II SA/Ol 330/12

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku postanawia odmówić częściowego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. W reakcji na doręczenie wezwania do wykonania zarządzeń o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej, skarżący – A. Z. złożył, na urzędowych formularzach, dwa wnioski z dnia 3 marca 2014 r. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (k. 306-307) oraz o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (k. 308-309). W ich uzasadnieniu podniósł, iż wnosi o "częściowe zwolnienie (...) od kosztów sądowych, tj. w całości od wpisu sądowego w kwocie 100 zł oraz o ustanowienie radcy prawnego" i "częściowe zwolnienie (...) od kosztów sądowych, tj. od opłaty kancelaryjnej". Wskazał, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych czy przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w zakresie wnioskowanej pomocy". Nie posiada "dochodów, (...) i rodziny wspólnie gospodarującej". Według zawartego we wnioskach oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Skarżący nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowego dochodu (...) a jedynie skarżący w zakresie swojej sytuacji finansowej i ubóstwa wykorzystuje ją na swoje osobiste życiowe potrzeby, gdyż stanowi pomoc w zaspokojeniu konsumpcyjnych potrzeb (...) jako główne źródło wyżywienia (...) na skutek prowadzonych na nich na własne potrzeby konsumpcyjne upraw i jedynie do prywatnej konsumpcji celem przeżycia". Dodał, iż jest osobą ubogą, co wynika z przedłożonych już nieraz wniosków, oświadczeń i dokumentów, znanych doskonale Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Z unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, wynika, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jakim jest częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa zatem ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawane obecnie wnioski są kolejnymi wnioskami skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonymi w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - ostatnich wniosków z dnia "[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, iż wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący pomimo wcześniejszych wezwań do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, nadal nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił informacji oraz dokumentów pozwalających na określenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej, mimo że wiedział, iż ich brak uniemożliwi Sądowi ocenę możliwości poniesienia przez niego kosztów niniejszego postępowania. Biorąc zatem pod uwagę dane zawarte w rozpoznawanych wnioskach oraz informacje wynikające ze złożonych wcześniej przez skarżącego oświadczeń i dokumentów, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Złożone w niniejszej sprawie oświadczenia, wbrew stanowisku wyrażonemu w sprzeciwie, nie pozwalają zatem na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Skoro zaś skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby te okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości, to Sąd rozpoznawane wnioski ocenił jako niezasadne wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez stronę środków. Sąd dodał jednocześnie, że skoro skarżący uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, gdyż przedłożył jedynie wybrane informacje i dokumenty, to powinien był liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 25/14, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że biorąc pod uwagę dane zawarte w rozpoznawanych wnioskach o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające ze złożonych wcześniej przez skarżącego oświadczeń i dokumentów, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że skarżący nie wykazał, jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Złożone w sprawie oświadczenia, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pozwalają na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Zaniechanie przedstawienia informacji, które wskazywałyby te okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości, powoduje, że ich ocena nie może zostać przeprowadzona. Przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogły wyjaśnić wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał, że w przypadku uchylania się przez skarżącego od udokumentowania w pełni swojego stanu majątkowego nie jest możliwa ocena jego rzeczywistej sytuacji. Udzielane przez skarżącego wyjaśnienia nie stanowią uzasadnienia dla konieczności zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego profesjonalnego pełnomocnika, a tym samym rozpoznawane wnioski Sąd I instancji słusznie ocenił jako niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny dodał, iż w warunkach niniejszej sprawy jego wątpliwości nie budzi również dopuszczalność zaniechania wezwania z art. 255 ppsa. Zważywszy na przebieg dotychczasowego postępowania zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skarżący posiadał dostateczną wiedzę co do konieczności wyczerpującego przedstawienia swej sytuacji finansowej i majątkowej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż pomimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, skarżący składając kolejne wnioski, poza modyfikacją ich zakresu oraz polemiką ze stanowiskiem zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego dotychczas pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, powtórzył jedynie argumentację, jaką zawarł we wcześniejszych wnioskach. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym przez te Sądy zakresie usprawiedliwia natomiast zaniechanie wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnych jego wniosków i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca ich uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania skarżącego oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejne wnioski wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy, czy to we wnioskowanym, czy też w węższym zakresie. W tym względzie należy odnotować, iż z rozstrzygnięciem przedmiotowego wniosku wstrzymano się do czasu, w jakim skarżący mógł zareagować na wezwanie mające na celu wyjaśnienie omówionych kwestii w nowo zainicjowanym przez niego postępowaniu w sprawie o sygn. akt "[...]". Skarżący nie przedłożył jednak w tej sprawie ani żadnych dokumentów źródłowych, ani żadnych dodatkowych oświadczeń. W konsekwencji, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym lub węższym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.