II SA/Ol 323/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 17 marca 2025 r. nr PN.1331.14.2025 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. Odrzucić skargę; 2. Zwrócić M.S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto). WSA/post.1 - sentencja postanowienia M.S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W decyzji zawarte zostało pouczenie, że od wydanej decyzji przysługuje prawo do wniesienia odwołania do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Wojewody Warmińsko-Mazurskiego (organ). W odpowiedzi na skargę z dnia 22 maja 2025 r. organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w sprawie nie został wyczerpany tryb odwoławczy od zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego – orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (v: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 110/22). Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Również w doktrynie przyjmuje się, że rationis legis dla przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jest zasada prymatu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oznacza ona, że kontrola sądowa jest elementem wieńczącym system weryfikacji działań lub bezczynności administracji publicznej, a nie pierwszym czy też dominującym ogniwem tego systemu (Brzeziński B, Tarno J.P., Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 r., LEX 2011). Z uwagi na powyższe, odnosząc się do niniejszej sprawy, podkreślenia wymaga, że w decyzji skarżący został pouczony o prawie wniesienia odwołania od niej do organu wyższego stopnia, z którego to prawa nie skorzystał. Należy bowiem zauważyć, że art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) odsyła do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - k.p.a.) w przypadku wydania decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z przepisami k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 § 3 k.p.a.). Skoro zatem w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest doręczona skarżącemu decyzja organu pierwszej instancji, w stosunku do której skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia środka odwoławczego, to skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Zawarte w punkcie II sentencji postanowienia orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 100 zł znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.