II SA/Ol 346/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Z. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wypłaty uposażenia postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. J.Z. - skarżący decyzję w przedmiocie wypłaty uposażenia - wniósł o ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jest jedynym żywicielem rodziny. Z otrzymywanej emerytury nie jest w stanie zapewnić jej odpowiedniego bytu. Wskazał, iż udziału pełnomocnika jest konieczny, ponieważ ze względu na charakter i złożoność sprawy niezbędna jest biegła znajomość prawa. Według oświadczenia, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem niepełnoletnich dzieci. Dochód miesięczny rodziny, z tytułu "renty-emerytury" skarżącego, wynosi "[...]" zł (jest to kwota netto, co wynika z załączonych do wniosku wyciągów bankowych), majątek stanowi zaś mieszkanie (48,07 m2) i samochód m-ki "[...]" 2,0 (benzyna) o wartości 20000 zł. Skarżący nadmienił, iż samochód nabył za odprawę, którą otrzymał w "[...]" 2014 r. w kwocie 22000 zł. Jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania, m.in. dojazdów do lekarzy w "[...]" i "[...]". Wyjaśnił, iż szybko się męczy, wymieniając choroby, które to powodują. Odpowiadając na pytania zawarte w wezwaniu z 1 czerwca br., skarżący oświadczył, iż uśredniona miesięczna wysokość wszystkich wydatków wynosi ok. 1800 zł, przedkładając na tę okoliczność wyciągi z rachunków bankowych za okres od 6 marca do 5 czerwca br. oraz kopie dowodów uiszczenia należności za prąd, wodę (za dwie rodziny), gaz, wywóz odpadów, telefon, telewizję satelitarną, dwie usługi dostępu Internetu i leki. Wskazał, iż nie posiada dokumentacji kosztów wizyt u lekarza (80 zł) i paliwa (300-350 zł). W okresie grzewczym koszt dodatkowy za paliwo gazowe wynosi 300 zł. Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; w skrócie p.p.s.a.), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynika ono z art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a.) odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie określenia "gdy wykaże" oznacza, że wnioskodawca ma przekonać sąd (referendarza sądowego), iż opłacenie należności za obsługę prawną spowoduje zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Innymi słowy, obniżenia standardu życia wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu. Stąd też, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Ma ono więc służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Strona, która dysponuje wolnym od obciążeń majątkiem oraz stałym comiesięcznym dochodem, powinna pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym bez pomocy państwa, nawet jeśli stanowiłyby poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, orzeczenia.nsa. gov.pl). Z tych względów zgłoszony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący posiada stałe i pewne źródło dochodu, własne mieszkanie, samochód klasy "premium", a nadto część jego wydatków nie zasługuje na miano koniecznych dla utrzymania. Ponoszenie opłat za takie usługi jak dostęp do Internetu u dwóch operatorów (34,95 zł i 59 zł), telewizji cyfrowej (64,90 zł), czy zajęcia plastyczne (50 zł)] nie może przyczyniać się do zwolnienia z obowiązku samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), albowiem ich pokrycie z budżetu Skarbu Państwa obciążałoby bezzasadnie ogół społeczeństwa. Co do zasady dotyczy to również kredytu konsumpcyjnego. Zaciągnięcie go przez skarżącego oznacza też, że bank pozytywnie ocenił jego zdolność kredytową, uznając tym samym, że sytuacja finansowa pozwoli mu na ponoszenie obciążeń związanych ze spłatą zobowiązań bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Wobec braku informacji o problemach ze spłatą należności, należy przyjąć, że jego położenie nie uległo istotnej zmianie. Odnosząc się do końcowego argumentu uzasadnienia wniosku, należy wyjaśnić, iż udział profesjonalnego pełnomocnika jest konieczny dopiero w razie potrzeby sporządzenia środka odwoławczego od orzeczenia kończącego postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Do tego czasu udzielanie stronie pomocy prawnej nie warunkuje realizacji prawa do sądu. Wynika to z tego, iż sąd pierwszej instancji nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje całościowej oceny legalności postępowania administracyjnego. Jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.). Postanowienie niniejsze wydane zostało w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.