II SA/Ol 325/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant referent Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 grudnia 2014 r. Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Prezydenta Miasta "[...]", odmówił przyznania na wniosek "[...]" pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na zwrot poniesionych kosztów: zakupionych leków oraz przygotowania i nadania Pocztą Polską S.A. korespondencji do: Prokuratury Generalnej w Warszawie Departamentu Postępowania Przygotowawczego, Rzecznika Praw Pacjenta i Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku "[...]". W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje zarobkowo, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (listopad 2014 r.), uzyskał dochód w kwocie 1.330,65 zł, który znacznie przekraczał kryterium ustawowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Organ podniósł ponadto, że w 2014 r. wnioskodawca otrzymał pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych w łącznej wysokości 850 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków oraz leczenia, podczas gdy najniższa emerytura wynosiła netto 884,45 zł. Organ dodał, że w pierwszej kolejności wspiera osoby i rodziny, których dochody znajdują się poniżej kryterium dochodowego. W odwołaniu, złożonym od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 31 grudnia 2014 r., "[...]" wniósł o przyznanie wnioskowanej pomocy socjalnej. Zarzucił, że organ pierwszej instancji złośliwie odmówił przyznania pomocy, w tym zwrotu wydatków na zakup leku ratującego życie, a ponadto podjął działania w celu podania odwołującego się leczeniu w szpitalu psychiatrycznym. Decyzją z dnia 2 marca 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; zajmuje jednopokojowe mieszkanie; z uwagi na niepełnosprawność i schorzenia układu krążenia nie podejmuje pracy zarobkowej; utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 1.037,75 zł i dodatku mieszkaniowego w wysokości 292,90 zł. Organ ocenił, że skoro dochód odwołującego się przekracza ustawowe kryterium dochodowe, to słusznie organ pierwszej instancji rozpatrzył wniosek strony w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163). Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, choć uzasadnienie skarżonej decyzji można uznać za niepełne, gdyż organ nie rozważył, czy w sytuacji skarżącego mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Zaznaczyło, że w 2014 r. odwołujący się otrzymał pomoc w formie specjalnych zasiłków celowych z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu leków i leczenia w łącznej kwocie 850 zł. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika jednocześnie, aby w ostatnim okresie czasu w sytuacji odwołującego się wystąpił szczególny przypadek, gdyż z wnioskami o dofinansowanie zakupu leków występuje on systematycznie. W ocenie organu odwoławczego, prowadzenie korespondencji z różnymi instytucjami nie wyczerpuje znamion zdarzeń niecodziennych, nadzwyczajnych, których strona nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Ponadto, w ocenie Kolegium, przy miesięcznym dochodzie, stałym wydatku czynszowym wynoszącym 187 zł, odwołujący się jest w stanie pokryć koszt zakupu leków w kwocie 186,96 zł (zgodnie z fakturami z grudnia 2014 r.) i nadania przesyłek poleconych, bez uszczerbku dla własnego zdrowia i życia. W skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy socjalnej we wnioskowanej wysokości, zasądzenie kosztów postępowania oraz nakazanie organowi pierwszej instancji zniszczenia zawierającej nieprawdę opinii psychologa z dnia 11 kwietnia 2013 r. Wywiódł, że z uwagi na swój stan zdrowia, ponosi zwiększone nakłady finansowe na ochotne zdrowia. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1646 z późn. zm.) Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto, wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż wskazanych naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia 2 marca 2015 r. Podstawę materialnoprawną przyznania tego rodzaju pomocy określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.s.", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. W świetle regulacji tej ustawy, świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy, który przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych (art. 39 u.p.s.), co do zasady wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które dla osoby samotnie gospodarującej na dzień wydania decyzji wynosi 542 zł. W przypadku skarżącego bezspornym jest, że uzyskiwany przez niego dochód w tytułu renty i dodatku mieszkaniowego w łącznej kwocie 1.330,65 zł, kryterium to znacznie przekracza. Nie było zatem podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W takiej sytuacji, organy prawidłowo rozważyły wniosek skarżącego w kontekście art. 41 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zaznaczyć należy, że zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s., ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą natomiast decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. Szczególne przypadki, o których mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Wyżej wymienione pojęcie określa więc sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być sytuacja osoby lub rodziny, w której dochód minimalnie przekracza kryterium dochodowe, a brak jest możliwości jakiegokolwiek dochodu z powodu takich okoliczności występujących jednocześnie jak niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność niezawiniona przez stronę, brak wsparcia ze strony środowiska (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 253/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt IV Sa/Gl 47/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku skarżącego, posiadany przez niego dochód, przekracza ponad dwukrotnie kryterium dochodowe. Skarżący cały posiadany dochód przeznacza wyłącznie na własne potrzeby, ma też dobre warunki mieszkaniowe. Ma wprawdzie kłopoty zdrowotne, lecz koszt leczenia miesięcznie to suma około 200 zł (łączna wartość faktur zakupu leków z grudnia 2014 r.). Z ustaleń organów bezspornie wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna, ma on stałe źródło dochodu. Tym samym, może on zaplanować swoje wydatki i rozplanować je w taki sposób, aby zaspokoić określone potrzeby. Ponadto, z akt administracyjnych nie wynika, aby w dacie złożenia wniosku zaistniało jakiekolwiek nagłe, negatywne zdarzenie, które uzasadniałoby przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Dodać też należy, że mimo przekroczonego kryterium dochodowego, skarżący jest wspomagany przez organ pomocy społecznej. W listopadzie 2014 r. przyznano mu bowiem 150 zł na zakup leków i 170 zł na zakup odzieży, obuwia i pościeli. W 2014 r. łącznie otrzymał pomoc w kwocie 850 zł. W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Organ dokonał prawidłowej analizy sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej strony. Zaskarżonej decyzji nie można też zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.