II SA/Ol 302/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; Decyzją z dnia 20 grudnia 2011 r. Prezydent po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek A. C. orzekł o wymeldowaniu H. C. z pobytu stałego w lokalu nr "[...]" w budynku nr "[...]" przy ulicy "[...]" w O. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim ugoda zawarta w dniu 15 października 2008 r. przed Sądem Rejonowym, w której H. C. zobowiązał się opróżnić, opuścić i wydać wnioskodawczyni lokal mieszkalny oraz zeznania świadków pozwalają na uznanie, że opuszczenie przedmiotowego mieszkania przez H. C. ma charakter trwały i dobrowolny. Rezygnacja H. C. z prawa do przebywania w spornym lokalu została wyrażona w sposób wyraźny, w formie czynności prawnej dokonanej przed Sądem. Późniejsze zdarzenia towarzyszące opuszczeniu mieszkania były konsekwencją umowy zawartej między stronami. Wobec braku zgody A. C. na ponowne zamieszkanie byłego męża w tym mieszkaniu, zadeklarowany przez H. C. zamiar ponownego zamieszkania w tym lokalu nie znajduje racjonalnej podstawy. Tym samym należy uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie H. C., a mianowicie – dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu. Zaznaczono przy tym, iż zgodnie z art. 9 ust. 2b cytowanej ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył H. C. W uzasadnieniu odwołujący się podał, iż przebywa w spornym lokalu prawie codziennie, a wpuszcza go syn, z którym utrzymuje stały kontakt. Będąc w domu, robi małe remonty jak malowanie, naprawa instalacji elektrycznej i hydraulicznej oraz sprzętu domowego. Wskazał, iż nie może przebywać w mieszkaniu, gdyż była żona nie wpuszcza go do domu. Dodał, że sytuacja w domu jest napięta, gdyż od 2002 r. są z żoną po rozwodzie. Ponadto budynek, w którym mieści się mieszkanie jest przeznaczony do rozbiórki od 2005 r. Zaznaczył, iż ma 59 lat, w tym 35 lat stażu pracy i prosi o pozytywne rozpoznanie odwołania. Decyzją z dnia 10 lutego 2012 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe jest niewyczerpujące, co stanowi naruszenie art. 77 kpa, jak również został naruszony przepis art. 79 kpa, zgodnie z którym organ ma obowiązek zawiadomić strony postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia każdego dowodu w sprawie przynajmniej na siedem dni przed terminem, a strony mają prawo brać udział w przeprowadzaniu wszystkich dowodów, zadawać pytania świadkom i innym stronom oraz składać wyjaśnienia. Podniesiono, iż postępowanie wyjaśniające opiera się jedynie na kilku czynnościach dowodowych, które nie są wystarczające do oceny przesłanek dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez H. C. Przesłuchania świadków oraz oględziny spornego lokalu nie wykazały jednoznacznie, iż odwołujący się opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały. Wymieniony podkreśla także chęć powrotu do dotychczasowego miejsca swojego pobytu, a bez wyjaśnienia powyższego nie można uznać, że zamiar jego dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu uzewnętrznił się i jest on nie tylko jego subiektywnym przekonaniem, lecz jest obiektywnie sprawdzalny. Zdaniem organu odwoławczego oceny wymaga, czy działanie A. C. nie stworzyło pewnej bariery dostępu odwołującego się do miejsca jego dotychczasowego pobytu z wolą przebywania w nim odwołującego się na stałe. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie wyjaśniające jest mało wyczerpujące, a przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu niedostatecznie udowodniona. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. C., podnosząc fakt nieuwzględnienia przez organ drugiej instancji ugody zawartej w dniu 15 października 2008r. przez Sądem Rejonowym Wydział I Cywilny, której w dniu 30 czerwca 2011r. nadano klauzulę wykonalności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślono, iż z uwagi na okoliczności sprawy, wynikające z konfliktowych stosunków stron, organ odwoławczy uznał, iż zasadnym jest ponowne i wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia 22 maja 2012 r. skarżąca wyjaśniła, iż w dniu 30 marca 2012r. zawarła z Gminą umowę najmu zamiennego lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy "[...]" w O. Do pisma dołączyła umowę najmu nowego lokalu, skierowanie do lokalu zamiennego oraz pismo z Zakładu Budynków Komunalnych informujące o wyłączeniu budynku mieszkalnego przy ul. "[...]" z eksploatacji w związku z decyzją Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2012 r. dotyczącą zakazu użytkowania tego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym meldunek jest rejestracją miejsca faktycznego pobytu i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. Zatem jedyną przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest ustalenie przez organ faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Podnieść należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest pogląd, iż wyrok eksmisyjny zwykle związany jest z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu. Dlatego w takim wypadku nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i w nim nie przebywa - wykonując prawomocny wyrok sądu. Nieprzebywanie bowiem w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 listopada 2010r. Sygn. akt II SA/Ke 406/10, LEX nr 753222, wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 września 2008r. sygn. akt III SA/Łd 827/07 LEX nr 523931). Podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003r. (sygn. akt V SA 1398/02, LEX 169189) stwierdzono, iż egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż w dniu 15 października 2008r. H. C. zawarł w ze skarżącą – A. C. ugodę sądową, w której zobowiązał się do opuszczenia przedmiotowego lokalu. Ugodzie tej nadano klauzulę wykonalności. Wyjaśnić zaś należy, iż ugoda zwarta przed sądem stanowi – na równi z wyrokiem sądowym – tytuł egzekucyjny (art. 777 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Zatem wszelkie ustalenia organu odnośnie opuszczenia lokalu winny być oceniane przez pryzmat zawartej ugody, którą należy traktować na równi z wyrokiem eksmisyjnym. Biorąc zaś pod uwagę wyżej wskazane orzecznictwo sądowoadministracyjne uznać należy, iż dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia zamiar i wola skarżącego przebywania w przedmiotowym lokalu. Sam bowiem fakt opuszczenia lokalu jest wystarczający dla ustalenia, iż nastąpiło ustanie pobytu H. C. w tym lokalu. W związku z tym nie znajduje uzasadnienia uchylenie decyzji organu I instancji w celu poczynienia ustaleń co do aktualnego miejsca pobytu i koncentracji spraw życiowych. Natomiast odnośnie kwestii dotyczącej przebywania, bądź nieprzebywania H. C. w przedmiotowym lokalu, to w tym zakresie został zgromadzony materiał dowodowy przez organ I instancji. Nie można przy tym podzielić stanowiska organu odwoławczego, iż nastąpiło to z naruszeniem przepisów postępowania. Strony były zawiadamiane o terminie i miejscu przeprowadzania poszczególnych dowodów, a także o zakończeniu postępowania, możliwości przejrzenia akt sprawy i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i ewentualnego zgłoszenia wniosków dowodowych. Natomiast fakt, iż strona nie korzysta ze swoich uprawień nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania. W tej sytuacji jeżeli nawet w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy odnośnie kwestii opuszczenia lokalu przez H. C. wymagał uzupełnienia, to w zakresie, który nie ma istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zatem uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo należy wskazać, iż rozpoznając ponownie odwołanie organ winien także uwzględnić zaistniały obecnie stan faktyczny, a mianowicie fakt wydania decyzji o zakazie użytkowania budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011r. (sygn. akt II OSK 46/10, LEX nr 953076) dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobie nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu czy też wynikającego z decyzji administracyjnej nakazu opuszczenia lokalu w związku z wyłączeniem budynku z użytkowania), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Trudno również uwzględniać tą przesłankę, gdy opuszczenie przez daną osobę lokalu następuje na skutek okoliczności obiektywnych, jakimi są bardzo zły stan techniczny budynku uniemożliwiający zamieszkiwanie w nim lub rozbiórka budynku. W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdyż zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego uznać należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.