II SA/Ol 332/19

Dnia 21 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 roku sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. O. kwotę "[...]" zł (słownie: "[...]" złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 28 grudnia 2018 r. wydaną przez "[...]" (dalej jako: "organ pierwszej instancji"), odmówiono "[...]" (dalej jako: "skarżący") przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2018/2019 w związku z opieka nad matką "[...]". W uzasadnieniu podano, że dochód miesięczny uzyskiwany przez rodzinę w przeliczeniu na osobę wynoszący 852,40 zł, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Wyjaśniano, że nie było możliwe odliczenie od dochodu za 2017 r. kwoty uiszczanych w tym okresie alimentów, gdyż skarżący nie uzyskał dochodu w tym okresie, a ponadto podał wyłącznie siebie w składzie osobowym rodziny. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił, że błędnie nie odliczono od jego dochodu kwoty zapłaconych córce alimentów w wysokości 4.100 zł. Zauważył, że dziecko, na rzecz którego płacone są alimenty, nie jest na utrzymaniu rodzica, który alimenty uiszcza (z wyłączeniem płaconych alimentów) i jako takie nie może być zaliczone do członków jego rodziny. Dodał, że jako członka swojej rodziny podał także matkę. Podniósł też, że organ zarzucił skarżącemu, iż nie uzyskał dochodu, podczas gdy jednym z warunków otrzymania przedmiotowego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący wskazał ponadto na ciężką sytuację zdrowotną matki i problemy finansowe rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 1 marca 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniosło, że bezspornie skarżący mieszka z matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym (liczne choroby wieku podeszłego), wymagającą opieki i pomocy osób trzecich we wszystkich czynnościach życia codziennego. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką skarżący nie podejmuje zatrudnienia. Jedynym dochodem uzyskiwanym przez skarżącego i jego matkę jest jej świadczenie emerytalno-rentowe. Dochód skarżącego w 2017 r. wyniósł 0,00 zł, a łączny dochód rodziny w 2017 r. wyniósł "[...]" zł, czyli miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie - "[...]" zł. Tym samym przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające przyznanie wnioskowanego świadczenia o kwotę "[...]" zł. W związku zaś z faktem, iż w poprzednim okresie zasiłkowym, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, przedmiotowe świadczenie zostało przyznane na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.). w zaistniałym stanie rzeczy specjalny zasiłek opiekuńczy nie mógł zostać przyznany ponownie z zastosowaniem tego wyjątku. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego nieodliczenia od dochodów rodziny kwoty alimentów świadczonych przez skarżącego na rzecz córki, Kolegium podkreśliło, że odliczenia kwot zobowiązań alimentacyjnych dotyczą jedynie dochodu osoby zobowiązanej do alimentacji. Skoro w analizowanym przypadku skarżący w 2017 r. nie uzyskał żadnych dochodów, to nie ma możliwości odliczenia kwot świadczonych alimentów. Matka skarżącego (jedyna osiągająca dochód w rodzinie) nie ma obowiązku świadczenia alimentów na córkę skarżącego, zatem nie ma możliwości odliczenia wypłacanych kwot od jej dochodu. W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący powtórzył argumentacje i zarzuty zawarte w odwołaniu. Podniósł ponadto, że § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) nie może wykraczać poza zakres uregulowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Z przepisu tego nie wynika w żaden sposób, by odliczenie kwot alimentów, o którym mowa powyżej możliwe było wyłącznie od dochodu tego członka rodziny, który ma zobowiązania na rzecz osoby spoza rodziny. Organy obu instancji pominęły treść art. 3 ust. 1 ustawy, pomimo że ta ma istotne znaczenie w sprawie. Skarżący zarzucił też, że z treści uzasadnienia decyzji Kolegium nie wynika, aby organ ten rozważył zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium z dnia 1 marca 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 grudnia 2018 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę. Poza sporem pozostaje fakt, że w związku z koniecznością opieki nad matką skarżący nie podejmuje zatrudnienia. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie prawidłowość ustalenia wysokości dochodu rodziny, a konkretnie uwzględnienia przy jego wyliczeniu kwoty alimentów, które skarżący uiścił na rzecz córki. Z uwagi na fakt, że dochód skarżącego w 2017 r. wyniósł 0,00 zł, organy administracji uznały bowiem, że kwota alimentów zapłacona przez skarżącego w tym samym roku nie może być odliczona od dochodu. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia była więc ocena, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Stosownie natomiast do art. 3 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochodem rodziny, zgodnie z pkt. 2 art. 3, jest suma dochodów członków rodziny, zaś dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c (art. 3 pkt 2a). Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 102/18 (dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że rozporządzenie jako akt wykonawczy wydany na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, musi zmierzać do wykonania ustawy i nie może być ani sprzeczne z ustawą (np. przez wprowadzenie rozwiązań nieznanych ustawie), ani nie może wykraczać poza zakres delegacji. Przepis § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), przewidujący, że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby, nie może zatem wykraczać poza zakres uregulowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych – w tym w art. 3 pkt 1 lit. a) tej ustawy. Z przepisu tego nie wynika w żaden sposób, by odliczenie kwot alimentów, o którym mowa powyżej, możliwe było wyłącznie od dochodu tego członka rodziny, który ma zobowiązania na rzecz osoby spoza rodziny. W konsekwencji, w ocenie Sądu, ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącego należy uwzględnić treść art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania i zalecenia Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.