II SA/Ol 345/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant sekretarz sądowy Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z [...] Starosta, powołując art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.) dalej jako: u.g.n., udzielił Spółce A (dalej zwanej Spółką) zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym K., gmina G., składającej się z działki nr [...], stanowiącej własność K.H. (dalej zwanego skarżącym), w celu założenia i przeprowadzenia przez tą działkę linii 110 kV relacji G. – O., zgodnie z własną decyzją z dnia [...]. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że wnioskiem z dnia 20 października 2016r. Spółka zwróciła się do organu o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części powyższej działki w związku z realizacją wskazanej inwestycji, polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez tą nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii 110 kV G. – O." oraz późniejszą ich eksploatacją. Przebieg linii przez wskazaną nieruchomość został określony na mapie załączonej do wniosku. Wniosek obejmował również wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] ograniczył sposób korzystania ze wskazanej wyżej nieruchomości poprzez zezwolenie Spółce A na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii 110 kV G. – O." oraz późniejszą ich eksploatacją. Oceniając natomiast żądanie Spółki dotyczące wydania decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości podniósł, że za wydaniem wnioskowanej decyzji przemawia społeczny oraz wyjątkowo ważny interes Spółki, w tym interes gospodarczy tj. zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego całego regionu. Zauważył, że projekt dotyczący budowy linii 110 kV G. – O. jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów u.g.n. oraz ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podał, że brak zgody uczestnika postępowania uniemożliwia przeprowadzenie badań geologicznych niezbędnych do opracowania części projektu budowalnego. W sytuacji nie uzyskania stosownej decyzji opóźni się również postępowanie o uzyskanie pozwolenia na budowę, tym samym możliwość przystąpienia do realizacji inwestycji, a przez to termin jej zakończenia. W złożonym odwołaniu K.H. zakwestionował powyższą decyzją jako wydaną niezgodnie z prawem. Wywiódł, że decyzja nie została wydana na podstawie całości materiału zgormadzonego w trakcie postępowania i działa organ jedynie w interesie Spółki na niekorzyść właściciela działki. Podał, że organ wydał zezwolenia na zajecie części działki, która jest terenem budowy - prawomocna decyzja Burmistrza na usytuowanie stawów rybnych i budynku gospodarczego oraz prawomocna decyzja Starosty z [...] zezwalająca na inwestycję polegającą na budowie trzech stawów. Nie zwrócono uwagi, że Spółka ma ograniczone środki finansowe na wypłacenie odszkodowania właścicielom działki i nie chce okazać sposobu wyliczenia wysokości odszkodowania, w związku z czym nie prowadziła żadnych rokowań odnośnie odszkodowania. Nie uwzględniono faktu, że właściciel nieruchomości nie wnosi zastrzeżeń do wybudowania na jego działce linii, jednak powinno się to odbyć po ustaleniu z właścicielem trasy przebiegu tej linii, tak by właściciel działki ponosił jak najmniejsze straty w związku z taką budową, zaś obecna propozycja w całości przekreśla posiadanie tej działki. Nie uwzględniono okoliczności, że strona wystąpiła do Burmistrza o wznowienie postępowania odnośnie decyzji lokalizacyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. uzależnione zostało od spełnienia przesłanek: złożenia wniosku przez podmiot, który ma realizować cel publiczny; wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wystąpienie jednego z przypadków, o których mowa w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest: konieczności ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, innego interesu społecznego, wyjątkowo ważnego interesu strony lub ważnego interesu gospodarczego. Podano, że decyzją z dnia [...] Starosta ograniczył w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z działki skarżącemu w opisany w tej decyzji sposób. Dodano, że decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania w dniu [...] 2017r., a zatem istnieje w obrocie prawnym decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wskazano, iż we wniosku Spółki z dnia 20 października 2016r. wskazano, iż za wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części wskazanej nieruchomości z nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia w pierwszej kolejności zabezpieczenie interesu społecznego. Planowana do budowy napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV G. – O. spełniać będzie istotną funkcję w systemie rozdziału i jakości energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa w. Łączyć będzie istniejące stacje elektro-energetyczne 110/15 kV: Główny Punkt Zasilający (dalej GPZ) G. oraz GPZ O. Długość budowanej linii wynosić będzie ok. 35 km i przebiegać przez teren dwóch powiatów: g. i o. oraz trzech gmin: G., K. i O. Linia ta budowana będzie od podstaw na całej długości, a konieczność jej budowy wynika ze zwiększenia pewności zasilania dla obszaru miasta G. i O. oraz powiatów. Budowa ta zwiększy istotnie zdolność przesyłową oraz pewność zasilania odbiorców w energię elektryczną co poprawi bezpieczeństwo energetyczne regionu, a także znacznie zmniejszy straty energii przy przesyle. Potencjalnie budowa linii może także zwiększyć atrakcyjność inwestycyjną tego regionu poprzez możliwość przyłączenia nowych odbiorców. Wskazano, że Spółka wykazała również ważny interes gospodarczy, gdyż obecne zasilanie GPZ w G. i O. przez linie [...] może nie być wystarczające i powodować komplikacje zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej oraz podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych tj. silne wiatry czy bardzo niska temperatura. Nadto wskazano, że brak zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości uniemożliwia wykonanie badań geologicznych koniecznych do opracowania części projektu budowalnego, w zakresie fundamentu stanowiska konstrukcji wsporczej linii (słupa). Uniemożliwienie prowadzenia prac projektowych wydłuża znacznie proces budowlany z uwagi na uwarunkowania klimatyczne oraz związane z ochrona przyrody - decyzja środowiskowa Burmistrza - prace projektowe będą mogły być prowadzone w wąskim przedziale czasowym każdego roku. Konieczne jest zatem jak najszybsze umożliwienie prowadzenia badań geologicznych. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że sprawy odszkodowawcze ani uprzednie ustalenie z właścicielem nieruchomości przebiegu linii nie mogą być rozpatrywane na etapie wydania decyzji we wskazanym zakresie. Nie ma możliwości ani potrzeby na tym etapie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Decyzja w tym zakresie nie ma bowiem charakteru uznaniowego, gdyż jest wydawana jeśli zaistnieją przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n., które w tej sprawie zostały spełnione. Przytoczono również stanowisko sądów, iż w warunkach rozwoju cywilizacyjnego granice wyłączności władania rzeczą przez właściciela muszą być oceniane z uwzględnieniem najogólniej pojętego interesu publicznego. Stąd brak jest uregulowania, które czyniłoby z prawa własności prawo o charakterze absolutnym. Zdaniem organu odwoławczego, Starosta słusznie wydał zakwestionowaną decyzję, uwzględniając przy tym interes społeczny, jakim jest poprawa niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawa niezawodności zasilania w energię elektryczną m.in. województwa w., a także ważny interes gospodarczy jakim jest poprawa zdolności przesyłowej linii, pewność zasilania odbiorców w energię elektryczną a także ważny interes strony. W złożonej do tut. Sądu skardze K.H. wniósł o uchylenie skarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej. Podał, że podstawą materialną wydanej decyzji jest art. 124 ust. 1 u.g.n. Wyjaśnił, że na każdym etapie wyrażał i wyraża zgodę na przeprowadzenie tej inwestycji. Skoro zatem właściciel wyraża zgodę na budowę linii elektroenergetycznej, to dlaczego organy działają wyłącznie w interesie firmy przesyłowej pomijając interes właściciela działki. Skoro organ podnosi, że odszkodowanie związane z budową linii będzie odrębnym postepowaniem, to właściciel domaga się ustalenia z nim przebiegu inwestycji przez nieruchomość w celu jak najmniejszych ograniczeń posiadanej nieruchomości, co zostało całkowicie pominięte podczas prowadzenia postępowania w tej sprawie. Podał, że nie przeprowadzono z nim żadnych rokowań, gdyż przyszły wykonawcza jedynie przedstawił propozycje odszkodowania nie określając czego to odszkodowanie miało dotyczyć. Ustalenie trasy przebiegu przez działkę ma kardynalne znaczenie dla jego dalszej działalności, gdyż na podstawie posiadanych zezwoleń prowadzi już prace budowalne związane z budową trzech stawów i rurociągu. Podkreślił, że wydanie nowych decyzji dla terenu, na którym obowiązują inne prawomocne decyzje jest rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, że decyzja środowiskowa, na podstawie której wydawane są kolejne decyzje określa tę inwestycję jako inwestycję celu publicznego lecz jako lokalnego znaczenia i wyłącznie polepszającą warunki przesyłu. Dlatego powoływanie się na rygor natychmiastowej wykonalności z art. 108 § 1 świadczy o wyłącznym dbaniu o interes Spółki. Podał, że w sytuacji, gdy jest możliwe alternatywne rozwiązanie nie powodujące ogromnych start dla właściciela nieruchomości nie skutkujące dużymi nakładami przez Spółkę utrzymanie w mocy decyzji Starosty jest niezgodne z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez naruszeniu prawa własności i prawa do słusznego wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017r. uczestnik postępowania - Spółka A wniosła o oddalenie skargi, wyjaśniając, że konieczność wejścia na nieruchomość wynika z konieczności przeprowadzenia badań geologicznych dla posadowienia słupów i uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjaśniono, że uzyskana decyzja środowiskowa bardzo ogranicza możliwość wykonywania prac budowalnych z uwagi na ochronę przyrody i dlatego niezbędne było uzyskanie przedmiotowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą Starosta udzielił Spółce A zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części opisanej wyżej nieruchomości skarżącego w celu założenia i przeprowadzenia przez nią linii 110 kV relacji G. – O., zgodnie z decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił, wbrew twierdzeniu skarżącego, art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie zaś do art. 108 § 1 zd. pierwsze ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U z 2016r. poz. 23, ze zm) dalej: k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Z treści art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że postępowanie w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być wszczęte wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu. Ponadto, wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzależnione zostało od uprzedniego wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W niniejszej sprawie, wnioskiem z dnia 20 października 2016 r., Spółka zwróciła się m.in. o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej części działki nr [...] obręb K., stanowiącej własność skarżącego. Bezsporne jest też, że decyzją z dnia [...] Starosta ograniczył sposób korzystania z przedmiotowych części nieruchomości skarżącego przez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń w zakresie inwestycji linii 110kV relacji G. - O. Wskazano, że powierzchnia gruntu zajęta przez pas technologiczny dla działki nr [...] to 2.856,03 m², przy czym usytuowanie linii i słupów nastąpi zgodnie z trasą oznaczoną na kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000 stanowiącej integralną część tej decyzji. Nadto wyjaśniono, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polega w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na nieruchomość w celu: wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową napowietrznej linii 110 kV G.-O. i wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją przedmiotowej linii oraz zobowiązania wnioskodawcy do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii, a w przypadku gdyby było to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty - do zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód. Decyzję tę Wojewoda, decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy. Dodać należy, że wniesiona na powyższą decyzję organu odwoławczego skarga została oddalona nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 czerwca 2017r., sygn. akt II SA/Ol 342/17. Kolejnym warunkiem wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 108 § 1 k.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego. W stanie faktycznym sprawy zasadnie organy obu instancji uznały, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia interes społeczny polegający na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu rozdziału i jakości energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa w., bowiem łączyć będzie istniejące stacje elektroenergetyczne 110/15 kV : Główny Punkt Zasilania (dalej GPZ) G. oraz GPZ O., a także poprzez zagwarantowanie sprawnego i pewnego zasilania odbiorców w energię elektryczną znacznie poprawiając bezpieczeństwo zapewnienia energii elektrycznej odbiorcom oraz zmniejszenie strat energii na przesyle prądu. Budowa linii o długości ok. 35 km przebiegającej przez powiat, przez trzy gminy G., K. i O. budowanej od podstaw zwiększy istotnie zabezpieczenie bezawaryjności działania i dostaw energii elektrycznej. Nadto poprawi atrakcyjność inwestycyjną tego terenu poprzez możliwość przyłączenia nowych podmiotów, a co za tym idzie pojawi się szansa na zmniejszenie bezrobocia na tym terenie. Wyjaśniono nadto interes gospodarczy, gdyż obecne zasilanie poprzez GPZ w G. i O. przez linie [...] może być niewystarczające i może powodować komplikacje w odbiorze, zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej czy też podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych tj. silne wiatry czy bardzo niskie temperatury. Poza tym zasadnie podkreślono, że brak porozumienia z właścicielem nieruchomości uniemożliwia wykonanie niezbędnych badań geologicznych koniecznych dla opracowania części projektu budowalnego w zakresie fundamentu stanowiska konstrukcji wsporczej linii (słupa) zlokalizowanego na działce skarżącego. Zasadnie podnosi więc Spółka, że uniemożliwienie prac projektowych znacznie wydłuża proces budowlany, który z uwagi na zapisy i ograniczenia wynikające z decyzji środowiskowej Burmistrza z dnia [...], wprowadzającej liczne ograniczenia czasowe w każdym roku z uwagi na niezbędność ochrony przyrody na tym terenie, wymaga maksymalnego i sprawnego wykorzystania czasu przez który na tym terenie dopuszczona jest działalność budowlana. Uwzględniając powyższe, należy podzielić ocenę organów obu instancji, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W kontrolowanym postępowaniu nie naruszono również wskazanych w skardze przepisów k.p.a. oraz Konstytucji RP. Zgromadzony materiał dowodowy był zupełny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie nie było bowiem potrzeby badania prawidłowości przebiegu negocjacji pomiędzy wnioskodawcą a skarżącym, kwestii ustanowienia trasy przesyłu czy też wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości lub odkupienia jej części. Okoliczności te w świetle art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowią bowiem koniecznych przesłanek wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Słusznie zatem organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu, że w toku rzeczonego postępowania nie mogły być badane ani kwestie dotyczące przyszłego odszkodowania należnego skarżącemu, czy też kwestie związane z ustaleniem z właścicielem nieruchomości trasy przebiegu linii, bowiem te sprawy na etapie wcześniejszym rozstrzygane były, czy to w postępowaniu środowiskowym (gdzie mogły zostać zawarte uwarunkowania co do przebiegu trasy z uwagi na warunki związane z ochroną przyrody), czy też na etapie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm.), skargę należało oddalić.