II SA/Ol 330/12

Dnia 11 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu A.Z. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 330/12 w przedmiocie zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12. Wnioskiem z dnia 25 maja 2012 r. A.Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie imiennie wskazanego przez niego adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych dochodów, jego majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 36 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie, z którego wynika, iż wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, oraz wydruki historii rachunku bankowego i wydruk z tego rachunku wskazujący wysokość środków zablokowanych przez komornika. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Wnioskodawca nie przedłożył bowiem żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które miały uzupełnić informacje na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyjaśnić wątpliwości powstałe na tle złożonego przez niego we wniosku oświadczenia. Uniemożliwiło to jednoznaczne stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w tej sprawie i innych sprawach prowadzonych przez niego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Wnioskiem z dnia 30 lipca 2007 r. A.Z. zwrócił się o ustanowienie imiennie wskazanego adwokata w celu sporządzenia i wniesienia sprzeciwu na postanowienie z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12 o odmowie przyznania prawa pomocy. Następnie wnioskiem z dnia 18 września 2012 r. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. W złożonych wnioskach podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ma środków finansowych i oszczędności oraz nie posiada przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem budynku mieszkalnego o powierzchni 111,54 m2 (do rozbiórki), mieszkania o powierzchni 36 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,59 ha. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12 odmówił, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa., zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, aby nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę przedmiotowego postanowienia. Wnioskodawca po raz kolejny nie ujawnił źródeł utrzymania siebie i źródeł finansowania ponoszonych wydatków, do których ponoszenia jest zobowiązany chociażby w związku z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Nie znając rzeczywistych źródeł finansowania wnioskodawcy i wysokości środków, jakie z nich pozyskuje, nie można ustalić jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja finansowa oraz jakie są jego zdolności płatnicze. W złożonym sprzeciwie A.Z. zarzucił, że nie występował z wnioskiem o zmianę postanowienia w trybie art. 165 ustawy ppsa., a zatem nie było podstaw do wydania tego postanowienia. Ponadto podniósł, że referendarz sądowy nie był uprawniony do wydania postanowienia na podstawie art. 165 ustawy ppsa., gdyż takie uprawnienie nie zostało przewidziane w art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy ppsa., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W niniejszym postępowaniu wniosek A.Z. z dnia 25 maja 2012 r. o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2012 r. Na podstawie art. 170 ustawy ppsa., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 477). W tej sytuacji kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie, który został już prawomocnie rozpoznany, należało uznać za wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 165 ustawy ppsa. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 237/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że z uzasadnienia wniosku musi wynikać zmiana okoliczności sprawy, która powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii i powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony oraz jej możliwości płatniczych. Wobec powyższego konieczne było w realiach rozpoznawanej sprawy i złożonego nowego wniosku przez skarżącego zbadanie, czy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych tej sprawy w zakresie możliwości finansowych strony. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie powołał w nim żadnych nowych istotnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wymagającym uprzedniego wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy ppsa.). We wniosku, na podstawie którego zostało wydane postanowienie z dnia 6 lipca 2012 r. wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, nie posiada oszczędności, środków finansowych i przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie potwierdzające, że wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a także wydruki historii rachunku bankowego oraz wydruk z tego rachunku wskazujący wysokość środków zablokowanych przez komornika. W kolejnym wniosku skarżący również zawarł powyższe dane, a ponadto podał, że jest właścicielem domu mieszkalnego (do rozbiórki) o pow. 111,54 m². Nie można zatem uznać, że pogorszyła się sytuacja materialna skarżącego. Nastąpiło nawet pewne przysporzenie majątkowe, skoro wnioskodawca stał się w okresie pomiędzy złożeniem obu wniosków właścicielem kolejnej nieruchomości. Należy również wyjaśnić wnioskodawcy, że na mocy art. 258 § 1 ustawy ppsa. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Do czynności tych należą w szczególności czynności wymienione w § 2. Zwrot "w szczególności" oznacza, że jest to wyliczenie przykładowe. Referendarz jest zatem władny uchylić lub zmienić, na podstawie art. 165 ustawy ppsa., postanowienie podjęte w sprawie przyznania prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności sprawy, o ile nie zostało ono zaskarżone przez wniesienie sprzeciwu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 600). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy ppsa., postanowił jak w sentencji.