II SA/Ol 362/11

WyrokWSA w Olsztynie2011-06-21

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Marzenna Glabas, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec rodzica, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie zapewnić opieki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zastosowały literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z powodu pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Sąd podkreślił, że należy stosować wykładnię celowościową i systemową, która uwzględnia sytuację, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki sam jest niepełnosprawny i niezdolny do jej zapewnienia. W takich przypadkach osoby pozostające w związku małżeńskim powinny być traktowane tak samo jak osoby niepozostające w związku małżeńskim.
Stan faktyczny
Skarżąca M. M. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką W. Ś., która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mimo że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, jej współmałżonek również jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki, co uniemożliwia mu sprawowanie opieki nad żoną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta – Kierownik Działu Świadczeń i Obsługi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania M. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką W. Ś. Z ustaleń organu wynika, iż wnioskodawczyni jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. M. M. nie podejmuje pracy z uwagi na zły stan zdrowia rodziców, którzy oboje posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ przyznał, że rodzice nie są w stanie opiekować się sobą wzajemnie, a wszystkie czynności związane z opieką nad rodzicami spoczywają tylko na wnioskodawczyni. Mimo powyższego organ uznał jednak, że nie może przyznać świadczenia z uwagi na bezwzględnie wiążącą treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. zarzuciła, iż wydane orzeczenie jest krzywdzące i nieludzkie. Wskazała, że faktem jest, iż rodzice pozostają w związku małżeńskim, ale nie są w stanie opiekować się sobą wzajemnie. Podniosła, że rodzice są obciążeni wieloma chorobami, w tym mają problemy z samodzielnym poruszaniem się. W związku z tym potrzebują stałej opieki, którą odwołująca im zapewnia. Strona zaznaczyła, że od dziesięciu lat opiekuje się rodzicami i podporządkowała im całe swoje życie, i cieszy się z tego, że może im pomóc. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ II instancji, powołując się na literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podzielił w całości stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Dlatego organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie może pominąć obowiązującego wciąż przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) powołanej ustawy i odmawiać stosowania tego przepisu, który korzysta z domniemania konstytucyjności. Zauważono, że Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził dotychczas jego niekonstytucyjności, chociaż przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału w sprawach sygn. akt P 27/07 oraz OP 41/07. Niekonstytucyjność tego przepisu nie została stwierdzona także w sprawie toczącej się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie sygn. akt P 38/09, zainicjowanej pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy: czy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zgodny z Konstytucją. SKO stwierdziło, iż jakkolwiek Trybunał w uzasadnieniu swego orzeczenia (umarzającego postępowanie przed Trybunałem) opowiedział się za interpretacją systemową, celowościową i prokonstytucyjną przed wykładnią literalną omawianego tu przepisu, prezentowaną przez większość sądów administracyjnych, a tym samym podzielił pogląd, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być przeszkodą do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a osoba ubiegająca się o to świadczenie (dziecko osoby wymagającej opieki) spełnia pozostałe wymagania ustawowe - to jednak niekonstytucyjności rzeczonego przepisu nie stwierdził, jako organ do tego legitymowany. Kolegium wskazało, iż było przekonane, że skutkiem tych działań będą zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych w omawianym tu zakresie. Niestety żaden aktualny projekt zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje zmian w zakresie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a). W związku z tym organ wskazał, że reprezentuje przedstawiony powyżej pogląd, albowiem skoro racjonalny ustawodawca, mając wiedzę w zakresie stanowisk prezentowanych przez sądy i Trybunał Konstytucyjny, nie podejmuje działań zmierzających do zmiany tego przepisu, to oznacza, że jego zamierzoną wolą jest w istocie wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M.M. wniosła o zweryfikowanie stanu faktycznego i prawnego sprawy, wyrażając niezrozumienie dla uzasadnienia wydanej decyzji. Organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze Kolegium stwierdziło, że nie kwestionuje tego, iż skarżąca faktycznie opiekuje się rodzicami, ani też tego, że pomoc ta jest im potrzebna. Podkreślono, że to nie wola organów orzekających, ale tylko i wyłącznie wola ustawodawcy zdecydowała o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium skoro ustawodawca nie dostrzega potrzeby zmiany omawianej regulacji ani też Trybunał Konstytucyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia niezgodności tego przepisu z Konstytucją, tzn. organy, które mogą skutecznie zmienić sytuację prawna w tej kwestii nie czynią takich działań, to nie można wymagać od organów orzekających w sprawie, które są zobligowane do stosowania (a nie stanowienia, czy też badania przepisów prawa co do zgodności z Konstytucją), orzekania wbrew jasno brzmiącej normie prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż organy - wydając zaskarżone decyzje zastosowały interpretację art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), która daje podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zauważyć przy tym należy, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej może być przyznane zstępnemu (córce), na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie bowiem z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ II instancji, będąc świadomy stanowiska Trybunału Konstytucyjnego oraz judykatury, dotyczącego właściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, wykluczającej stosowanie do tego przepisu wyłącznie wykładni językowej, zastosował ten przepis według jego literalnego brzmienia uznając, że skoro ustawodawca nie podjął stosownych działań w celu zmiany lub uchylenia tego przepisu, to tym samym