II SA/Ol 359/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia 1) odrzucić skargę, 2) odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 25 listopada 2022 r. Warmińsko-Mazurski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ, PWIS) nałożył na M. D. (dalej: "skarżąca") grzywnę w wysokości 1.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązków wymienionych w tytule wykonawczym z 26 czerwca 2021 r. Organ zobligował skarżącą do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia i poinformował, że obowiązek zapłaty opłaty za czynności egzekucyjne powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu postanowienia. W postanowieniu zawarto pouczenie o trybie i terminie wniesienia zażalenia na postanowienie do Ministra Zdrowia. Pełnomocnik skarżącej pismem z 29 marca 2023 r. wniósł w imieniu skarżącej skargę na powyższe postanowienie PWIS, żądając: uchylenia zaskarżonego postanowienia; stwierdzenia, że nie podlega ono wykonaniu; oraz wniósł o zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej i zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Jednocześnie zaskarżył postanowienie PWIS z 16 lutego 2023 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z 2 maja 2023 r. rozdzielono skargi zawarte w piśmie z 29 marca 2023 r. w ten sposób, że: sprawę ze skargi na postanowienie PWIS z 16 lutego 2023 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów i sprawę ze skargi na postanowienie PWIS z 25 listopada 2022 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, wpisano pod kolejnymi numerami Rep. SA. Przedmiotowa sprawa dotyczy skargi na postanowienie PWIS z 25 listopada 2022 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W związku z powyższym podkreślić trzeba, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji (poza przypadkami przewidzianymi w art. 127 § 3 k.p.a., w których zachodzi tożsamość właściwego organu). Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organów odwoławczych, a nadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Zaskarżone do Sądu postanowienie PWIS stanowi rozstrzygnięcie podjęte w pierwszej instancji. Zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. postanowieniu skarżącej przysługiwało od niego zażalenie do Ministra Zdrowia, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego rozstrzygnięcia, a nie skarga do sądu. Należy zatem uznać, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji. Z uwagi na powyższe, nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Powołany przepis wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oznacza to, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30.09.2014 r., II OZ 998/14, dostępny pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 17.07.2014 r., II OZ 700/14, CBOSA). Wobec powyższego w punkcie 2. sentencji odmówiono przyznania prawa pomocy.