II SA/Ol 33/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 20 października 2009 r., Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2010 r. J.W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie wezwał skarżącego do przedłożenia wskazanych w tym piśmie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych z pouczeniem, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie to po dwukrotnym awizowaniu w dniach 30 czerwca 2010 r. i 8 lipca 2010 r. zostało zwrócone przez urząd pocztowy z adnotacją, iż nie podjęto go w terminie. W związku z tym, postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu ustanowienia adwokata w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). W dniu 16 sierpnia 2010 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy mieszkanie o powierzchni 52 m2 i działka budowlana, na której stoi budynek w stanie surowym, "wybudowany za czasów PRL-u". Z tego okresu pochodzi również "drobny sprzęt po byłym warsztacie ślusarskim". Skarżący posiada ponadto rower i niesprawny samochód marki "Żuk" z 1964 r. W wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 22 października 2010 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni od doręczenia: 1) dowodów opłacenia należności wiążących się z posiadaniem mieszkania, domu oraz samochodu; 2) oświadczenia - a) określającego źródła jego utrzymania, b) podającego informacje o dochodzie, stanie majątkowym i rodzinnym jego matki, c) ewentualnego dorosłego potomstwa, d) opisującego dokładny stan jego domu; 3) wyciągów z rachunków bankowych należących do niego oraz rzeczonych osób (wskazano, iż przypadek nieposiadania rachunku bankowego należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy). Powyższe wezwanie skarżący podjął osobiście w dniu 28 października 2010 r., pozostawiając je bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wnioskodawca skarżąc w niniejszej sprawie działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec powyższego rozważenia wymaga wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym prawidłowo go wypełnić i uzasadnić. Wzór takiego formularza został określony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), wydanym na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 256 pkt 1 p.p.s.a. W sytuacji zaś gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i odchodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), strona zobowiązana jest przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie skarżący złożył oświadczenie na formularzu PPF, jednakże w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia 25 października 2010 r., które otrzymał w dniu 28 października 2010 r. Pomimo zawartego w nim zobowiązania, skarżący nie przesłał jednak żądanych dokumentów źródłowych, nie złożył też żadnych wyjaśnień w zakresie określonym w wezwaniu. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych informacji potrzebnych do prawidłowej oceny jego możliwości finansowych. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem Sądu. W szczególności wobec zgłoszonego przez stronę oświadczenia o posiadanym majątku należało wyjaśnić, czy i jakie koszty skarżący ponosi z tego tytułu oraz z jakich środków się utrzymuje, pozostając bez źródła dochodu. Poza tym z urzędu wiadomym Sądowi jest, w związku z rozpatrywaniem licznych skarg J.W., w tym na przykład w sprawie o sygn. akt. II SA/Ol 648/10, iż zamieszkuje on razem z matką, która reguluje wszystkie płatności za mieszkanie. Okoliczność ta świadczy o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Dlatego też udzielenie informacji odnośnie do stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów przez matkę jest obligatoryjne (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 587/10, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości płatniczych skarżącego miałyby także informacje opisujące stan jego domu i sposób jego wykorzystywania. Ważne były też informacje o posiadanym pojeździe mechanicznym. Wszystkie żądane informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. Reasumując, w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że istnieje podstawa do ustanowienia mu adwokata. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.