II SA/Ol 380/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2008r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata J. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymującą w mocy decyzję z dnia "[...]" znak "[...]" wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]". Następnie we wniosku z dnia 8 lipca 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, J. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy mieszkanie oraz działka budowlana, na której posadowiony jest dom w stanie surowym. Skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Jest osobą bezrobotną "bez środków do życia". Pismem z dnia 16 lipca 2008 r., skarżący wezwany został do złożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dodatkowego oświadczenia dotyczącego jego aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej. Pomimo dwukrotnego awizowania, nie zostało ono jednak przez niego podjęte z placówki pocztowej. W związku z powyższym, doręczenie w rozpoznawanym przypadku uznano za dokonane z dniem 1 sierpnia 2008 r. Termin do złożenia dodatkowego oświadczenia upłynął zatem w dniu 8 sierpnia 2008 r. Do tego czasu skarżący nie przesłał żądanego oświadczenia. Następnie postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata, podnosząc, że strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. Sprzeciw od wskazanego postanowienia wniósł pismem z dnia 3 września 2008r. J. W., ponownie podkreślając swoją trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej: ppsa) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Należy również wyjaśnić, że zgodnie z regulacjami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ppsa). Strona, może zatem składać swój wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania. Ewentualne ograniczenia, co do możliwości rozpoznawania wniosku mogą wynikać z okoliczności wymienionych w art. 247 i art. 257 ustawy ppsa. Wniosek strony złożony przed wniesieniem sprzeciwu nie wypełniał żadnej z przesłanek wskazanych w powyższych przepisach. Sąd zatem, uwzględniając treść art. 243 § 1 ppsa, rozpoznał ten wniosek. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2008r., sygn. akt I FZ 12/08 (niepublikowane). Wnioskodawca skarżąc w niniejszej sprawie działanie organu administracji w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec powyższego rozważenia wymaga wyłącznie kwestia zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego przez ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 262 ppsa przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 § 1 ppsa. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie niedopuszczalne i pozbawione podstawy prawnej byłoby rozstrzygnięcie przez sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 118/05 i z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 203/07, oba niepublikowane). Jak wynika z wniosku skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, zaś jego majątek stanowi działka budowlana i dom w stanie surowym oraz mieszkanie o powierzchni 51,20 m². Z akt administracyjnych wynika ponadto, iż skarżący utrzymuje się m.in. ze świadczeń z pomocy społecznej i nieregularnej pomocy matki, u której mieszka. W tych okolicznościach Sąd uznał, że stan majątkowy skarżącego wskazuje, iż znajduje się on w trudnych warunkach materialnych i nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Wprawdzie, skarżący posiada wskazane nieruchomości, jednakże nie przynoszą one mu pożytków, które pozwoliłyby na opłacenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 921/06, niepublikowany). Sam fakt posiadania jakiegokolwiek majątku nie przesądza jeszcze o możliwości poniesienia kosztów związanych z uzyskaniem pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nie można żądać od strony, aby w tym celu wyzbyła się nieruchomości, a poza tym czynność ta wymagałaby dłuższego okresu czasu. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.