II SA/Ol 381/07

Dnia 6 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Alicja Jaszczak - Sikora po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2007 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat H. N.M. o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. L. i M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej na skutek sprzeciwu S.L. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2007 r. postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia UZASADNIENIE: Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M.L. i M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej. Referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007 r., uwzględnił wnioski skarżących o ustanowienie adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła na ich pełnomocnika adwokat H. N. –M. W dniu 2 października 2007 r. matka skarżących – S. L., działająca jako ich pełnomocnik, zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując, że 14 lipca 2007 r. wysłała wyznaczonemu adwokatowi pełnomocnictwa M.L. i M.L., jednak ten przez trzy miesiące nie podjął żadnych czynności w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Ze względu na niedopuszczalność tego wniosku został on odrzucony postanowieniem z dnia 18 października 2007 r. W dniu 31 października 2007 r. adwokat H.N.-M. złożyła do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za jej sporządzenie. Postanowieniem referendarza sądowego z 6 listopada 2007 r. wniosek ów został uwzględniony. W sprzeciwie od tego postanowienia S.L. oceniła przyznanie wynagrodzenia jako niezasadne. Wskazała, iż przydzielony pełnomocnik przez cztery miesiące nie podjęła żadnych działań, a opinia sporządzona po upływie terminu jest nierzetelna. Z tego powodu strona skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo i zwróciła się o przyznanie innego adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2007 r. o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone w ramach prawa pomocy utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na zasadzie art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniosek adw. H.N.–M. o przyznanie wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu nie zawiera oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie takie jest niezbędnym elementem wniosku, a jego brak nie stanowi braku formalnego wniosku, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, uniemożliwiającym uwzględnienie wniosku. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika, adwokata, który z racji wykonywanego zawodu i spełnianej funkcji procesowej, powinien znać przepisy obowiązującego prawa i poprawnie sformułować wniosek. Samo żądanie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, bez stosownego oświadczenia, jest niewystarczające (por. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych pod redakcją S.Babiarza, B.Dautera i M.Niezgódki – Medek – wyd. Lexis-Nexis , Wa-wa 2007 str.316 oraz cytowane tam, niepublikowane postanowienie NSA z 18.10.2005 r., II FZ 625/05). Już z tego powodu wniosek adwokat H.N.–M. podlega oddaleniu. Niezależnie od tego wniosek nie mógł zostać uwzględniony także z innego powodu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym przez Naczelny Sąd Administracyjny pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu przysługuje wynagrodzenie również za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (np. niepublikowane postanowienie NSA z dnia 15.06.2004r., OSK 93/04). Nie oznacza to jednak, iż podjęte przez adwokata czynności nie podlegają kontroli Sądu podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Nie można bowiem zapomnieć, że to Skarb Państwa ponosi koszty nieopłaconej pomocy prawnej również w przypadku, kiedy pełnomocnik wyznaczony z urzędu odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej i ograniczył czynności procesowe do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, to Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (vide: postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA). Ma to dyscyplinować pełnomocnika ustanowionego z urzędu do takiego działania, aby strona uprawniona do pomocy prawnej z urzędu nie ponosiła ujemnych skutków braku działania lub niewłaściwego działania pełnomocnika oraz nie pozostawała w przekonaniu, że prawo pomocy jest tylko iluzoryczne. Kwestia terminu do sporządzenia skargi o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została w jakikolwiek sposób unormowana. Jednak fakt, iż w rozpoznawanej sprawie została ona sporządzona po upływie ponad trzech miesięcy od udzielenia adwokatowi pełnomocnictwa ma wpływ na ocenę rzetelności działania adwokata. Nadto złożonej opinii nie cechuje profesjonalizm, którego ma prawo spodziewać się Sąd ustanawiający adwokata i strona korzystająca z prawa pomocy. Opinia złożona przez adwokat H.N.–M. zawiera w konkluzji stwierdzenie, że brak jest podstaw z art. 196 Kodeksu postępowania administracyjnego, na których możliwe byłoby oparcie skargi. Wskazać należy, że przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 1 października 1995 r., a nadto wskazywał on przesłanki zaskarżania decyzji administracyjnych a nie wyroków sądowych. W żaden sposób nie regulował on kwestii dotyczących skargi kasacyjnej, która to została wprowadzona dopiero przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Dyskwalifikuje to złożoną Sądowi opinię jako opinię w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, za którą przyznaje się wynagrodzenie określone w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto należy zauważyć, iż w świetle cytowanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. Opinia jest bowiem sporządzana dla strony a nie dla Sądu. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Z tej przyczyny, na podstawie art. 151 w związku z art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. Wobec zawartego w sprzeciwie żądania S.L. przyznania innego adwokata, należy wskazać - co już wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 października 2007r.- postanowienie o ustanowieniu adwokata stanowiło jedynie uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką a imienne wyznaczenie pełnomocnika oraz ewentualna jego zmiana nie należy do kompetencji Sądu, lecz do samorządu adwokackiego.