II SA/Ol 321/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 12 sierpnia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, K.P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Do jego majątku należy dom, mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Źródłem dochodu 2-osobowej rodziny jest emerytura żony skarżącego. Do wniosku skarżący załączył również zaświadczenie wójta o wysokości szacunkowego rocznego dochodu z gospodarstwa rolnego. Z uwagi na braki formalne złożonego formularza wniosku, pismem z dnia 20 sierpnia 2008 r., skarżący wezwany został do ich usunięcia, a ponadto do przedłożenia wskazanych w tym piśmie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych z pouczeniem, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przedłożył uzupełniony formularz wniosku, dodając w jego uzasadnieniu, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy z powodu chorób oraz niskich dochodów z gospodarstwa. Formularz wniosku załączony był do pisma procesowego z dnia 26 sierpnia 2008 r., w którym skarżący wskazał, iż nieruchomość rolną użytkuje na potrzeby własne, a zaświadczenie o dochodach z tej działalności załączył już uprzednio do wniosku. Oświadczył, że żona nie posiada kont w banku. Środki pieniężne z renty nie wystarczają na leki, prąd i inne wydatki codziennej potrzeby. Oświadczył jednocześnie, iż on i jego żona, "[...]", nie korzystają ani z żadnych dopłat ani z pomocy społecznej. Reasumując stwierdził, iż wraz z żoną znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym prawidłowo go wypełnić i uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i odchodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz potrzebą uzupełnienia informacji na temat sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia 20 sierpnia 2008 r. Pomimo zawartego w nim pouczenia, skarżący nie przesłał jednak żądanych dokumentów źródłowych, nie złożył też pełnych wyjaśnień w zakresie określonym w wezwaniu. Skarżący nie wskazał przede wszystkim jakie faktyczne dochody osiąga z działalności rolniczej. Ujawnienie wysokości dochodu szacunkowego, który nie zawsze odzwierciedla stan rzeczywisty, nie jest natomiast wystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Do oceny tej niezbędne jest ujawnienie wysokości dochodu faktycznego, nawet w sytuacji, gdy pożytki z działalności rolniczej służą zaspokojeniu potrzeb własnych rodziny skarżącego. Skarżący nie przedłożył ponadto dokumentu, potwierdzającego wysokość dochodu jego żony, którego źródło określił w formularzu jako emerytura, podczas gdy w piśmie procesowym jako renta, oraz wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych. Ze złożonego w piśmie procesowym oświadczenia wynika bowiem, iż rachunków bankowych nie posiada jedynie jego żona. Pomimo wezwania, skarżący nie złożył również oświadczenia dotyczącego wysokości i przeznaczenia ponoszonych miesięcznie przez jego rodzinę wydatków, nie uwiarygodnił również faktu ponoszenia konkretnych wydatków w wykazanej wysokości. Wskazać natomiast należy, iż na ocenę możliwości finansowych strony ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz również wysokość ponoszonych wydatków koniecznych. Na ocenę tą ma wpływ także będący w posiadaniu strony majątek i sposób, w jaki go wykorzystuje. W niniejszej sprawie, z formularza wniosku wynika, iż skarżący jest właścicielem domu i mieszkania. Informacje na temat aktualnego sposobu ich wykorzystania oraz ewentualnych pożytków jakie przynoszą mają zatem istotny wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo wezwania, skarżący nie wskazał jednak sposobu ich wykorzystania, nie wskazał również, czy posiada ruchomości w postaci samochodów lub maszyn rolniczych. W tej natomiast sytuacji, nie można jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie posiada wystarczających środków, czy to finansowych, czy też majątkowych, przy użyciu których możliwe byłoby sfinansowanie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Brak złożenia wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w szczególności w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków oraz stanu majątkowego, uniemożliwia ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Oświadczenie, które jest niepełne i budzi tym samym wątpliwości, nie może natomiast stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Nieujawnienie przez stronę swojej sytuacji materialnej w pełnym zakresie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że istnieje podstawa do zwolnienia go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.