II SA/Ol 324/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" "[...]" w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy mykologiczno-budowlanej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., powołując się na art. 81c ust. 2 w zw. z art. 61 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" obowiązek dostarczenia ekspertyzy mykologiczno - budowlanej lokalu mieszkalnego nr "[...]" przy ul. "[...]", w terminie 60 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. Organ nadzoru budowlanego stwierdził bowiem, że przedłożone przez właściciela mieszkania i Spółdzielnię Mieszkaniowa opinie dotyczące stanu technicznego tego lokalu były sprzeczne, wobec czego zaistniała konieczność usunięcia wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego lokalu. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu zażalenia Spółdzielni Mieszkaniowej, postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy zarzucił, że PINB nie wykazał, na czym polegały wątpliwości co do stanu technicznego lokalu, a ponadto nie ocenił przedłożonego przez strony materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., ponownie nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązek dostarczenia ekspertyzy mykologiczno - budowlanej przedmiotowego lokalu mieszkalnego, w terminie 60 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. PINB podał w uzasadnieniu, że właściciel mieszkania dostarczył raport z badania termowizyjnego lokalu, w którym zawarto zalecenia zapewnienia odpowiedniej wentylacji stropodachu, sprawdzenia zawilgocenia warstwy termoizolacyjnej, zapewnienia odpowiednich parametrów termoizolacyjnych przegród budowlanych poprzez uzupełnienie braków warstw izolacyjnych, usunięcie powstałych zagrzybień w lokalu mieszkalnym oraz powtórzenie badania termowizyjnego po wykonaniu prac i badania mykologicznego po pierwszym sezonie grzewczym. Organ wskazał, że w toku oględzin w dniu 9 kwietnia 2013 r. nie stwierdzono widocznej wilgoci i zagrzybienia, natomiast w czasie oględzin w dniu 19 grudnia 2013 r. na rogu ściany i sufitu w łazience stwierdzono początki wykwitów pleśni i zmierzono wilgotność przegród wilgotnościomierzem "[...]". Z oględzin stropodachu wynikało, że izolacja z wełny mineralnej posiada różną grubość, jest różnych rodzajów i pochodzi od różnych producentów. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wziął pod uwagę ustalenia dokonane w toku oględzin w dniu 19 grudnia 2013 r. i na tej podstawie powziął uzasadnioną wątpliwość co do stanu technicznego lokalu mieszkalnego. Z tego względu, na mocy art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązek dostarczenia ekspertyzy mykologiczno - budowlanej. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że komisja powołana przez Spółdzielnię Mieszkaniową nie stwierdziła niezgodności wykonania ocieplenia stropodachu z projektem technicznym ani zawilgocenia warstwy termoizolacyjnej. W złożonym zażaleniu Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]"zarzuciła, że organ pierwszej instancji pominął fakt, że zamontowany w kanale wentylacyjnym łazienki w przedmiotowym mieszkaniu wentylator mechaniczny ogranicza wymianę i jakość powietrza. Wzrost wilgotności, przy ograniczonej wymianie powietrza, stwarza sprzyjające warunki do kondensacji wilgoci w miejscach lokalnego zmniejszonego oporu cieplnego. Spółdzielnia zaznaczyła, że projekt techniczny budynku nie przewiduje wentylacji w nim mechanicznej, lecz grawitacyjną. Podniosła ponadto, że organ oparł się o wyniki pomiaru dokonane wilgotnościomierzem należącym do właściciela przedmiotowego mieszkania. Wskazała, że według danych producenta urządzenie to wykonuje pomiar wilgotności względnej do głębokości 10 - 20 mm. Nie można więc stwierdzić zawilgocenia przegrody budowlanej. Miernik tego typu określa poziom wilgotności w warstwie powierzchniowej materiału (ścian) i może świadczyć o zachwianiu warunków cieplno - wilgotnościowych w mieszkaniu, na utrzymanie których mają zasadniczy wpływ użytkownicy mieszkania. Odnośnie natomiast oględzin stropodachu, Spółdzielnia stwierdziła, że poddany ocenie fragment ocieplenia nie określa w pełni stanu nad całym mieszkaniem. Uwzględniając powyższe oceniła, że badania wilgotności i oględziny stropodachu nie dają rzeczywistego obrazu i podstaw do twierdzenia, że występuje zawilgocenie przegród budowlanych spowodowanych niewłaściwym stanem technicznym budynku. Spółdzielnia dodała, że posiada wymagane dokumenty i prowadzi terminowe przeglądy części wspólnych budynku, natomiast właściciel mieszkania powinien uczynić wszystko, aby w swoim mieszkaniu zachować prawidłowe warunki cieplno - wilgotnościowe, co wyeliminuje powstawanie wilgoci i pleśni. Zamontowane na przewodach wentylacyjnych kuchni i łazienki urządzenia turbowent oraz nawiewnik powietrza w jednym z okien mieszkania - przy zachowaniu optymalnej wilgotności i temperatury w mieszkaniu i dostatecznej wentylacji pomieszczeń, wyeliminują sprzyjające warunki do kondensacji wilgoci w miejscach lokalnego zmniejszonego oporu cieplnego, co skutecznie uniemożliwi rozwijanie się grzybów pleśniowych. Spółdzielnia zarzuciła ponadto, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż nie wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do wyrobów budowlanych, z których zrealizowano obiekt budowlany lub co do jakości robót budowlanych. