemawiają przede wszystkim argumenty podniesione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które Sąd przejmuje jako własne bez ich powtarzania. Nie sposób także nie dostrzec, że mimo uzyskania przez córkę skarżącej własnego dochodu nie zmieniły się warunki wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania skarżącej i jej córki. Nieuprawniony jest zatem zarzut skargi dotyczący niedokładnego ustalenia przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy. Uszło jednak uwadze organów, że przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.), który stanowił podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, nie przewiduje możliwości uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego z mocą wsteczną, przykładowo z chwilą zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego. Zgodnie bowiem z tym przepisem, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest zaś pogląd, że decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma charakter konstytutywny. W przypadku zatem stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 tej ustawy, organ wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą pierwotne rozstrzygnięcie ze skutkiem ex nunc, a co za tym idzie kształtuje nowy zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji, rozstrzygającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia (zob. wyrok NSA z 29 września 2011r., sygn. akt I OSK 655/11 oraz wyrok WSA w Łodzi z 3 lutego 2012r., sygn. akt II SA/Łd 1224/11 – orzeczenie dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też, zawarcie w decyzji organu I instancji (wydanej w dniu 29 listopada 2012r.) rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z dniem 1 września 2012r. (a więc z mocą wsteczną) nastąpiło z naruszeniem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a stwierdzone uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej jest bowiem postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to zatem kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego winno być zatem zbadane, czy została spełniona którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 106 ust. 5 powołanej ustawy, a następnie stwierdzone, jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Rz 1133/11, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena ta winna być ponadto przeprowadzona w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydawania decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Z uwagi zaś na znaczny upływ czasu od ostatniego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego na potrzeby niniejszej sprawy (14 listopada 2012r.), konieczne będzie dokonanie jego aktualizacji, celem ustalenia, czy w sprawie nadal zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącej świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ winien uwzględnić, że z dniem 1 października 2012r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2012, poz. 823), które podwyższyło kryterium dochodowe zarówno dla osoby w rodzinie, jak i dla osoby samotnie gospodarującej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 tej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono wobec braku wniosku skarżącej w tym przedmiocie zgłoszonego przed zamknięciem rozprawy (art. 210 § 1 powołanej ustawy).