II SA/Ol 339/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.W. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynności Kierownika Administracji Domów Mieszkalnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. R.W. w reakcji na odrzucenie jego skargi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 54-58 akt). Stwierdził, iż: "Niewątpliwie nie jest(-) w stanie ponieść kosztów sądowych i opłacić adwokata. Cała dokumentacja (...) to na dzień dzisiejszy ponad 250 stron (...). Przygotowanie pism procesowych w oparciu o te dokumenty wymaga dużych nakładów w postaci zaangażowania czasu i środków. Obecnie wraz z żoną (są) obciążeni spłatami zobowiązań, które w okresie ostatnich lat niewspółmiernie wzrosły. Stałe zobowiązania miesięczne z tego tytułu to kwota wyższa niż 2700 zł a jej wysokość czasami przekracza osiągane przychody. Powoduje to konieczność ograniczania wszelkich możliwych kosztów. Udział w postępowaniu znacznie ograniczy (jego) możliwości pomocy zonie w tym zakresie. Spłacane zobowiązania wynikające z zaciągniętych kredytów w CHF pochłaniają całość posiadanych środków. Brak przedszkola powoduje konieczność samodzielnego sprawowania opieki nad córką. Okolica jest słabo zamieszkała - jest to teren wiejski. W najbliższej okolicy jest mało możliwości dodatkowego zatrudnienia. Jeśli takie prace są, to je wykonuj(e) a uzyskane środki wykorzystu(ją) na przygotowanie się do okresu zimowego - zakup opału (...). Obecnie (...) najistotniejszy wydatek to przygotowanie środków na zakup opału." "Obecnie jest(-) z żoną obciążony spłatą dwóch kredytów w CHF. Jedynym źródłem utrzymania jest praca (...) żony, ponieważ jest to jedyne względnie stałe zatrudnienie. W latach ubiegłych - gdy m(ógł) użytkować swoje mieszkanie w R. osiągał(-) dochody ze sprzedaży "[...]" w sezonie turystycznym. Obecnie jest to nie możliwe ze względu na stan mieszkania w którym nie mo(że) przebywać. Obecnie gorsza sytuacja finansowa w dz. gospodarczej żony spowodowała straty i nie dopłaty należnych podatków - które to są obecnie spłacane. Spłata zaległości pochłania wszelkie wolne środki finansowe i ogranicza wydatki do niezbędnie koniecznych." "Nie posiada(-) współwłasności majątkowej z żoną (...). Do posiadanego wspólnie domu - którego remont nie jest ukończony zobowiązany jest(-) wnieść połowę wkładu - którego nie wni(ósł). Remont domu przeprowadzony został ze środków z kredytu zaciągniętego w CHF, co powoduje obecnie znaczny wzrost obciążeń związanych z spłatą należnych rat. Nie jest to jedyny kredyt w CHF. Żona ponadto spłaca raty w CHF za samochód, płacone raty wzrosły już o prawie 50%." "Ponieważ mieszkanie w R. Administrator uczynił stale nie nadającym się do zamieszkania zakupił wraz z żoną dom do remontu w Gminie W. Obecnie dom wymaga jeszcze wykonania szeregu prac remontowych, aby był w pełni użytkowy. (...). Możliwość zamieszkania w R. i użytkowanie tego mieszkania pozwoli m(u) na osiąganie własnych dodatkowych dochodów jakie osiągał(-) do dnia pożaru. Obecnie mu(szą) pracować na pokrycie kosztów utrzymania domu i minimalizować te koszty poprzez (jego) pracę własną. Dom i działka przy nim są praktycznie samowystarczalne - po pełnym zagospodarowaniu. (...). Ponadto spłaca(-) zaległości alimentacyjne w stałych miesięcznych ratach w wysokości 350 zł". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, jedyną osobą pozostającą ze skarżącym w gospodarstwie domowym jest czteroletnia córka; jego majątek stanowią "dom 80 m2 (pow. mieszkalnej) w trakcie remontu obłożony kredytem hipotecznym w CHF - po 1/2" (skarżący zaznaczył, iż do dnia dzisiejszego nie wniósł swojego udziału) oraz współwłasność działki rolnej o powierzchni 0,5 ha. Zadeklarowane zostało również najmowane mieszkanie, którego dotyczy spór. Skarżący oświadczył, iż nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Dochód, który uzyskuje tylko żona, z tytułu własnej działalności gospodarczej, wynosi miesięcznie około 2700 zł netto. Skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: (1) wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego żonę, z okresu ostatnich trzech miesięcy (wskazano, iż przypadek nieposiadania rachunku bankowego należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); (2) dokumentu określającego tytuł prawny do lokalu "[...]"; (3) dowodów uiszczenia w lipcu b.r. wydatków związanych z domem i w/w lokalem oraz rat kredytowych (w razie, gdy nie są regulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); (4) oświadczenia