wyłączone jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, mimo że małżonek tej osoby ze względu na swój stan zdrowia nie może jej tej opieki zapewnić i sam wymaga opieki. Sąd nie podziela tego stanowiska. Przede wszystkim należy przypomnieć, że w pierwotnym brzmieniu przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255), zwanej dalej ustawą o świadczeniach, przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisem tym korespondował zapis zawarty w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Powyższa regulacja, jak zauważył NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 r., I OSK 61/10 związana była z faktem, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka, zgodnie z art. 133 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.) zwana dalej: k.r.o., istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Obowiązek natomiast alimentacyjny między małżonkami a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc - z tą chwilą - obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który z mocy art. 27 k.r.o. - miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oba omawiane przepisy są ze sobą powiązane. O ile zrozumienie treści tych przepisów poprzednio nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, o tyle odczytywanie regulacji prawnej obowiązującej obecnie, musi być dokonywane przy zastosowaniu wykładni systemowej i celowościowej. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 cyt. wyżej ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując istotne znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Ponadto wskazując na wyrok z dnia 15 listopada 2006r., sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Na skutek tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 233, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewidywał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio). W wyniku nowelizacji dokonanej przepisem art. 13 pkt 1 lit. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. nr 219, poz. 1706) przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy od dnia 1 stycznia 2010 r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pomimo dokonywanych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został zmieniony (uchylony). W uzasadnieniu powoływanego przez Kolegium postanowienia z dnia 1 czerwca 2010r., P 38/09, OTK 2010, Nr 5, poz. 53, Trybunał Konstytucyjny wskazał na próby nowelizacji tej regulacji. Zauważono, że w dniu 23 marca 2009r. do Sejmu VI kadencji wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk sejmowy nr 2021/VI kadencja), w którym proponowane jest uchylenie zaskarżonej regulacji. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tego projektu ustawy, przepis ten powinien zostać wykreślony, ponieważ "pozbawia osoby sprawujące opiekę prawa do świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, gdy obydwoje z małżonków wymagają opieki osoby trzeciej, ze względu na podeszły wiek i całkowitą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ponadto zapis ten pozbawiony jest logiki, gdyż rozwód małżonków i dalsze życie we wspólnym gospodarstwie domowych, dają prawo do świadczeń pielęgnacyjnych i eliminują ten negatywny, ustawowy warunek. A o omijanie prawa nikomu chyba nie chodzi" (druk sejmowy nr 2021/VI kadencja, s. 7 uzasadnienia projektu ustawy). W opiniach ekspertów do tego projektu ustawy podkreślono, że aktualne brzmienie przepisu poddawanego nowelizacji wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobami pozostającymi w związku małżeńskim. Propozycję jego usunięcia oceniono jednak negatywnie, ponieważ odbiega to "od celu i funkcji świadczeń rodzinnych i zobowiązuje system państwa do zastępowania istotnych funkcji tej instytucji społecznej" (M. Szczepańska, Opinia prawna w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk sejmowy 2021) z 6 lipca 2009 r., s. 1) i stanowiłoby "próbę rozwiązania za pomocą systemu świadczeń rodzinnych problemu znacznie szerszego, tj. systemu opieki nad ludźmi starszymi. Służyć temu powinno odrębne ubezpieczenie pielęgnacyjne" (B. Kłos, Opinia merytoryczna do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk nr 2021) z 6 lipca 2009 r., s. 8). Wyrażono pogląd, że "Można byłoby uznać za uzasadnione zniesienie tej przesłanki, ale tylko w szczególnych sytuacjach, np. gdy również współmałżonek osoby wymagającej opieki nie będzie mógł z przyczyn uzasadnionych spełniać swoich obowiązków pomocy i opieki nad współmałżonkiem. W takiej sytuacji należałoby doprecyzować treść przedmiotowego przepisu" (M. Szczepańska, op.cit., s. 3-4).Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny w sprawozdaniu z 16 grudnia 2009 r. (druk sejmowy nr 2596/VI kadencja) zarekomendowała odrzucenie tego projektu ustawy m.in. ze względu na trudne do oszacowania skutki finansowe uchylenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach (por. Biuletyn z posiedzenia Komisji Polityki Społecznej i Rodziny 16 grudnia 2009 r. nr 3146/VI kadencja, s. 7). Trybunał Konstytucyjny stwierdził wówczas, że nowelizacja spornej regulacji wydaje się mało prawdopodobna. Trybunał wyjaśnił też, że umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, gdyż pytanie prawne jest niedopuszczalne, gdy wątpliwości sądu co do zgodności danego aktu normatywnego z Konstytucją mogą być usunięte w drodze wykładni. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że istnieje ustalona i względnie jednolita praktyka interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach przyznająca pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą skargę podziela pogląd - sformułowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, potwierdzony także przez Trybunał Konstytucyjny we wskazanym postanowieniu, zgodnie z którym stosowanie do spornego przepisu wyłącznie wykładni językowej jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej tej regulacji przed jego wykładnią językową. Tym samym przychylić należy się do stanowiska NSA (wyrażonego w wyroku z 7 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 722/09), że "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowy sposób wymagać będą opieki osób trzecich". W niniejszej sprawie niespornym jest natomiast, że mąż W. Ś., opieki nad którą dotyczy wniosek, ma udokumentowany znaczny stopień niepełnosprawności. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia wynika, że sam wymaga stałej opieki, którą jak ustaliły organy sprawuje właśnie skarżąca. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i w przypadku uznania, że materiał dowodowy sprawy jest kompletny, rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło