II SA/Ol 348/17

Dnia 24 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t j..Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji nr "[...]" wydanej w dniu "[...]" r. z upoważnienia Starosty przez Naczelnika Wydziału Zarządzania Kryzysowego i Komunikacji Starostwa Powiatowego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, T, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 22 grudnia 2015 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego KWP zwrócił się do Starosty z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji J. M. ( dalej jako: " skarżący) do kierowania pojazdami w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wymieniony licząc od dnia 26 września 2014 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 26 punktów. Następnie, decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]", organ pierwszej instancji skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, T prawa jazdy. Z uwagi na to, iż skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, organ pierwszej instancji, po zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania, decyzją z dnia "[...]" r., działając w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, orzekł o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, B, T prawa jazdy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, że kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy, jednakże w wyznaczonym terminie nie przystąpił do egzaminu kontrolnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że brak było podstawy prawnej do jej wydania. W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 czerwca 2018 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na dzień popełnienia przez stronę naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów obowiązywał art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z jego treścią, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy. Kolegium podniosło, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny istniejących przesłanek do cofnięcia uprawnień do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi według posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy. Skoro bowiem skarżący skierowany został ostateczną decyzją na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy i nie poddał się temu sprawdzeniu, do czego był zobowiązany, organ zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Dodatkowo wskazano, że zastosowane w sprawie przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w przypadku wystąpienia opisanych w nich przesłanek organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy. W sprawie przesłanki te wystąpiły, bowiem ustalono, że w ciągu roku skarżący uzyskał 26 punktów karnych, które stały się ostateczne i w związku z tym skierowany został przez organ pierwszej instancji ostateczną decyzją na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Natomiast cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi było konsekwencją niezastosowania się do nałożonego obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez zastosowanie nieobowiązującego przepisu prawa, co doprowadziło do oparcia decyzji o nieobowiązujący w chwili jej wydania przepis oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez zastosowanie nieobowiązującego przepisu prawa, co doprowadziło do oparcia decyzji o nieobowiązujący w chwili jej wydania przepis. Argumentował, że w dacie wydania decyzji przez Kolegium art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami nie obowiązywał. Przepis ten wejdzie w życie dopiero w dniu 4 czerwca 2018 r. Ponadto, art. 114 został uchylony przez art. 125 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która weszła w życie 19 stycznia 2013 r., z wyjątkiem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, który stracił moc z dniem 4 stycznia 2016 r. Oznacza to, że w dacie popełnienia czynu w wyniku, którego została przekroczona dopuszczalna liczba punktów karnych powyższy przepis nie obowiązywał. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny, rozpocząć należy od przypomnienia, że podstawę materialnoprawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a) cytowanej wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym (zwanej dalej w skrócie u.p.r.d.). Stosownie do powołanej regulacji, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Podkreślić trzeba, że zawarte w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Niewykonanie przez kierowcę nałożonego na niego obowiązku obliguje zatem organ do uruchomienia odrębnego postępowania, niezależnego od wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie sprawdzenia kwalifikacji. Skoro ustawodawca jednoznacznie rozdzielił postępowanie w sprawie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji od postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, to ani organy administracji, ani sądy administracyjne nie są uprawnione do uchylenia tego rozgraniczenia. W konsekwencji w postępowaniu w sprawie cofnięcia uprawnień czynności sprawdzające ograniczone są tylko do zbadania: czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. Takie ustalenia są konieczne - a zarazem wystarczające - do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1794/15, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, należy dostrzec, że skarżący na skutek wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, decyzją Starosty z dnia "[...]" r., został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie kategorii A, B, T prawa jazdy. W tym też dniu organ wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień. W rozpatrywanej sprawie, wobec niewywiązania się przez J. M. z nałożonego na niego obowiązku sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, nie budzi zatem wątpliwości, że spełniona została przesłanka skutkująca obowiązkiem wydania przez organ, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d., decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. w założeniu ustawodawcy miał stracić moc z dniem 4 stycznia 2016 r., niemniej jednak na mocy ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2015 r., poz. 2183) w art. 5 ust. 2 wskazano, że do dnia 31 grudnia 2016 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby kierującej tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. Kierowca lub osoba kierująca tramwajem skierowani na egzamin państwowy przystępują do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w trybie art. 99 ustawy zmienianej w art. 1." Zatem w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) u.p.r.d. obowiązywał i winien być podstawą rozstrzygnięcia. Ustawodawca ma prawo kształtować porządek prawny, a organy mają obowiązek przepisy wykonywać. Brak jest zatem podstaw, by twierdzić, że decyzja o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy jest wadliwa. Dalej Sąd zauważa, że ustawa o kierujących pojazdami w art. 99 zawiera między innymi regulację podobną do problematyki, zawartej w przepis art.114 ust.1 pkt 1 lit b u.p.r.d., a która dopiero w przyszłości ma całkowicie zastąpić art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b u.p.r.d., albowiem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b obowiązuje nadal, tj. do 4 czerwca 2018 r. Z treści art. 99 ust. 1 pkt 4 wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Rozwiązanie zawarte w art. 99 ust. 1 pkt 4, a więc możliwość wydania decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego ma wejść w życie w dniu 4 czerwca 2018 r. Wynika to z art. 139 ustawy o kierujących pojazdami, który to przepis określa różne daty wejścia poszczególnych rozwiązań zawartych w tej ustawie. W niniejszej sprawie istotny jest pkt 3 art. 139, z którego między innymi wynika, że art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy w zakresie art.114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. wchodzą w życie w dniu 4 czerwca 2018 r. Z powyższego przepisu wynika, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) obowiązuje do 4 czerwca 2018 r., czyli przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego rodzi skutek określony w tym przepisie. Natomiast po dniu 4 czerwca 2018 r. przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego będzie wywoływało skutek określony w art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, czyli wydaniu decyzji o skierowaniu na kurs reedukacyjny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, Sąd zwraca również uwagę, że na mocy ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2001) wejście w życie wymienionych w art. 139 ust. 3 przepisów odroczone zostało do dnia 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak, w przedmiotowej sprawie, co już było wskazane, materialnoprawną podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. Powyższa regulacja stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w tej normie. W niniejszej sprawie takie okoliczności zaistniały, zatem organ zobowiązany był do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień, bowiem skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Z przedstawionych powodów Sąd stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, T. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając jego motywy. Sąd nie dopatrzył się przy tym z urzędu innych naruszeń prawa, uzasadniających uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.