II SA/Ol 303/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak–Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz S. F. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S.F. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Z akt sprawy wynika, że strona została przyjęta na studia niestacjonarne pierwszego stopnia, na kierunku Bezpieczeństwo narodowe, Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu. Powołaną wyżej decyzją z dnia "[...]" r., Rektor Uniwersytetu, orzekł o skreśleniu skarżącej z listy studentów kierunku Bezpieczeństwo narodowe, 3 rok, studia pierwszego stopnia niestacjonarne, Uniwersytetu, z uwagi na niezłożenie w terminie egzaminu dyplomowego w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 września 2020 r. Decyzja została wydana w oparciu o przepis art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U.z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.), dalej jako "p.s.w.n." oraz o postanowienia § 26 ust.1 pkt 3 Regulaminu studiów, zatwierdzonego uchwałą Senatu Uniwersytetu nr "[...]" z dnia "[...]r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z Decyzją Nr "[...] Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" w sprawie ramowej organizacji roku akademickiego 2019/2020, na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, zajęcia dydaktyczne w semestrze letnim rozpoczęły się w dniu 24 lutego 2020 r. i trwały do dnia 2 sierpnia 2020 r. Sesja egzaminacyjna została wyznaczona na okres od dnia 31 sierpnia 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. Z dokumentacji studiów strony na Wydziale Nauk Społecznych na kierunku Bezpieczeństwo narodowe wynika, że nie złożyła ona egzaminu dyplomowego w wymaganym terminie, tj. do dnia 30 września 2020 r. Ponadto, zgodnie z § 31 Regulaminu Studiów Uniwersytetu, studentka zobowiązana była złożyć pracę dyplomową w dziekanacie w formie oprawionego wydruku oraz w formie elektronicznej nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Skarżąca nie wywiązała się z ww. obowiązków. Powyższe ustalono w oparciu o dane z Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów oraz akta studenta. Wskazano również, że w dniu 3 listopada 2020 r., stronie doręczono zawiadomienie z dnia 20 października 2020 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów kierunku Bezpieczeństwo narodowe. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się mailowa korespondencja strony z Promotorem M.H. oraz M.C.. Nie korzystając z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy na decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów, w skardze do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie: - przepisów prawa materialnego tj. art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na skreśleniu skarżącej ze względu na niezłożenie w terminie pracy dyplomowej, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż strona wysłała pracę w wyznaczonym terminie, co jednoznacznie wyklucza możliwość skreślenia z listy studentów; - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a.", przez niedostateczne zgromadzenie informacji w sprawie, przejawiające się pominięciem okoliczności o wysłaniu zaktualizowanej wersji pracy skarżącej; - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostatecznego uzasadnienie faktyczne i prawne wydanej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że w informacji wyjaśniającej w sprawie, dr hab. M.H., który był Promotorem strony, podał chronologiczny opis swojej aktywności w sprawie, który nie do końca jest zgodny z prawdą. W owym opisie zostały zawarte daty oraz czynności dokonane przez stronę oraz M.H.. Znalazły się tam m.in.: wprowadzenie pracy studentki do systemu APD U, badanie pracy Jednolitym Systemem Antyplagiatowym (JSA), jak i informacja o wysłaniu do strony wiadomości e-mail o tym, iż wstawiona praca jest plagiatem i konieczne jest napisanie jej jeszcze raz, a następnie argumentuje się potrzebę jej ponownej weryfikacji. Pominięty został bardzo ważny punkt, jakim było poinformowanie strony o tym, że nie ma możliwości ponownego wprowadzenia pracy do systemu, a jedynie ww. otrzymała wiadomość, iż Promotor oczekuje na ponowne wysłanie samodzielnie napisanej pracy. Strona podniosła, że została wprowadzona w błąd i żyła w dalszym ciągu w przekonaniu, iż jej poprawiona wersja pracy przejdzie system weryfikacyjny, oraz otrzyma możliwość obrony pracy we wrześniu. Ponadto, kontakt strony z Promotorem od 2 lipca 2020 roku uległ zerwaniu, oraz dr hab. M.H. nie podjął żadnej kolejnej próby poinformowania strony o tym, co się dzieje z jej pracą oraz w jaki sposób mogłaby rozwiązać zaistniałą sytuację. Skarżąca wskazała, że mail o braku możliwości ponownego wgrania pracy do systemu skierowany został do pięciu osób, z czego cztery z nich obroniły się, co wydaje się być skutkiem ponownego wgrania pracy do systemu. Jak wynika z Instrukcji dla promotorów i studentów Archiwum Prac Dyplomowych znajdujących się pod adresem internetowym: "[...]" , kolejne działania po wgraniu pracy przez studenta należą do promotora, który ma dwie opcje, których wyboru dokonuje na podstawie danych z systemu antyplagiatowego. Po pierwsze, zaakceptowanie pracy, a po drugie - odrzucenie pracy. W przypadku odrzucenia pracy, promotor wybiera opcję "przekaż do poprawy" i w tym wypadku student dostaje możliwość ponownej edycji. Skarżąca wysłała zaktualizowaną wersję pracy, która nie została wgrana do systemu i tym samym, wykluczyło to możliwość przystąpienia do obrony. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że zarzuty skarżącej są zasadne i skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., studenta skreśla się z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 p.s.w.n.). Treść art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce nie zwalnia organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanki skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie, że strona nie przedłożyła w terminie pracy dyplomowej. Należy wyjaśnić i przybliżyć w uzasadnieniu takiej decyzji wszystkie istotne okoliczności sprawy i motywy, jakimi kierował się organ. Nie może być bowiem tak, że rozstrzygnięcie dotykające istotnego uprawnienia strony, nie posiada w istocie żadnego uzasadnienia. Skreślenie z listy studentów jest bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją, a tym samym organ obowiązany jest szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że student dopuścił się naruszenia nałożonych na niego obowiązków, wynikających z regulaminu studiów (vide: wyrok WSA w Lublinie z 27 grudnia 2018 r., III SA/Lu 556/18, dostępny w CBOSA). W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że skoro skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, to zastosowanie do całego postępowania znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosowanie przepisów k.p.a. przesądza, z jednej strony, o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej, a z drugiej – o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. reguł. Na pewno jednak organy uczelni nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych zasad regulujących postępowanie administracyjne (por. wyrok WSA w Krakowie z 30 września 2019 r., III SA/Kr 527/19, dostępny w CBOSA). W związku z powyższym, organ - podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie skreślenia z listy studentów, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności, winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. W ocenie Sądu, orzekając o skreśleniu skarżącej z listy studentów, organ tym obowiązkom nie sprostał. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wprowadziła do systemu APD Uniwersytetu swoją pracę w dniu 26 czerwca 2020 r. (e-mail z dnia 27 czerwca 2020 r.- k.4 akt admin.). W dniu 26 czerwca 2020 r. o godz.22.32 przeprowadzono próbę w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym. Z ogólnego raportu z badania antyplagiatowego wynika, że jest niski poziom podobieństwa, wynik niezaakceptowany przez promotora, wskaźnik PRP (Procentowy Rozmiar Podobieństwa) - 92%. W dniu 27 czerwca 2020 r., strona została e-mailem poinformowana przez Promotora, że "praca - wg. systemu – jest plagiatem. Oczekuje na nową – samodzielnie napisana wersję pracy." W e-mailu skierowanym do Promotora z dnia 27 czerwca 2020 r., strona wskazała, że: "przejrzałam raport, zminimalizuję część teoretyczną postaram się ubrać to jeszcze bardziej we własne słowa myślę, że w poniedziałek uda mi się wrzucić ją na nowo. I wtedy postępuję od nowa tak jak przy pierwszym wrzuceniu czy tylko dodaję pracę?". Na wskazany e-mail brak było odpowiedzi Promotora. W e-mailu z dnia 30 czerwca 2020 r., strona zwróciła się do Promotora z prośbą o usunięcie jej pracy z systemu ADP, ponieważ nie mogła wprowadzić do systemu poprawionej pracy, w celu ponownej weryfikacji. W kolejny e-mailu z tego dnia, skierowanym do Promotora, strona przesyłała pracę w dwóch plikach pdf. oraz word. W dniu 2 lipca 2020 r., dr hab. M.H. poinformował stronę, że w związku z wynikiem z systemu JSA nie ma innej możliwości, niż niedopuszczenie przedłożonej pracy do obrony. Od dnia 2 lipca 2020 r., brak jest kontaktu strony z Promotorem. W dniu 25 września 2020 r., Rzecznik Dyscyplinarny ds. Studentów Uniwersytetu wydał postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, w którym wnioskuje o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec strony obwinionej o to, że w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020 w wykonywaniu obowiązków wynikających z warunków dopuszczenia do obrony pracy magisterskiej, której promotorem był dr hab. M.H., przedłożyła prace magisterską zawierającą niedozwolone zapożyczenia tj. o czyn z art. 115 ust.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DZ.U. z 2006 r. , nr 90 poz. 631z późn. zm.). Mając na uwadze wskazane wyżej fakty i okoliczności, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że strona nie złożyła pracy do dnia 30 czerwca 2020 r. Praca bezspornie została bowiem złożona w dniu 26 czerwca 2020 r. Natomiast kwestia, czy jest to plagiat – o czym Sąd nie może decydować ani tego oceniać – nie została przez organ ostatecznie wyjaśniona. Podkreślić należy, że w aktach sprawy znajduje się wyłącznie postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego ds.Studentów z dnia 25 września 2020 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, w którym wnioskuje on o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec strony. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek ustaleń organu i dokumentów wskazujących, jak postępowanie wszczęte wobec strony się zakończyło i czy zostało złożone zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przez stronę przestępstwa. Sąd ponadto zwraca uwagę, że jeżeli przyczyną skreślenia strony z listy studentów jest niezłożenie pracy w terminie, bowiem została ona zakwestionowana w systemie JSA, to w aktach sprawy znajduje się jedynie ogólny raport z badania antyplagiatowego pracy strony. Brak jest natomiast szczegółowego raportu z systemu JSA. Niezależnie od powyższego, organ nie ustalił, czy strona miała techniczne możliwości złożenia poprawionej pracy, natomiast z e-meila wynika, że usiłowała to uczynić. Strona próbowała wprowadzić pracę do systemu ADP, ale nie miała możliwości, bo w systemie znajdowała się praca zakwestionowana przez Promotora. Ponadto, organ nie wyjaśnił, czy Promotor otrzymał pracę poprawioną i dlaczego nie została ona zweryfikowana ponownie przez system JSA. Brak jest w aktach jakichkolwiek wyjaśnień Promotora w tej kwestii. W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości, przyczyn -jak twierdzi - niezłożenia przez skarżącą pracy w terminie. Tymczasem bezsporne jest, że praca została złożona w terminie do 30 czerwca 2020 r., ale zakwestionowano spełnienie przez nią wymogów. Nie zwrócono się o stosowne wyjaśnienia w tej kwestii do Promotora. Jeżeli organ nawet podjął jakieś czynności w zakresie wyjaśnienia sprawy, to nie znalazły się one w aktach sprawy, a także nie mają odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że podejmując rozstrzygniecie, które odnosi się do tak ważnego uprawnienia strony jak możliwość zakończenia studiów, organ powinien je poprzedzić przeprowadzeniem szczegółowego postępowania wyjaśniającego i w sposób należyty uargumentować, w szczególności jeżeli zarzucany jest stronie plagiat. Rozstrzygając sprawę ponownie, organy orzekające, stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną Sądu wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł w pkt. I. sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Na koniec wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.