wyszczególniającego pozostałe wydatki rodziny wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością oraz podającego informacje o stanie majątkowym żony (z wyszczególnieniem nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro). W odpowiedzi na wezwanie stwierdził (k. 113 akt): "Nie posiadam wspólnoty majątkowej z (...) żoną (...). Żona (...) jest jedynym żywicielem rodziny. Na dzień dzisiejszy wraz z żoną nie posiadamy żadnych oszczędności. Obecnie żona zarabia od 2300 do 4500 zł miesięcznie brutto zależnie od miesiąca - jednak jest to kwota niepokrywająca wszystkich należnych zobowiązań. Całość osiąganych dochodów przeznaczana jest na spłatę zaległości i bieżące opłaty związane ze spłatą zaciągniętych kredytów." Wskazał, iż: (ad 1) Załącza wyciągi z posiadanego ROR. Żona ma "odrębną własność i na dzień dzisiejszy nie posiada aktywów, jedynie pasywa na kwotę: około 55 000 zł - do spłaty zobowiązania bankowe, inne niż kredyt hipoteczny; (ad 2) On ani jego żona nie są właścicielami lokalu "[...]". "Lokal ten był wynajętym lokalem biurowym na potrzeby działalności gospodarczej (...) żony. Wykorzystywał(-) ten adres (...) jako (swój) adres korespondencyjny. Obecnie umowa najmu jest już rozwiązana. Stopniowo zmienia(-) ten adres w różnych instytucjach według bieżącego biegu spraw"; (ad 3) "Dołącza(-) dowody wpłat zaległości na kwotę 2000 zł w kredycie hipotecznym. Pozostała zaległość w tym kredycie to kwota około 3000 zł - kredyt przeznaczony do restrukturyzacji. (...). Średni rachunek za energię elektryczną wynosi około 280 zł miesięcznie. Żona (...) min. spłaca (jego) zaległości w układzie ratalnym z funduszem alimentacyjnym. Obecnie złożony jest wniosek o przywrócenie biegu umowy kredytu hipotecznego na dotychczasowych warunkach. Prace remontowe budynku mieszkalnego nie są jeszcze ukończone"; (ad 4) "Wydatki rodziny - średnie miesięczne - poniesione: a) Eksploatacja samochodu osobowego - własność żony: około 1100 zł; b) Rata kredytu hipotecznego: około 1000 zł c) W okresie do końca sierpnia 2011 - rata leasingowa za samochód osobowy żony: około 1000 zł. d) Wymagana minimalna wpłata spłaty kredytowej BP R.W.: około 500 zł. e) Wpłata raty do funduszu alimentacyjnego: 350 zł. f) Wymagana minimalna wpłata kart kredytowych żony: około 4500 zł. g) Opłata za dostarczanie wody pitnej: około 40 zł. h) Koszty związane z utrzymaniem - zakupy produktów spożywczych około: 800 zł." "Wydatki okresowe poniesione w sierpniu 2011: a) Wydatki konieczne związane z eksploatacją samochodu: koszt przeglądu z zakupem materiałów: - około 2400 zł. b) Spłata ostatnich rat leasingowych z wykupem samochodu osobowego żony - "[...]" rocznik 2007." "Wydatki konieczne do realizacji w miesiącu wrześniu 2011: a) Zakup opału na zimę: około 4000 zł. b) Naprawa zasilania awaryjnego: około 1500 zł. c) Spłata zaległości w kredycie hipotecznym: około 3000 zł." Do pisma załączone zostały (k. 115 akt) wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2011 r. oraz kopie: potwierdzeń wpłat, wypowiedzeń umowy kredytu i umowy o wydanie karty kredytowej, pisma z ZUS w sprawie należności na koncie likwidowanego funduszu alimentacyjnego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest on obowiązany złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Zdaniem orzekającego, konieczność taka zaistniała niewątpliwie na gruncie niniejszej sprawy. Przede wszystkim, co wynika z wpisów dokonanych w rubrykach 6 i 7 formularza wniosku, skarżący nie uwzględnił swej żony jako osoby pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Powoływanie się w tym względzie na rozdzielność majątkową nie było jednak uprawnione, jako że nie zwalnia ona małżonków z obowiązków udzielania sobie pomocy i wsparcia finansowego [art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.)]. Zakres wezwania miał również na celu zapoznanie się ze strukturą budżetu rodziny, w ramach którego same tylko "stałe zobowiązania miesięczne" z tytułu "spłat(-) zobowiązań" "czasami przekracza(ją) osiągane przychody". Mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedstawił jednak wymaganych informacji o stanie majątkowym swojej żony ani wyciągów z jej rachunku/-ów bankowego/-wych. Niewyjaśniony pozostaje przy tym sposób ponoszenia wydatków wielokrotnie przekraczających dochody. Stwierdzając zatem, iż skarżący nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności swego wniosku, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.