II SA/Ol 373/12

WyrokWSA w Olsztynie2012-06-26

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Adam Matuszak, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który nie był stroną w postępowaniu pierwotnym, może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, powołując się na interes faktyczny, a nie prawny?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy żądanie pochodzi od podmiotu, który nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu tej decyzji. Interes faktyczny nie jest wystarczającą podstawą do wszczęcia takiego postępowania. W przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu pierwotnym, powinna ona wystąpić o wznowienie postępowania, a nie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Komitet Protestacyjny złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla budowy elektrociepłowni biogazowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że wnioskodawcy posiadają jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium utrzymało w mocy swoje postanowienie. Komitet Protestacyjny wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. (błędna wykładnia pojęcia strony) i art. 157 § 2 k.p.a. (brak wszczęcia postępowania z urzędu).
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 26 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi T. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oddala skargę. Decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia "[...]", znak: "[...]", po rozpatrzeniu wniosku T. i M. A. z dnia "[...]", Wójt Gminy "[...]" ustalił brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na budowie elektrociepłowni biogazowej o mocy elektrycznej 0,400 MW na działkach o nr ewidencyjnych "[...]" i "[...]", obręb geodezyjny "[...]", gm. "[...]". W dniu "[...]" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek Komitetu Protestacyjnego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wójta Gminy. Autorzy wniosku (Komitet Protestacyjny pod przewodnictwem Z. S.) wskazali, że w dniu "[...]" w "[...]" odbyło się zebranie wiejskie na temat planowanej budowy biogazowni na działkach nr "[...]" i "[...]" w obrębie geodezyjnym "[...]". Wszyscy zebrani opowiedzieli się przeciwko budowie biogazowni i wybrali komitet protestacyjny do podjęcia działań w imieniu zebranych mieszkańców. Podnieśli m.in., że za unieważnieniem decyzji z dnia "[...]" przemawiają następujące okoliczności: inwestorzy nie są rolnikami posiadającymi własny surowiec do produkcji biogazu, planowana biogazownia ma być przedsięwzięciem biznesowym, teren na którym ma być zlokalizowana biogazownia nie ma aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, a decyzja Wójta Gminy "[...]" była podjęta w trybie ogólnych warunków zabudowy. W ocenie wnioskujących tak istotna zmiana przeznaczenia terenu wymaga zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, a przy podejmowaniu decyzji nie był sporządzony raport oddziaływania na środowisko. Dodali, że nie jest znany wykaz stron w postępowaniu administracyjnym, natomiast przy wydawaniu decyzji nie brano pod uwagę, że inwestycja zostanie zlokalizowana na obszarze NATURA 2000. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]", znak "[...]". W uzasadnieniu wskazano m.in., iż wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny w kwestionowaniu powyższej decyzji. W dniu "[...]" Komitet Protestacyjny Mieszkańców "[...]" reprezentowany przez Z. S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia "[...]". W treści wniosku wskazano, że jedna z osób Komitetu Protestacyjnego – J. D. jest właścicielem działek nr "[...]", "[...]" oraz "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]" co zostało pominięte w postanowieniu Kolegium z dnia "[...]". Wniesiono również o poinformowanie jaki jest obszar oddziaływania inwestycji- biogazowni. Po rozpatrzeniu wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]", Nr "[...]", utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia "[...]". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, iż wnioskodawcy żądają stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek. Zatem zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium podniosło, iż w obecnym stanie prawnym, w sytuacji gdy wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego złoży podmiot nie będący stroną, organ wyższego stopnia zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania, które następuje w drodze postanowienia. Kolegium podało, że stroną postępowania nieważnościowego jest jedynie ten kto posiada interes prawny w kwestionowaniu danego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie wnioskodawcy posiadają co najwyżej interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji z dnia "[...]". Z map znajdujących się w aktach sprawy wynika bowiem, iż działki których są właścicielami nie są położone w granicach obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a tylko właścicielom takich nieruchomości przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji. Wnoszący do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji organu są właścicielami działek o nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]". Z kolei analiza obszaru znajdującego się wokół działek o nr "[...]" i "[...]", na których zlokalizowana jest przedmiotowa inwestycja, prowadzi do wniosku, iż nie znajdują się one w obszarze oddziaływania inwestycji. Najbliżej położona działka oznaczona nr "[...]" znajduje się w odległości 1 km od nieruchomości, na których zostanie zlokalizowana inwestycja i nie pozostaje w