II SA/Ol 332/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-05-23
Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Ewa Osipuk, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej ma obowiązek przyznać zasiłek celowy, jeśli wnioskodawca spełnia kryteria dochodowe i zdrowotne, czy też przyznanie świadczenia pozostaje w sferze uznania administracyjnego?Ratio decidendi
Przyznanie zasiłku celowego pozostaje w sferze uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie ma obowiązku automatycznego przyznania świadczenia nawet po spełnieniu przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów. Organ musi uwzględnić sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawcy, ale także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Decyzja organu musi być uzasadniona i wykazać, dlaczego przyznanie świadczenia w oczekiwanej wysokości lub w ogóle kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczało możliwości organu.Stan faktyczny
Skarżąca T.P. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i dofinansowanie zakupu opału. Organ pierwszej instancji przyznał częściową pomoc, wskazując na ograniczone środki finansowe ośrodka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając uznaniowy charakter zasiłku celowego. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych, niewykonanie wskazań organu odwoławczego oraz nieprawidłowe rozpatrzenie wniosków o wyłączenie pracowników organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
W dniu 27 października 2012 r. T.P. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", wyznaczyło do załatwienia sprawy Prezydenta Miasta "[...]" – w związku z wyłączeniem pracowników i Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" od załatwienia przedmiotowej sprawy, w konsekwencji czego organ stał się niezdolny do załatwienia sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony.
W dniu 20 grudnia 2012 r., pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, w wyniku którego ustalił, wg stanu na ten miesiąc, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Miesięczny dochód rodziny to kwota 427,50 zł, w tym 274,50 zł z tytułu zasiłku stałego oraz 153 zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. T.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na stałe. Oboje małżonkowie nie pracują, W.P. nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, utrzymują się z pomocy społecznej. Zamieszkują w domu jednorodzinnym, który wymaga prac wykończeniowych. W trakcie wywiadu W.P. oświadczył, że nie posiada środków na opłacenie leków (ok. 100 zł), zakup żywności, opału (575 zł), opłacenie rachunku za energię elektryczną (w kwocie 225,75 zł) i zakup środków czystości.
Decyzją z dnia 24 grudnia 2012 r. organ pierwszej instancji przyznał stronie zasiłek celowy na opłacenie energii elektrycznej w październiku 2012 r. w kwocie 225,75 zł i zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu opału
z transportem w październiku 2012 r. w kwocie 229,79 zł.
W uzasadnieniu przywołano przepisy ustawy o pomocy społecznej mające zastosowanie w sprawie. Organ przedstawił też ustalenia z wywiadu środowiskowego. Podano, że rodzina w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. we wrześniu 2012 r. posiadała dochód w kwocie 427,50 zł, tj. 213,75 zł na osobę w rodzinie, kryterium dochodowe wynosiło wówczas 456 zł na osobę w rodzinie. Na dochód składał się zasiłek stały w kwocie 274,50 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Wnioskodawczyni orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]" z dnia "[...]" zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jej mąż był od "[...]" zarejestrowany jako osoba bezrobotna poszukująca pracy w Urzędzie Pracy Powiatu "[...]". Z dniem "[...]" 2006 r. został wyrejestrowany z urzędu, nie pracuje. W marcu 2005 r. Urząd Pracy Powiatu "[...]" skierował go na kurs brukarza z elementami dociepleń i izolacji termicznych obiektów budowlanych, lecz zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z dnia "[...]" r., wobec przeciwskazań zdrowotnych, nie jest on zdolny do podjęcia pracy na tym stanowisku. W grudniu 2012 r. na dochód rodziny składał się zasiłek stały w wysokości 274,50 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosił więc 427,50 zł miesięcznie, dochód na osobę w rodzinie - 213,75 miesięcznie, kryterium dochodowe rodziny wynosiło zaś 912 zł. Organ ustalił ponadto, że rodzina zajmuje "[...]" dom jednorodzinny"[...]" Pokój ogrzewany piecem (wkład kominkowy). Budowa nie została zakończona co wiąże się z wysokimi kosztami poboru energii elektrycznej.
Organ wyjaśnił, że wyznacznikami wysokości zasiłku celowego są sytuacja materialna osoby lub rodziny i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a ponadto możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Podkreślono, że przyznana pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Wyjaśniono, że ośrodek pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób lub rodzin ubiegających się o pomoc, ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby lub rodziny wysokości. Organ pierwszej instancji podał, że Gminny Ośródek Pomocy Społecznej w "[...]" w październiku 2012 r. udzielił pomocy 21 rodzinom. Średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 229,79 zł. Miejski Pomocy Społecznej w "[...]" w miesiącu październiku 2012 r. na zasiłki celowe wydatkował natomiast 179.972,00 zł, a pomocą objęto 867 środowisk. Średnia wysokość świadczenia na osobę wynosiła 207,58 zł. Organ wskazał, że w pierwszej kolejności pomoc przyznawana była rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, następnie bezrobotnym oraz rencistom o niskich dochodach. Wyjaśnił, że ocenił sytuację materialną rodziny, ale jednocześnie dostosował wielkość udzielonej pomocy do posiadanych środków finansowych i liczby osób i rodzin pozostających również w kręgu zainteresowania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i materialną rodziny wnioskodawczyni, a także fakt, że są oni mieszkańcami gminy "[...]" stwierdzono, że kwalifikuje się ona do przyznania zasiłku celowego w wysokości średniej świadczenia obowiązującej na terenie gminy "[...]".
Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że dostosował wysokość udzielonej pomocy do potrzeb rodzin zamieszkujących na terenie innej gminy niż "[...]", zbliżając wysokość wsparcia finansowego do pomocy udzielanej innym mieszkańcom tej samej gminy, która stosuje nieco odmienne kryteria udzielania pomocy niż obowiązujące na terenie miasta "[...]". Dodano, że zastosowanie zasad obowiązujących na terenie "[...]" pogorszyłoby sytuację rodziny.
Od decyzji tej odwołanie wniosła T.P., zarzucając organowi pierwszej instancji niewykonanie wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji kasacyjnej; zaniechanie przeprowadzenia postępowania co do przyczyn żądania wyłączenia Wójta Gminy "[...]"; bezprawne powoływanie w decyzji wyroków w sprawach, w których strona nie brała udziału oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów przedkładanych organowi i pozbawienie prawa do czynnego udziału w sprawie.
Decyzją z dnia 20 lutego 2013 r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w całości podzielając przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że zasiłek celowy na zakup żywności przyznawany jest przez organ administracji publicznej w zakresie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ pomocy społecznej po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych i uwzględnieniu zasad udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania pomocy. Podkreślono, że sam fakt spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania mu tego świadczenia i w wysokości przez niego oczekiwanej. Zważono, że organy pomocy społecznej, podejmując rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego, kierować się muszą ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za jej udzielnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej i sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni. Zgodnie
z powołanymi przepisami ustalił dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z września 2012 r. Rodzina spełniła kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanej pomocy i zachodziła jedna z sytuacji opisanych w art. 7 ustawy
o pomocy społecznej, tj. niepełnosprawność. Kolegium stwierdziło również, że wielkość udzielonej pomocy dostosowano do posiadanych środków finansowych oraz liczby osób i rodzin pozostających w kręgu zainteresowania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Kolegium zauważyło dodatkowo, że organ I instancji nie pozostawił rodziny wnioskodawczyni bez pomocy, przyznając jej świadczenie pieniężne. Wskazano, iż z posiadanych przez Kolegium informacji wynika, że odwołująca się systematycznie korzysta z pomocy finansowej Ośrodka w formie zasiłków celowych na potrzeby bieżące, w tym na leki, energię, środki czystości.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, T.P. zażądała jej uchylenia, podnosząc zarzuty:
- naruszenia art. 7 i 107 § 3 k.p.a. poprzez pozostawienie wniosków dowodowych bez rozpatrzenia i nieustalenie stanu faktycznego, tj. przyczyn ubiegania się o pomoc społeczną i żądania wyłączenia wskazanych imiennie osób, które zdaniem skarżącej przyczyniły się do ubóstwa jej rodziny;
- wydania postanowień o wyłączeniu pracowników GOPS w "[...]" bez wcześniejszego rozpatrzenia wyłączenia Wójta Gminy "[...]", któremu zarzuciła spowodowanie jej ubóstwa, co w ocenie skarżącej skutkuje nieważnością tych postanowień;
- nierozpoznanie wniosku o wyłączenie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]".
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że sprawa ma wieloletni przebieg. Stwierdziła, że Wójt Gminy okradł jej rodzinę na kwotę ok. 150.000 zł w sposób opisany w aktach sprawy, a obecnie okrada budżet gminy "[...]" poprzez GOPS "[...]"
i MOPS w "[...]". Podała, że sprawy są mataczone i według skarżącej, udział bierze w tym procederze Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]". Wskazała, że MOPS w "[...]" pozbawia ją możliwości złożenia rzetelnego wywiadu w związku z doprowadzeniem do ubóstwa rodziny przez Wójta Gminy "[...]"
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]", podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić między innymi, w sytuacji gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył
się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Organy orzekające, rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej i dofinansowanie zakupu opału w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. W szczególności, wyjaśniono sprawę
w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych w świetle powołanych przepisów, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości co do jego zgodności z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. –powoływanej dalej jako: "k.p.a."). Argumentacja, podnoszona przez Dyrektora MOPS w "[...]", jak
i Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest prawidłowa i przekonująca.
Ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Do tej ustawy odwołuje się wprost ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r.
o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 z późń. zm.) .), zwana dalej: "ustawą". Zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit c) tej ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące
w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z treści art. 5 w/w ustawy wynika, że pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa wart. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.
W myśl zaś art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw
w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
W przytoczonych przepisach ustawodawca unika wyraźnej kategoryzacji prawa do pomocy społecznej, ustanawiając zasady przyznawania tej pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414).
W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą niepełnosprawną, bezrobotną, a miesięczny dochód 2-osobowej rodziny to kwota 427,50 zł, na którą składa się zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącej, ale także ilości
i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci,
a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ pierwszej instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb.
W związku z tym organ musi uwzględniać ilość posiadanych środków pieniężnych, ilość osób i rodzin ubiegających się i kwalifikujących do przyznania pomocy i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy
o pomocy społecznej.
Podkreślenia wymaga, że kwestionowana przez skarżącą decyzja uwzględniła zgłoszony wniosek na kwotę 225,75 zł (opłata za energię elektryczną) i 229,79 zł (dofinansowanie zakupu opału). Dodać należy, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż rodzina posiada opał (drewno) do lutego 2013 r. Skarżąca w ogóle nie kwestionuje wysokości przyznanego świadczenia, domagając się jedynie zbadania przyczyn, z powodu których rodzina znalazła się w ubóstwie. Z argumentacji skargi wynika, że od wielu lat skarżąca zmierza do uzyskania potwierdzenia, że to Wójt Gminy "[...]" ponosi winę za problemy finansowe i zdrowotne jej rodziny. Osiągnięcie zamierzonego celu nie jest jednak możliwe w postępowaniu o przyznanie pomocy społecznej. Przyczyny, z powodu których doszło do ubóstwa nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie zasiłku. Żaden przepis ustawy nie uzależnia bowiem możliwości przyznania świadczenia od przyczyn ubóstwa. Wystarczające jest potwierdzenie istnienia takiego stanu w środowisku. Skoro sam fakt ubóstwa uprawnia do przyznania pomocy społecznej (art. 7 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) nie ma potrzeby, ani podstaw do analizowania powodów jego powstania.
Również w przypadku rozpatrywania wniosku o wyłączenie pracownika czy organu nie jest możliwe rozstrzyganie o winie ani przypisywanie sprawstwa. Instytucja wyłączenia od orzekania służy zachowaniu obiektywizmu (art. 7 k.p.a.) i pogłębianiu zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.) przy wydawaniu decyzji administracyjnej
i ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn, skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy (art. 24 § 3 k.p.a.). Wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
W rozpatrywanym przypadku do takich wyłączeń doszło na podstawie postanowień Kierownika GOPS w "[...]" i Wójta Gminy "[...]" z dnia 26 listopada 2012 r., wydanych na skutek wniosków o wyłącznie, złożonych przez pracownika socjalnego i Kierownika GOPS w "[...]", argumentujących, iż wnioskodawczyni w licznych pismach zarzucała wymienionym mataczenie, przekraczanie uprawnień czy brak zaufania. Skoro skarżąca wielokrotnie kwestionowała obiektywizm tych pracowników, podkreślając, iż nie jest możliwa jej współpraca z nimi, a okoliczność ta znana jest też Sądowi z urzędu w związku z rozpoznawaniem uprzednio wnoszonych skarg przez skarżącą i jej męża, to nie można odmówić tym postanowieniom słuszności, w szczególności z uwagi na charakter postępowania o udzielenie pomocy i rolę pracownika socjalnego, który obowiązany jest rzetelnie przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy, a do tego nie przyczynia się negatywne nastawienie i brak zaufania do osoby go przeprowadzającej. W ocenie Sądu, skoro postanowienia o wyłączeniu pracowników GOPS w "[...]" uwzględniły wniosek samej skarżącej o ich wyłączenie, to niezasadnie skarżąca wywodzi zarzut nierozpatrzenia uprzednio wniosku o wyłączenie od orzekania Wójta Gminy "[...]". Wskazać trzeba w tym zakresie przede wszystkim, że co do zasady, z mocy art. 110 ust. 1 i 7 ustawy o pomocy społecznej, zgłoszony wniosek o przyznanie pomocy podlegał rozpoznaniu przez Kierownika GOPS w "[...]", a nie Wójta Gminy "[...]". Stosownie wprawdzie do treści art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wójt w zakresie regulacji, o której mowa powyżej może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania rozstrzygnięć w jego imieniu. Natomiast treść art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wskazuje, że wójt udziela upoważnienia do wydawania decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do zadań własnych gminy kierownikowi ośrodka pomocy społecznej. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że w tym przypadku wójt nie podejmuje oceny co do dekoncentracji swoich kompetencji, lecz stosownie do brzmienia tej normy, która nakazuje dekoncentrację, upoważnia kierownika ośrodka pomocy społecznej do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że wójt nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia ewentualnej pomocy w tym przedmiocie. Na zasadzie art. 110 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ten realizuje natomiast właściwy ośrodek pomocy społecznej, a sprawę rozstrzyga, wydając decyzję administracyjną kierownik ośrodka pomocy społecznej, działający z upoważnienia odpowiednio wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W związku z tym, konieczność uprzedniego rozpatrzenia wniosku o wyłączenie wójta, jako bezpośredniego przełożonego kierownika GOPS, przez organ właściwy ze względu na strukturę ustrojową samorządu terytorialnego, czyli przez organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a., zachodziłaby, w sytuacji gdyby osoba pełniąca funkcję wójta, której obiektywizm zakwestionowano, odmówiła żądanego wyłączenia (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2007r., sygn. akt I OSK 383/07). Wówczas można byłoby przyjąć, że brak rozważenia wniosku o wyłączeniu wójta miałby znaczenie dla końcowego wyniku sprawy. W niniejszej sprawie jednak Wójt Gminy przychylił się do wniosku zarówno skarżącej, jak i Kierownika GOPS, co skutkowało wyznaczeniem Prezydenta Miasta "[...]" do rozpatrzenia zgłoszonego wniosku.
Niezasadnie skarżąca domaga się również rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego "[...]", skoro nie wchodził on w ogóle do składu orzekającego w niniejszej sprawie. Nie decydował w sprawie, więc nie zachodziła potrzeba analizowania jego stosunku względem skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło