II SA/Ol 307/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 307/11 w przedmiocie zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie wyrównania nagrody rocznej za "[...]" postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012., sygn. akt II SA/Ol 307/11. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 25 maja 2012 r. A. Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie imiennie wskazanego przez niego adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie wyrównania nagrody rocznej za "[...]". W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych dochodów, jego majątek stanowi mieszkanie o powierzchni "[...]" i nieruchomość rolna o powierzchni "[...]". Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie, z którego wynika, iż wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, oraz wydruki historii rachunku bankowego i wydruk z tego rachunku wskazujący wysokość środków zablokowanych przez komornika. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 307/11, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Podniósł, iż wnioskodawca nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które miały uzupełnić informacje na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyjaśnić wątpliwości powstałe na tle złożonego przez niego we wniosku oświadczenia. Uniemożliwiło to jednoznaczne stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w tej sprawie i innych sprawach prowadzonych przez niego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Wnioskiem z dnia 30 lipca 2012 r. A. Z. zwrócił się o ustanowienie imiennie wskazanego adwokata w celu sporządzenia i wniesienia sprzeciwu na postanowienie z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 307/11, o odmowie przyznania prawa pomocy. Podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ma środków finansowych i oszczędności oraz nie posiada przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni "[...]" (do rozbiórki), mieszkania o powierzchni "[...]" oraz nieruchomości rolnej o powierzchni "[...]". Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 307/12, odmówił, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: jako: p.p.s.a.), zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, aby nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę przedmiotowego postanowienia. Wnioskodawca po raz kolejny nie ujawnił źródeł utrzymania siebie i źródeł finansowania ponoszonych wydatków, do których ponoszenia jest zobowiązany chociażby w związku z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Nie znając rzeczywistych źródeł finansowania wnioskodawcy i wysokości środków, jakie z nich pozyskuje, nie można ustalić jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja finansowa oraz jakie są jego zdolności płatnicze. W złożonym sprzeciwie A. Z. zarzucił, że nie występował z wnioskiem o zmianę postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a., a zatem nie było podstaw do wydania tego postanowienia. Ponadto podniósł, że referendarz sądowy nie był uprawniony do wydania postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a., gdyż takie uprawnienie nie zostało przewidziane w art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W niniejszym postępowaniu wniosek A. Z. z dnia 25 maja 2012 r. o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany prawomocnym postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2012 r. Na podstawie art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 477). W tej sytuacji kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie, który został już prawomocnie rozpoznany, należało uznać za wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 237/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że z uzasadnienia wniosku musi wynikać zmiana okoliczności sprawy, która powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii i powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony oraz jej możliwości płatniczych. Wobec powyższego konieczne było w realiach rozpoznawanej sprawy i złożonego nowego wniosku przez skarżącego zbadanie, czy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych tej sprawy w zakresie możliwości finansowych strony. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie powołał w nim żadnych nowych istotnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wymagającym uprzedniego wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). We wniosku, na podstawie którego zostało wydane postanowienie z dnia 6 lipca 2012 r. wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, nie posiada oszczędności, środków finansowych i przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem mieszkania o pow. "[...]" i nieruchomości rolnej o pow. "[...]". Do wniosku załączone zostało zaświadczenie potwierdzające, że wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a także wydruki historii rachunku bankowego oraz wydruk z tego rachunku wskazujący wysokość środków zablokowanych przez komornika. W kolejnym wniosku skarżący również zawarł powyższe dane, a ponadto podał, że jest właścicielem domu mieszkalnego (do rozbiórki) o pow. "[...]". Nie można zatem uznać, że pogorszyła się sytuacja materialna skarżącego. Nastąpiło nawet pewne przysporzenie majątkowe, skoro wnioskodawca stał się w okresie pomiędzy złożeniem obu wniosków właścicielem kolejnej nieruchomości. Należy również wyjaśnić wnioskodawcy, że na mocy art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Do czynności tych należą w szczególności czynności wymienione w § 2. Zwrot "w szczególności" oznacza, że jest to wyliczenie przykładowe. Referendarz jest zatem władny uchylić lub zmienić, na podstawie art. 165 p.p.s.a., postanowienie podjęte w sprawie przyznania prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności sprawy, o ile nie zostało ono zaskarżone przez wniesienie sprzeciwu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 600). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.