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że na tym etapie postępowania nie mógł ocenić merytorycznie czynności organu pierwszej instancji, gdyż naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że dla ustalenia czy spełniona została przesłanka "uzasadnionych wątpliwości organu", wynikająca z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, istotne znaczenie ma sam rodzaj, charakter robót budowlanych, które zostały wykonane. Z uwagi na ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu 19 grudnia 2013 r., wskazujące na naruszenie warunków technicznych i wobec sprzecznych dowodów w sprawie budzących uzasadnione wątpliwości w zakresie prawidłowego wykonania izolacji cieplnej w przedmiotowym lokalu, a które mogą zostać usunięte tylko przez osobę pełniącą samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, WINB stwierdził, że została spełniona ustawowa przesłanka do nałożenia spornego obowiązku na Spółdzielnię. W złożonej skardze Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółdzielnia wywiodła, że zawarte w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego sformułowania "ocen technicznych" i "ekspertyz" wskazują, iż celem organu administracji nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy, jest uzyskanie takich informacji o obiekcie budowlanym, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej z zakresu budownictwa. Przeprowadzenie tego dowodu ma służyć uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności jakie należy w związku z ustalonym stanem technicznym podjąć. Organy nadzoru budowlanego zatrudniają pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa, którzy mogą co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego. Jeżeli w wyniku tych ustaleń stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany jest w nienależytym stanie technicznym, pracownicy ci mogą również samodzielnie określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. W przedmiotowej sprawie zdaniem skarżącej nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wykorzystanie do dokonywania ustaleń faktycznych dowodu z żądanej ekspertyzy. Z protokołu oględzin wynika, że dokonano oględzin lokalu mieszkalnego i stropodachu, a nie całego obiektu budowlanego. Stwierdzono, że izolacja z wełny mineralnej na sprawdzonej powierzchni posiada różną grubość, a wełna jest różnego rodzaju i od różnych producentów. Ponadto na sprawdzonej powierzchni stropodachu nie stwierdzono styropianu. Zdaniem skarżącej dokonane ustalenia nie wskazują na niewłaściwy stan techniczny obiektu, a ustalone uszkodzenia nie są skomplikowane i w związku z tym organ nadzoru budowlanego może samodzielnie określić, jakie czynności powinny być dokonane przez zarządcę, by obiekt doprowadzić do odpowiedniego stanu technicznego. Spółdzielnia pokreśliła, że żadna z osób uprawnionych do lokali mieszkalnych położonych na ostatniej kondygnacji przedmiotowego budynku nie zgłaszała występowania wilgoci czy pleśni na ścianach zajmowanych lokali. Wszystko wskazuje więc na to, że przyczyną zawilgocenia ścian oraz występowania pleśni jest niezachowanie prawidłowych warunków cieplno - wilgotnościowych przez osoby zamieszkujące w opisanym wyżej lokalu. Podczas oględzin stwierdzono też, że w kanale wentylacyjnym w łazience znajduje się wentylator mechaniczny, który zdaniem skarżącej ogranicza wymianę powietrza, powodując tym samym zwiększenie wilgotności powietrza, do czego jednak organ pierwszej instancji nie odniósł się. Skarżąca zarzuciła ponadto, że nakładając na Spółdzielnię obowiązek dostarczenia ekspertyzy nie określono zakresu tego obowiązku, a ponadto organ odwoławczy nieprawidłowo przyjął, że sprzeczne dowody w sprawie uzasadniają obciążenie Spółdzielni obowiązkiem dostarczenia ekspertyzy. Uzasadnione wątpliwościach organu nadzoru budowlanego, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nie mogą być wynikiem zgromadzenia w sprawie sprzecznych dowodów. To czy izolacja cieplna została wykonana prawidłowo czy też nie powinien stwierdzić organ nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżonym postanowieniem organ nadzoru budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, którym nałożono na skarżącą Spółdzielnię obowiązek dostarczenia ekspertyzy mykologiczno - budowlanej lokalu mieszkalnego nr "[...]" przy ul. "[...]", w terminie 60 dni od dnia, w którym to postanowienie stanie się ostateczne. Podstawę materialno-prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, to jest na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Z treści cytowanego przepisu wynika, że przesłanką jego zastosowania jest zaistnienie "uzasadnionych wątpliwości" właściwego organu co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego. Dodać należy, że nie jest w tym przypadku istotna kwestia zawinienia ani związek przyczynowy pomiędzy działaniami podmiotu, na które ten obowiązek jest nakładany a wystąpieniem stanu faktycznego stanowiącego przesłankę wydania postanowienia przez organ (zob. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2016/98). Organ administracji musi natomiast wykazać, że nałożenie w drodze postanowienia obowiązku sporządzenia i dostarczenia w określonym terminie ocen i ekspertyz było uzasadnione z uwagi na wystąpienie w danym stanie faktycznym "uzasadnionych wątpliwości" co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie należy podzielić ocenę organów nadzoru budowanego, że zgromadzony materiał dowodowy dał podstawy do stwierdzenia istnienia uzasadnionych wątpliwości odnośnie do stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr "[...]"położonego w budynku przy "[...]". Z "Raportu z badania termowizyjnego" przedmiotowego lokalu przeprowadzonego w dniu 21 grudnia 2012 r. wynika, że w lokalu tym podczas pierwszej doby intensywnych mrozów stwierdzono anomalie temperaturowe na wewnętrznych powierzchniach przegród, a wykryte wady i następstwa obserwowanych zjawisk – występowanie zagrzybienia w lokalu, nie pozwalają na jego bezpieczne użytkowanie, gdyż zagrażają zdrowiu mieszkańców. W dacie oględzin lokalu w dniu 9 kwietnia 2013 r. nie stwierdzono wprawdzie widocznej wilgoci i zagrzybienia, lecz jak wyjaśnił właściciel lokalu w piśmie kierowanym do organu pierwszej instancji z dnia 7 sierpnia 2013 r., systematycznie usuwa on wykwity pleśni pojawiające się w mieszkaniu. Fakt występowania pleśni w przedmiotowym lokalu ustalił natomiast organ pierwszej instancji w toku oględzin tego mieszkania przeprowadzonych w dniu 19 grudnia 2013 r. Skarżąca Spółdzielnia kwestionuje fakt występowania pleśni w przedmiotowym mieszkaniu, a zawilgocenie tłumaczy niewłaściwym sposobem jego użytkowania przez właściciela. Należy zauważyć, że zgodnie z § 315 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690, z późn. zm.) budynek powinien być zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby opady atmosferyczne, woda w gruncie i na jego powierzchni, woda użytkowana w budynku oraz para wodna w powietrzu w tym budynku nie powodowały zagrożenia zdrowia i higieny użytkowania. Stosownie zaś do § 321 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia na wewnętrznej powierzchni nieprzezroczystej przegrody zewnętrznej nie może występować kondensacja pary wodnej umożliwiająca rozwój grzybów pleśniowych, a we wnętrzu przegrody, o której mowa w ust. 1, nie może występować narastające w kolejnych latach zawilgocenie spowodowane kondensacją pary wodnej. Dodać też należy, że w § 322 ust. 3 tego rozporządzenia przewidziano, że przed podjęciem przebudowy, rozbudowy lub zmiany przeznaczenia budynku, w przypadku stwierdzenia występowania zawilgocenia i oznak korozji biologicznej, należy wykonać ekspertyzę mykologiczną i na podstawie jej wyników - odpowiednie roboty zabezpieczające. Ekspertyza mykologiczna ma na celu ustalenie występowania w budynku biokorozji, to jest grzybów pleśniowych, domowych, owadów technicznych, szkodników drewna, glonów i może polegać, poza badaniem wilgotności, także na przeprowadzeniu badań laboratoryjnych występujących grzybów oraz na wskazaniu środków, za pomocą których należy usunąć stwierdzone zawilgocenie i korozję biologiczną. Wobec tego, do przywrócenia właściwego stanu technicznego budynku – usunięcia wilgoci i pleśni, niezbędne jest uprzednie ustalenie, za pomocą jakich środków winno to być wykonane. Nie budzi też wątpliwości, że do sporządzenia ekspertyzy mykologicznej specjalistyczna wiedza z zakresu budownictwa, którą posiadają pracownicy organu nadzoru budowlanego, może być niewystarczająca. W niniejszej sprawie nie doszło więc do nałożenia kwestionowanego obowiązku w sposób arbitralny, bez istnienia ku temu uzasadnionych wątpliwości. Organy obu instancji zasadnie przyjęły, że do przywrócenia właściwego stanu technicznego przedmiotowego lokalu mieszkalnego niezbędne jest sporządzenia ekspertyzy mykologicznej, gdyż niewątpliwie samo uzupełnienie izolacji stropodachu, na co zwróciła w skardze uwagę skarżąca Spółdzielnia, może być niewystarczające, skoro w tym lokalu stwierdzono także występowanie pleśni, której te roboty budowlane nie usuną. Bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, że właściciele innych mieszkań położonych na tej samej kondygnacji, co przedmiotowy lokal, nie zgłosili skarżącej zastrzeżeń dotyczących zawilgocenia lub występowania pleśni, skoro zaskarżone postanowienie nie dotyczy sporządzenia ekspertyzy mykologicznej odnośnie do wszystkich lokali na tej kondygnacji, lecz konkretnego mieszkania, w którym stwierdzono występowanie wilgoci i pleśni. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić.