II SA/Ol 347/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Osiedla o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Rady Osiedla na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych postanawia odmówić przyznania Radzie Osiedla prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z doręczeniem Radzie Osiedla odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" , Nr "[...]", skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od tego wpisu. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia 25 czerwca 2008 r., w którym rozszerzając zakres swojego pierwotnego żądania wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniesiono, iż członkowie Rady Osiedla pełnią swe funkcje społecznie, nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej w imieniu mieszkańców osiedla, nie dysponują też żadnymi pieniędzmi, stanowiącymi ich własność. Koszty aktywnej działalności pokrywają z własnych budżetów domowych. W tej sytuacji obciążenie ich kosztami sądowymi nie byłoby sprawiedliwe. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, skarżąca nie posiada żadnych składników majątkowych oraz żadnych rachunków bankowych. Pismem z dnia 30 czerwca 2008 r., skarżąca wezwana została do złożenia, w terminie 10 dni od daty doręczenia wezwania, dokumentu źródłowego w postaci projektu zadań i programów na 2008 r. oraz dodatkowych oświadczeń, służących wyjaśnieniu, czy Osiedle "[...]" dysponuje składnikami mienia komunalnego i czy z tytułu gospodarowania składnikami tego mienia czerpie jakiekolwiek pożytki, czy w budżecie miasta są wyodrębnione środki finansowe na jego działalność, a ponadto czy korzystało z możliwości dofinansowania prowadzonej działalności zgodnie z § 31 ust. 3 statutu Osiedla "[...]" i czy korzysta z dochodów miasta, o których stanowi § 32 ust. 1 tego statutu. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, w świetle którego niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Z uwagi na to, że skarżąca działa w niniejszej sprawie przez pełnomocnika, przedmiotowe wezwanie przesłane zostało na jego adres. Zgodnie z adnotacjami na adresowej stronie przesyłki, pomimo dwukrotnego awizowania, nie zostało ono jednak przez niego podjęte. W związku z powyższym, doręczenie w rozpoznawanym przypadku uznać należało za dokonane z dniem 16 lipca 2008 r. Termin do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz odpisu projektu zadań i programów upłynął zatem w dniu 28 lipca 2008 r. Do tego czasu pełnomocnik skarżącej nie uczynił jednak zadość żądaniu określonemu w wezwaniu. Skutki bezczynności w tym zakresie obciążają natomiast skarżącą. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych, czyli prawo pomocy w zakresie częściowym, może być przyznanie, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić, a w sytuacji, gdy jej oświadczenie złożone we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, czyli w warunkach określonych w art. 255 powołanej ustawy, przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W interesie strony leży podjęcie współpracy z sądem w celu wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów źródłowych i wyczerpujących dodatkowych oświadczeń ma bowiem wpływ na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć należy, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), osiedle stanowi jednostkę pomocniczą gminy, a jego organem uchwałodawczym jest rada osiedla. Jednostka ta nie posiada osobowości prawnej, gdyż stanowi wyłącznie element składowy gminy. W konsekwencji, prowadzenie jej gospodarki finansowej odbywa się również w ramach budżetu gminy. Zgodnie ze statutem Osiedla "[...]" (rozdziały Nr IV i V), osiedle nie dysponuje żadnymi składnikami mienia komunalnego, może jednak ubiegać się o ich przyznanie. Nie tworzy własnego budżetu, lecz w budżecie miasta mogą być wyodrębnione środki finansowe na jego działalność. Mając na uwadze powyższe, za uzasadnione w niniejszej sprawie uznano przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie określonym w wezwaniu z dnia 30 czerwca 2008 r. Wobec braku złożenia przez pełnomocnika skarżącej odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, która rozwiałaby wątpliwości dotyczące majątku i środków finansowych, jakimi dysponuje Osiedle "[...]", nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Brak przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentu źródłowego uniemożliwia bowiem ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej. Oświadczenie, które budzi wątpliwości, nie może stanowić również podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.