II SA/Ol 341/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", nr ‘[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia "[...]", odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył stan faktyczny sprawy. Wskazał, że J. J. w dniu 17 grudnia 2012r. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Podała, że wraz synem zajmuje własnościowy lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 48,46 m2. Wydatki mieszkaniowe za ostatni miesiąc wyniosły 509,67 zł, a dochód z okresu 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 4.671,48 zł. Organ I instancji odmówił przyznana J. J. dodatku mieszkaniowego, gdyż z ustaleń poczynionych w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego u wnioskodawczyni wynikało, że J. J. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, zaś jej syn mieszka i uczy się w Niemczech, gdzie korzysta z opieki społecznej. Skutkowało to przyjęciem, że powierzchnia użytkowa lokalu (48,46 m2) przekracza o 30% powierzchnię normatywną (45,5 m2). W odwołaniu J. J. podniosła, że syn nie wyjechał na stałe za granicę, lecz tymczasowo, aby zarobić na zalegle alimenty. Musiał jednak rozpocząć naukę języka niemieckiego. Wskazała, iż na czas nauki syn mieszka u rodziny, zaś otrzymaną pomoc przeznacza na dojazdy do szkoły. Podała, iż w 2012r. syn odwiedził ją dwukrotnie: w kwietniu i wrześniu. Stwierdziła, iż nie będzie ubiegać się o dodatek w sytuacji, kiedy jej syn znajdzie zatrudnienie. Opisała przypadek rodziny, której, w jej ocenie, niesłusznie przyznawany jest dodatek mieszkaniowy. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, organ II instancji uwzględnił treść mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), tj. art. 3 ust. 1, art. 4 oraz art. 5 ust. 5 tej ustawy i stwierdził, że odwołującej nie przysługuje dodatek mieszkaniowy, gdyż powierzchnia zajmowanego lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż dopuszczalne 30%, a jednocześnie udział powierzchni pokoi i kuchni przekracza 60% powierzchni użytkowej. Organ przyjął za organem I instancji, że odwołująca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Podkreślono, że syn odwołującej – A. D. przebywa poza granicami kraju i odwiedził matkę dwa razy w ciągu roku, z tego po raz ostatni we wrześniu 2012r. Natomiast w badanym okresie poprzedzającym przyznanie dodatku, tj. w okresie październik-grudzień 2012r., A. D. w ogóle nie przebywał w W. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w myśl art. 25 i art. 28 Kodeksu cywilnego, centrum życiowe A. D. nie mieści się w lokalu zajmowanym przez stronę. W konsekwencji przyjęto, że odwołująca zajmuje sama lokal o powierzchni 48,46 m2, w którym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 39 m2 co stanowi 80,47% powierzchni użytkowej. Wyjaśniono, że powierzchnia normatywna dla jednej osoby wynosi 35 m2, zaś zwiększona o dopuszczalne 30% - 45,5 m2. W skardze na powyższą decyzję J. J. podniosła, że syn nie wyjechał na stałe, tylko z zamiarem nauki języka. Zamierza wrócić do kraju, gdyż kocha córkę. Wskazała, że syn ma przyjechać na Wielkanoc i wakacje. Zaznaczyła, że syn wciąż jest zameldowany w zajmowanym przez nią lokalu i jest uwzględniony w opłacie za gaz, którą skarżąca uiszcza ryczałtowo od osoby. Dodatkowo skarżąca zażądała zbadania sprawy pani Z., która sama zajmuje mieszkanie o powierzchni 60m2 i wyjeżdża do pracy za granicę, a mimo to dodatek mieszkaniowy otrzymuje. Skarżąca stwierdziła, że jeśli jej się nie należy dodatek mieszkaniowy, to pani Z. też nie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca dodatkowo podała, że syn wyjechał do Niemiec w drugiej połowie 2011r., mieszka u córki siostry skarżącej, uczy się w Niemczech i jest tam zgłoszony do ubezpieczenia. Otrzymuje pomoc socjalną w wysokości 100 euro miesięcznie, przesyła na rzecz skarżącej kwotę około 30 euro miesięcznie, płaci także alimenty na córkę Nikolę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub celowości. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104). Z tego powodu przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu może być tylko zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji. Tym samym Sąd nie może w badanej sprawie weryfikować innych ostatecznych decyzji wydanych co do innych osób i wypowiadać się o ich legalności, gdyż mogły być one lub mogą być przedmiotem odrębnego zaskarżenia. Jedynym kryterium kontroli, co podkreślić należy, jest zgodność zaskarżonej decyzji z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa (ustaw, rozporządzeń), a nie z rozstrzygnięciami wydanymi w podobnych sprawach. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd nie stwierdził wad czy uchybień w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a wobec tego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania dodatku mieszkaniowego w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), uzależniając prawo do dodatku mieszkaniowego od łącznego spełnienia przesłanek, jakimi są: istnienie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego (art. 2), wysokość dochodu w przeliczeniu na jednego członka gospodarstwa domowego (art. 3) oraz wymóg zajmowania lokalu mieszkalnego o nie większej niż dokładnie określona przez ustawodawcę powierzchni użytkowej, ustalonej w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego (art. 5). Niespełnienie choćby jednej z opisanych wyżej przesłanek skutkuje odmową przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. W rozpoznawanej sprawie odmówiono skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak spełnienia kryterium powierzchniowego. Organy przyjęły bowiem, na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni w dniu 21 grudnia 2012r., że skarżąca zamieszkuje sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W takiej sytuacji zastosowanie miał art. 5 ust.1 pkt 1 cytowanej ustawy, stanowiący, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m² dla 1 osoby. Natomiast art. 5 ust. 5 ustawy stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że w tym ostatnim przypadku udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Skarżąca nie zgadza się z przyjętym ustaleniem. Uważa, że przy obliczeniach należy uwzględniać jej pełnoletniego syna, który zamieszkuje za granicą. Skarżąca zaznaczyła, że syn jest w lokalu zameldowany i odwiedził ją w kwietniu i wrześniu 2012r. oraz na Wielkanoc w 2013r. Ma też przyjechać w wakacje. W związku z tym rozstrzygnięcia przez Sąd wymaga, czy zasadnie organy pominęły syna skarżącej przy ustaleniu prawa do dodatku mieszkaniowego. W tym względzie wskazać trzeba na treść art. 4 omawianej ustawy, który stanowi, że przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Stosownie też do art. 7 ust. 3 pkt 2 tej ustawy organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że faktyczna liczba osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1. Z treści tych przepisów wynika, że warunkiem uprawniającym do otrzymania dodatku mieszkaniowego jest faktyczne i stałe zamieszkiwanie wnioskodawcy oraz członków jego rodziny, prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, w lokalu objętym wnioskiem. Uprawnienie do dodatku mieszkaniowego związane jest z rzeczywistym użytkowaniem, gospodarowaniem lokalu. Nie można tym samym okoliczności zamieszkiwania utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Miejsce zameldowania nie zawsze stanowi dowód, że osoba wnioskująca o przyznanie dodatku mieszkaniowego prowadzi gospodarstwo domowe w tym lokalu wspólnie z osobą w lokalu tym zameldowaną. Sam fakt zameldowania w lokalu nie jest równoznaczny ze stałym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem, jest bowiem tylko czynnością rejestracyjną, która może stanowić jeden z elementów oceny stanu faktycznego. Ponieważ przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania czy zajmowania lokalu, oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykaturę przedmiotu wypracowane na gruncie prawa cywilnego. Organy orzekające prawidłowo wskazały, że zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu jego przesłanek świadczą dwie okoliczności – zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Pobyt stały zaś oznacza zamieszkiwanie w danej miejscowości pod oznaczonym adresem z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym osobowych i majątkowych interesów (tak: NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2011r., sygn. akt I OSK 1439/11). Uwzględniając powyższe organy obu instancji prawidłowo oceniły, że materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, aby syn skarżącej stale zamieszkiwał z nią. Skarżąca sama oświadczyła, że syn zamieszkuje w Niemczech, gdzie wyjechał w celu znalezienia zatrudnienia i z tego powodu m.in. podjął naukę języka niemieckiego. Należy więc uznać, iż tam obecnie koncentruje swoje sprawy życiowe. Potwierdzają to również okoliczności podane przez skarżącą w toku rozprawy przed Sądem, z których jednoznacznie wynika, że syn skarżącej od połowy 2011r. przebywa w Niemczech, tam podjął naukę, został zgłoszony do ubezpieczenia i otrzymuje świadczenia socjalne. Do Polski przyjeżdża sporadycznie w ramach odwiedzin Zatem centrum życiowe syna skarżącej obecnie znajduje się w Niemczech. Nie stoi w sprzeczności z tymi ustaleniami fakt łożenia alimentów na córkę ani przesyłania pewnych kwot na rzecz skarżącej. Jeżeli, jak twierdzi skarżąca, syn wróci i z nią zamieszka, będzie ona mogła złożyć ponowny wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który organ będą obowiązane rozpatrzyć Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. .