II SA/Ol 326/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Asesor WSA Asesor WSA Protokolant Adam Matuszak Beata Jezielska Bogusław Jażdżyk (spr.) Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę Decyzją z dnia 14 lutego 2005r. Nr "[...]" Dyrektor Izby Celnej zwolnił A. W. ze służby w Izbie Celnej z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ argumentował, że pismem z dnia 4 stycznia 2005r. sygn. akt "[...]" Prokuratura Okręgowa przesłała kserokopię aktu oskarżenia wniesionego do Sądu Rejonowego o popełnienie przestępstw z art. 228 § 3 Kodeksu karnego w związku z art. 12 Kodeksu karnego. Z treści przesłanego odpisu aktu oskarżenia wynika, iż został on wniesiony w dniu 2 października 2003r. Art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, póz. 164) stanowi, iż funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnione przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Wobec zaistnienia powyższej przesłanki Dyrektor Izby Celnej zobligowany był do wydania decyzji o zwolnieniu A. W. ze służby celnej. W dniu 23 lutego 2005r. A. W. złożyła do Dyrektora Izby Celnej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 21 stycznia 2005r., tj. przed uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt. "[...]" z dnia 7 grudnia 2004r. uchylającego poprzednią decyzję Dyrektora Izby Celnej, na podstawie której zwolniono wnioskodawczynię ze służby. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucono organowi rażące naruszenie prawa. W ocenie wnioskodawczyni Dyrektor Izby Celnej nie skorzystał ze środka odwoławczego przysługującego mu od powołanego wyżej wyroku. Dyrektor Izby Celnej naruszył powagę rzeczy osądzonej zwalniając wnioskodawczynię ze służby przed uprawomocnieniem się wyroku de facto przywracającym do służby. A. W. zarzuciła, iż wydana decyzja została podjęta bez podstawy prawnej z naruszeniem zasady nie działania prawa wstecz. W jej ocenie art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003r. Stosownie natomiast do treści art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, póz. 1122), do postępowań wszczętych i nie zakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie tejże ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego też względu art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej ma zastosowanie do stanów faktycznych, co do których postępowania karne zostały wszczęte po wejściu w życie z dniem 10 sierpnia 2003r. nowelizacji ustawy o Służbie Celnej. Ponadto decyzję o zwolnieniu ze służby doręczono w czasie trwania zwolnienia lekarskiego, czym organ naruszył postanowienia art. 41 Kodeksu pracy. Decyzją z dnia 31 marca 2005r. Nr "[...]" Dyrektor Izby Celnej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z 14 lutego 2005r o zwolnieniu ze służby A. W. Argumentował w uzasadnieniu decyzji, że w przypadku wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, właściwy organ administracji celnej ma obligatoryjny obowiązek zwolnić funkcjonariusza celnego ze służby, co wynika wprost z brzmienia art. 25 ust. l pkt 8a ustawy. Ponadto zadania postawione przed funkcjonariuszami celnymi, które są związane z polityką celną państwa wymagaj ą od osób pełniących taką służbę posiadania cech dających gwarancję należytego wykonywania zadań w zakresie polityki celnej państwa. W wyniku wniesienia aktu oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa funkcjonariusz celny traci powyższy atrybut, nie może bowiem kontrolować przestrzegania prawa osoba, która jest podejrzana o naruszenie tego prawa w sposób umyślny. Organ podkreślił, iż akt oskarżenia przeciwko A. W. został wniesiony w dniu 2 października 2003r., tj. już po dacie 10 sierpnia 2003r. od której weszły w życie zmiany ustawy o Służbie Celnej umożliwiające zwolnienie funkcjonariusza celnego w oparciu o tą podstawę prawną. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 41 Kodeksu pracy dlatego też przepis ten nie mógł być uwzględniony przy wydaniu decyzji. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła A. W. Zarzuciła ona, iż wydana decyzja narusza zasadę nie działania prawa wstecz. W ocenie skarżącej w momencie wszczęcia postępowania karnego, tj. 15 lipca 2003r. nie mogła ona zostać zwolniona ze służby celnej z powodu wniesienia aktu oskarżenia do sądu. Sam fakt wniesienia aktu oskarżenia nie stanowił "ważnej przyczyny" zwolnienia ze służby o której mowa w art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Skarżąca wyraziła pogląd, że art. 28 ust. l pkt 8a ustawy ma zastosowanie jedynie do stanów faktycznych, co do których postępowania karne zostały wszczęte po wejściu w życie nowelizacji ustawy o Służbie Celnej. Skarżąca argumentowała, że w tej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 7 grudnia 2004r., w którym wskazano, że do aresztowanych funkcjonariuszy celnych przed dniem 10 sierpnia 2003r. nie mogą być stosowane przepisy art. 25 ust. l pkt 8a i 8b w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks celny i ustawy o Służbie Celnej ponieważ nie została tam umieszczona klauzula prawa międzyczasowego nakazująca stosowanie nowych przepisów do stanów faktycznych poprzedzających datę wejścia w życie omawianych zmian legislacyjnych. Ponadto postępowanie zmierzające do zwolnienia skarżącej ze służby zostało wszczęte jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku z 7 grudnia 2004r. sygn. akt "[...]" uchylającego poprzednią decyzję w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby. Skarżąca wskazała także, iż organ swoim działaniem naruszył przepis art. 41 Kodeksu pracy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto w odpowiedzi na skargę organ wyraził pogląd, iż nie jest trafny zarzut skarżącej naruszenia zasady lex retro non agit. Należy bowiem oddzielić wszczęcie postępowania przez organy ścigania od wszczęcia postępowania przez organ administracji, które miało miejsce w styczniu 2005r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż akt oskarżenia został wniesiony po dniu 10 sierpnia 2003r. Po tej dacie nastąpiło także wszczęcie postępowania administracyjnego oraz podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby. W ocenie organu chybiony jest także zarzut skargi dotyczący wszczęcia postępowania administracyjnego przed uprawomocnieniem się wyroku z dnia 7 grudnia 2004r. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji prowadzone było bowiem w oparciu o inną podstawę prawną. Wywodzono dalej, że prawa i obowiązki funkcjonariuszy celnych reguluje ustawa o Służbie Celnej, w zakresie zaś rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy celnych ze stosunku służby stosuje się z mocy art. 81 ust. 2 tej ustawy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego też zarzut naruszenia przez organ art. 41 Kodeksu pracy pozbawiony jest podstaw prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Akta administracyjne wskazują, iż podstawą prawną zwolnienia skarżącej ze służby był art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Zgodnie z treścią tego artykułu funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyśle popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Jednoznaczne sformułowanie przepisu wskazuje, iż w przypadku ziszczenia się warunku tam określonego organ administracji celnej nie ma innej możliwości jak tylko wydanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Kategoryczne sformułowania użyte przez ustawodawcę "zwalnia się" oznacza, iż zwolnienie to ma charakter obligatoryjny i nie zależy od uznania administracyjnego. W sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. W dniu 2 października 2003r. Prokuratura Okręgowa "[...]" wniosła przeciwko skarżącej akt oskarżenia o przestępstwo z art. 228 § 3 Kodeksu karnego w związku z art. 12 Kodeksu karnego. Z aktu oskarżenia wynika, iż skarżącą oskarżono o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. Sporne jest natomiast między stronami, czy w stosunku do skarżącej może mieć zastosowanie art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003r. i został dodany ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, póz. 1122). W ocenie Sądu nie jest słuszne stanowisko skarżącej, zgodnie z którym art. 25 ust. l pkt 8a nie ma w jej przypadku zastosowania. Faktem jest, iż postępowanie karne w stosunku do skarżącej zostało wszczęte w lipcu 2003r., tj. jeszcze przed wejściem w życie ustawy z 23 kwietnia 2003r., niemniej jednak wskazać należy, iż ustawodawca nie uzależnił zwolnienia funkcjonariusza ze służby od samego wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. Ustawodawca mianowicie uzależnia to zwolnienie od wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia o określone przestępstwo. W sprawie niniejszej akta sprawy wskazują, iż akt oskarżenia przeciwko A. W. został wniesiony 2 października 2003r., a więc w chwili kiedy obowiązywał już art. 25 ust. l pkt 8a ustawy zobowiązujący organ do zwolnienia funkcjonariusza celnego, w przypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o wymienione w przepisie tym przestępstwo. Podobnie postępowanie administracyjne zmierzające do zwolnienia skarżącej ze służby w oparciu o art. 25 ust. l pkt 8a ustawy zostało wszczęte 21 stycznia 2005r., czyli także po nowelizacji ustawy o Służbie Celnej. Z tych względów organ był zobowiązany do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby. Na zmianę tego twierdzenia nie może wpłynąć treść art. 3 ust. l ustawy z 23 kwietnia 2003r., zgodnie z którą postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tejże ustawy podlegaj ą rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Przepis ten odnosi się jedynie do momentu wszczęcia postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o ustawę o Służbie Celnej i zmierzającego do zwolnienia funkcjonariusza ze służby po otrzymaniu przez organ akt oskarżenia. Art. 3 ustawy zmieniającej nie odnosi się natomiast do samego momentu wszczęcia postępowania karnego, przepis ten znajduje się bowiem w ustawie nowelizującej Kodeks celny i ustawę o Służbie Celnej, nie dotyczy zaś postępowań karnych prowadzonych na podstawie Kodeksu postępowania karnego. Poza tym - jak wskazano wyżej - w sprawie bez znaczenia jest kiedy samo postępowanie karne zostało wszczęte, skoro ustawa o Służbie Celnej z tym faktem nie wiąże konsekwencji w postaci zwolnienia ze służby. W sprawie nie są zasadne zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że Dyrektor Izby Celnej wszczynając w dniu 21 stycznia 2005r. postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby naruszył powagę rzeczy osądzonej, podejmując postępowanie przed uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2004r., którym uchylono poprzednie decyzje organu w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby. Wyeliminowanie z obrotu prawnego wyrokiem Sądu decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, nie może przecież oznaczać, że funkcjonariusz ten nie może w przyszłości zostać w ogóle zwolniony ze służby. Stosownie do treści art. 171 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Jak słusznie wskazuje organ poprzednia decyzja organu z dnia 17 października 2003r. utrzymująca w mocy decyzję o zwolnieniu z 28 sierpnia 2003r. wydana została w oparciu o art. 25 ust. l pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku tymczasowego aresztowania. Oznacza to, że organ nie mógł po raz drugi wydać jedynie decyzji na tej samej podstawie prawnej zwalniającej skarżącą ze służby z tytułu tego samego tymczasowego aresztowania. Natomiast obecnie zaskarżona do Sądu decyzja wydana została w oparciu o art. 25 ust. l pkt 8a ustawy, który wiążę zwolnienie funkcjonariusza ze służby z wniesieniem przeciwko niemu aktu oskarżenia. Obecnie zaskarżona decyzja podjęta więc została na innej podstawie prawnej i w oparciu o inny stan faktyczny. W ocenie Sądu bez znaczenia jest także, że akt oskarżenia został wniesiony w tej samej sprawie karnej, w której wcześniej skarżąca została tymczasowo aresztowana, skoro ustawa o Służbie Celnej rozróżnia te dwie podstawy prawne zwolnienia i nie łączy zwolnienia ze służby z samym wszczęciem postępowania karnego. Zaskarżona decyzja w sprawie zwolnienia ze służby wydana została już w momencie uprawomocnienia się wyroku, eliminującego tym samym z obrotu prawnego poprzednią decyzję Dyrektora Izby Celnej o zwolnieniu ze służby. Natomiast akta osobowe skarżącej wskazują, iż z dniem 28 stycznia 2005r., tj. z dniem uprawomocnienia się wyroku z 7 grudnia 2004r. A. W. została przywrócona do służby w Urzędzie Celnym, na co wskazuje pismo Dyrektora Izby Celnej z 28 stycznia 2005r., którym ustalono skarżącej należne od tego dnia uposażenie oraz świadectwo pracy. Słuszne jest także stanowisko organu zgodnie, z którym w sprawie brak jest podstaw do stosowania art. 41 Kodeksu pracy. Przepis ten stanowi, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Należy jednak mieć na uwadze, że art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż do postępowania w wypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby ustawodawca przewidział tryb administracyjnoprawny. Z tych względów art. 41 Kodeksu pracy w tej materii nie ma zastosowania. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.