II SA/Ol 369/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2014 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 11 lutego 2014 r. nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 lutego 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia 22 listopada 2013 r., którą organ pierwszej instancji, na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456), odmówił przyznania W.S. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, z uwagi na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Kolegium ustaliło, że skarżący rzeczywiście sprawuje opiekę nad niepełnosprawna matką, od 24 września 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne. Uprzednio zaś był zarejestrowany jako bezrobotny i podejmował krótkotrwałą pracę sezonową. W ocenie organu odwoławczego w tej sytuacji brak było związku miedzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia, wymaganego zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż skarżący, aby opiekować się matką zrezygnował jedynie z poszukiwania pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie W.S. zarzucił, że przyjęta przez organy orzekające wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest sprzeczna z zasadą równości wobec prawa unormowaną w art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302 i nast). Ekonomika procesowa, a także względy sprawiedliwości mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego skarżonym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013 r. ustawa zmieniająca w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z dodanym art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Możliwość otrzymania tego nowego świadczenia uzależniona została od spełnienia kryterium dochodowego. Regulacja ta jest odmienna od przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którymi świadczenie pielęgnacyjne przysługuje także osobom, które nie tylko rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale także go nie podejmują w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń Sądu wynika, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1026/13, sprostowanym postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne: czy art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odrębne postępowanie zainicjowane zostało przed Trybunałem Konstytucyjnym, na wniosek grupy posłów na Sejm z dnia 26 lipca 2013 r., którzy wnieśli o zbadanie zgodności: - przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji RP, w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia, czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji; - przepisów art. 16 a ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548), z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą K 38/13 Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowego z urzędu, bowiem kwestie przedstawione do rozstrzygnięcia Trybunałowi Konstytucyjnemu mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż stwierdzenie ich niezgodności z Konstytucją, oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącego mogłaby ulec zmianie na korzyść. Z powyższych względów Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczeń przez Trybunał Konstytucyjny.