II SA/Ol 306/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2008r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata W złożonej skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego, J. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 306/08) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 w zw. z art. 257 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozostawił bez rozpoznania przedmiotowy wniosek, ponieważ w wyznaczonym terminie skarżący nie przedłożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Zarządzenie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 9 lipca 2008r. W dniu 8 lipca 2008r. (data nadania pocztowego) skarżący przesłał do tut. Sądu wypełniony urzędowy formularz wniosku, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Natomiast pismem z dnia 9 lipca 2008r., przesłanym za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wyjaśnił w nim, że opóźnienie w realizacji wezwania Sądu spowodowane było brakiem środków pieniężnych koniecznych do nadania przesyłki pocztowej. Sprzeciw został wysłany za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż skarżący nie dysponował odpowiednimi środkami także na ten cel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: ppsa) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Należy również wyjaśnić, że zgodnie z regulacjami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ppsa). Strona, może zatem składać swój wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Ewentualne ograniczenia, co do możliwości rozpoznawania wniosku mogą wynikać z okoliczności wymienionych w art. 247 i art. 257 ustawy ppsa. Wniosek strony złożony przed wniesieniem sprzeciwu nie wypełniał żadnej z przesłanek wskazanych w powyższych przepisach. Sąd zatem, uwzględniając treść art. 243 § 1 ppsa, rozpoznał ten wniosek. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2008r., sygn. akt I FZ 12/08 (niepublikowane). Wnioskodawca skarżąc w niniejszej sprawie działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec powyższego rozważenia wymaga wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 262 ppsa przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 § 1 ppsa. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie niedopuszczalne i pozbawione podstawy prawnej byłoby rozstrzygnięcie przez sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 118/05 i z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 203/07, oba niepublikowane). Jak wynika z wniosku skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, zaś jego majątek stanowi działka budowlana i dom w stanie surowym oraz mieszkanie o powierzchni 51,20 m². Z akt administracyjnych wynika ponadto, iż skarżący utrzymuje się m.in. ze świadczeń z pomocy społecznej i nieregularnej pomocy matki, u której mieszka. W tych okolicznościach Sąd uznał, że stan majątkowy skarżącego wskazuje, iż znajduje się on w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Wprawdzie, skarżący posiada wskazane nieruchomości, jednakże nie przynoszą one mu pożytków, które pozwoliłyby na opłacenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 921/06, niepublikowany). Sam fakt posiadania jakiegokolwiek majątku nie przesądza jeszcze o możliwości poniesienia kosztów związanych z uzyskaniem pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nie można żądać od strony, aby w tym celu wyzbyła się nieruchomości, a poza tym czynność ta wymagałaby dłuższego okresu czasu. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.