obszarze jej oddziaływania. Dodatkowo podniosło, iż wskazane w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy działki o nr geodezyjnych "[...]", "[...]" oraz "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]" należące według wnioskodawców do J. D. znajdują się w odległości ponad 0,5 km od planowanej inwestycji i są one oddzielone od planowanej inwestycji linią lasu. Wyjaśniło również, iż obszar oddziaływania inwestycji wynika z rodzaju planowanej inwestycji i zastosowanych technologii w czasie funkcjonowania biogazowni. Oddziaływanie inwestycji sprowadzać się będzie głównie do oddziaływania z uwagi na emisję hałasu oraz uciążliwość zapachową. Z akt sprawy wynika, że działalność biogazowni nie będzie bardziej uciążliwa niż funkcjonowanie typowego gospodarstwa rolnego, a uciążliwość zapachowa będzie podobna do wytwarzanej przez tego typu gospodarstwa hodowlane. Emisja hałasu nie będzie również uciążliwa poza terenem działek, na których zlokalizowana jest inwestycja - powyższe znajduje potwierdzenie w karcie informacyjnej przedsięwzięcia w części dotyczącej rodzajów i przewidywanych ilości wprowadzanych do środowiska substancji. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium z dnia "[...]" wniósł do Sądu Komitet Protestacyjny w składzie: Z. S., T. Ś., J. W., J. F., A. K., D. F., I. P. i J. D. żądając jego uchylenia, jak tez uchylenia poprzedzającego go postanowienia. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu Kolegium zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a, poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż skarżący wchodzący w skład Komitetu Protestacyjnego nie posiadają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" oraz naruszenie art. 157 § 2 k.p.a. polegające na braku wszczęcia postępowania z urzędu. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że strefa oddziaływania projektowanej biogazowni obejmuje także drogę, którą będą codziennie transportowane śmierdzące odpady i poferment, a przy tej drodze skarżący posiadają swoje nieruchomości (działki i domy mieszkalne). Drogi tej nie włączono do "strefy rozpatrywania" ponieważ inwestorzy ukryli fakt, że projektowana biogazownia jest powiązana z innym przedsięwzięciem, tj. przedsięwzięciem składu odpadów. Dodano, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest obciążona wadą prawną, która ją dyskwalifikuje, bowiem została wydana 25 dni przed ostatecznym sprecyzowaniem wniosku przez wnioskujących. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanym postanowieniu, wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę: J. W., J. F., A. K., D. F., I. P., J. D. i Z. S. z przyczyn formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji (postanowienia) administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a., naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a.) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. ). Dokonując kontroli legalności wydanych w niniejszej sprawie postanowień, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie Kolegium nie naruszają przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a, co powoduje, że skarga nie została uwzględniona. Należy zauważyć, że kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie postanowienia zostały podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]", w przedmiocie ustalenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Przede wszystkim trzeba wskazać, iż postępowanie nieważnościowe ma charakter nadzwyczajny, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Przypadki te dotyczą zaś tylko takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności (v: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 513/05, publ.: LEX nr 199041; z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1059/05, publ.: LEX nr 220791). Organ administracji publicznej orzekający w nadzwyczajnym trybie nieważnościowym posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, opierając się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało w k.p.a. zdefiniowane, doczekało się jednak bogatej wykładni doktrynalnej. Powszechnie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Powodem tym może być jedynie naruszenie prawa o znacznej intensywności, które ustawodawca określił jako "rażące", czyli oczywiste na pierwszy "rzut oka", "gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (v: wyrok NSA z 21 października 1992 r., sygn. V SA 86/92, publ.: ONSA 1993 nr 1, poz. 23; także J. Borkowski: Nieważność decyzji administracyjnej Zachodnie Centrum Organizacji, Łódź - Zielona Góra 1997 str. 97-99). Należy podkreślić, że wprawdzie podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego, jednakże musi to być wada tkwiąca w samej decyzji, a tego rodzaju wada na ogół jest jednak następstwem naruszenia prawa materialnego. W odniesieniu do przepisów postępowania administracyjnego za rażące ich naruszenie można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6-11 k.p.a., w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. W odniesieniu do prawa procesowego tylko niektóre przypadki mogą być więc kwalifikowane jako rażące. Ponadto w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, podzielany w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi kwalifikowaną wadę procesową z przepisu art. 145 § 1 k.p.a., nie zaś przesłankę rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym (np. poprzez niepowiadomienie jej o wszczęciu postępowania), powodujące zaistnienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 k.p.a., nie może być uznane za wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przeciwnym razie doszłoby do obejścia ustalonego w art. 148 k.p.a. terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 826/04, publ.: LEX nr 168040). W orzecznictwie sądowym wyrażono także pogląd, że uwzględnienie tej wadliwości postępowania jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa (v: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1549/04, publ.: LEX nr 179110). Nie jest dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby stanowić zarazem jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony (art.157 § 2 k.p.a.), nie tylko tej która była już stroną postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. I SA 2224/99, publ.: ONSA 2002, nr 4, poz. 149). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ma w pełni zastosowanie przepis art. 61 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. OSK 130/04, publ.: LEX nr 133836). Stosownie do tego przepisu wniosek złożony do organu administracji publicznej w sprawie, w której powinno zapaść rozstrzygnięcie administracyjne, wszczyna postępowanie niezależnie od tego, czy pochodzi on od podmiotu mającego interes prawny w załatwieniu sprawy, czy też podmiot ten ma jedynie subiektywne przekonanie o tym, że ma taki interes, oczywiście rozumiany w znaczeniu materialnoprawnym (wynikający z przepisów prawa materialnego). We wszelkiego rodzaju postępowaniach administracyjnych, z wyjątkiem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, postępowanie administracyjne z wniosku pochodzącego od podmiotu nie legitymującego się interesem prawnym, podlega załatwieniu decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 k.p.a.). Wyjątek stanowi regulacja odnosząca się do postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. W tym bowiem postępowaniu po złożeniu wniosku, który wszczyna postępowanie administracyjne, organ właściwy do złożenia tego wniosku w pierwszym rzędzie obowiązany jest ustalić, czy wniosek pochodzi od strony (art. 28 k.p.a.). W razie dojścia do przekonania, iż o stwierdzenie nieważności wystąpił podmiot niebędący stroną, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Jeżeli natomiast w wyniku wstępnego postępowania zostanie ustalone, że wniosek pochodzi od strony, postępowanie toczy się nadal (o czym należy powiadomić wszystkie strony), zaś sprawa podlega załatwieniu decyzją o stwierdzeniu nieważności kwestionowanego orzeczenia (ewentualnie o stwierdzenie, że zostało one wydane z naruszeniem prawa - art. 158 § 2 k.p.a.) lub o odmowie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. W świetle wyżej przedstawionych wywodów prawnych stwierdzić należy, iż postępowanie rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania, drugi zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszej fazie postępowania organ bada czy zostały spełnione przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2001 r., sygn. I SA 349/00, publ.: Lex nr 55299). Postępowanie wyjaśniające w tym przypadku winno dotyczyć takich kwestii, jak wniesienie żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, wskazania podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Nie może ono natomiast dotyczyć kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, gdyż kwestie zaistnienia przyczyn nieważności powinny być wyjaśnione w dalszym postępowaniu, a mianowicie w drugiej jej fazie. Badanie podstaw formalnoprawnych dotyczy także istnienia przedmiotu sprawy. Podkreślić należy, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym wydanie decyzji merytorycznej w kwestii stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, może nastąpić dopiero po zbadaniu, czy podmiot występujący z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji posiada przymiot strony w tym postępowaniu. Jeśli przymiotu tego nie posiada organ zobligowany jest do wydania orzeczenia o odmowie wszczęcia tego postępowania. Orzeczenie to jest bowiem wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony oraz czy istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie. Dopiero po dokonaniu powyższych ustaleń, jeśli z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła strona postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie w sprawie nieważności decyzji i zakończyć je decyzją merytoryczną, która w zależności od dokonanych ustaleń będzie stwierdzała nieważność decyzji, albo odmówi stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli okaże się, że przesłanki nieważności nie wystąpiły (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, str. 829 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. I SA 1143/93, publ.: ONSA 1995/3 poz. 145; z dnia 19 marca 1997 r., sygn. III SA 1802/95, publ.: LEX nr 29911; z dnia 22 września 1999 r., sygn. IV SA 1400/97, publ.: LEX nr 47895; z dnia 20 lutego 1998 r., sygn. I SA 1883/97, publ.: LEX nr 45647). Zasadnie zatem Kolegium analizowało w pierwszej kolejności, czy wniosek skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy - analizy decyzji z dnia "[...]" T. Ś. nie był stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem tej decyzji. Słusznie więc Kolegium wskazało, iż skarżący nie legitymuje się interesem prawnym w niniejszym postępowaniu. Wbrew zarzutom skargi Kolegium nie dopuściło się błędnej interpretacji art. 28 k.p.a. Interpretacja pojęcia "strony" dokonana przez Kolegium oparta jest o kryteria wypracowane w orzecznictwie sądowym i w nauce prawa. Stroną postępowania administracyjnego na podstawie art. 28 k.p.a. jest podmiot, który ma interes prawny. Nie chodzi tu o jakikolwiek interes np. faktyczny, ale o interes prawny, który musi mieć charakter prawny, a wiec musi istnieć norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i prawnym oraz w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Tylko bowiem te normy mogą stanowić podstawę interesu prawnego i stwarzają legitymację procesową strony. Interes prawny (inaczej interes prawnie chroniony) to interes, który może być zrealizowany za pomocą indywidualnego aktu administracyjnego. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, iż postępowanie "dotyczy" interesu prawnego danego podmiotu w tym znaczeniu, że w rezultacie takiego postępowania wydaje się decyzję, która bezpośrednio rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach tego podmiotu oraz pośrednio stanowi, w jaki sposób i w jakim zakresie rozstrzygnięcie to wpłynie na prawa i obowiązki innych podmiotów, których sytuacja prawna jest powiązana z sytuacją adresata (adresatów) decyzji. Skarżący wykazując swój interes prawny podniósł, że zamierzenie inwestycyjne spowoduje uciążliwości dla jego nieruchomości (drogą położoną przy nieruchomości skarżącego będą codziennie transportowane śmierdzące odpady). Dodał również, że należące do niego działki o nr "[...]" i "[...]" znajdują się najbliżej biogazowni, w linii prostej ok. 0,5 km. W ocenie Sądu, wskazywane przez skarżącego w skardze i na rozprawie okoliczności nie kreują bezpośrednio jego uprawnień w sferze prawa administracyjnego. Przede wszystkim z karty informacyjnej planowanego przedsięwzięcia oraz map sytuacyjno-wysokościowych wynika, że należące do skarżącego działki nie znajdują się w obszarze oddziaływania biogazowni. Ponadto, zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (pismo z dnia "[...]"), jak i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (opinia sanitarna z dnia "[...]") stwierdzili, że dla planowanego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Z kolei z decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" wynika, że gnojowica będzie transportowana w zamkniętych zespołach zbiorników wyposażonych w system szybkozłączek, dzięki czemu będzie przepompowywana do szczelnego zbiornika na terenie instalacji bez kontaktu z otoczeniem. Podobnie odbywać się będzie transport poferementu. Obornik transportowany będzie przy pomocy przyczep rolniczych zabezpieczonych plandekami, a powyższe rozwiązania przyczynią się do ograniczenia emisji złowonnych zapachów na tereny sąsiednie. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego została przeprowadzona przez organ starannie i jednoznacznie wskazuje, że zakres oddziaływania związanego z realizacją planowanej inwestycji ograniczony jest jedynie do granic obszaru inwestora. Ponadto, przeprowadzona przez Kolegium ocena dowodów dała temu organowi podstawę do sformułowania wniosku co do przyjęcia, iż projektowana inwestycja nie wpłynie negatywnie na nieruchomości skarżącego w stopniu większym niż przewidują to przepisy. Zasadnie zatem Kolegium przyjęło, że skarżący, jako właściciel nieruchomości znajdującej się około 500 m od planowanej inwestycji, a więc poza wyznaczonym obszarem oddziaływania, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" o środowiskowych uwarunkowaniach, na gruncie art. 28 k.p.a. nie jest. W konsekwencji przyjąć należy, iż zaskarżone postanowienie Kolegium jest prawidłowe, bowiem organ słusznie przyjął, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]". Z kolei skarżący stara się podjąć merytoryczną polemikę z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, podczas gdy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie bada się kwestii merytorycznych, a postępowanie w tej sprawie ogranicza się do badania, czy zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności. Konkludując należy stwierdzić, po pierwsze, że w świetle jednolitej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i poglądów doktryny prawa i postępowania administracyjnego w sprawach w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie można powoływać się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 k.p.a. Oznacza to, że dotyczy to także przesłanki wznowienia postępowania z tej przyczyny, że w świetle dyspozycji art. 145 k.p.a. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dlatego też pozbawienie strony możliwości wzięcia udziału w danym postępowaniu administracyjnym nie można w żadnym przypadku uznać jako przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stąd, już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 1988 r. (sygn. akt I SA 636/87, publ.: ONSA 1988/1/45) sformułowane zostało także obecnie aktualne stanowisko, że przesłanki naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które uzasadniają wznowienie postępowania w świetle art. 145 § 1 k.p.a. jednocześnie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w świetle art. 156 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że jeżeli skarżący stoi na stanowisku, że nie brała udziału bez własnej winy w przedmiotowym postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wójta Gminy "[...]", to powinien wystąpić o wznowienie tego postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. Po drugie, skarżący merytorycznie polemizuje ze sprawą, co na tym etapie, jak to już wyżej wskazano, jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procedury administracyjnej powodujące konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dlatego też Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło