II SA/Ol 382/08
PostanowienieWSA w Olsztynie2008-09-22
Skład orzekający: Marzenna Glabas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a PPSA, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata powinien być rozpatrywany w oparciu o kryterium z art. 246 § 1 pkt 2 PPSA, a jego uwzględnienie zależy od wykazania przez stronę trudnej sytuacji materialnej?Ratio decidendi
Skutecznie wniesiony sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego powoduje utratę mocy tego postanowienia i konieczność ponownego rozpoznania wniosku przez sąd. Strona, która jest zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a PPSA, nadal może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a wniosek ten podlega ocenie na podstawie kryterium z art. 246 § 1 pkt 2 PPSA, czyli wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trudna sytuacja materialna strony, potwierdzona wiarygodnymi oświadczeniami, uzasadnia uwzględnienie takiego wniosku.Stan faktyczny
Skarżący J. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego. W skardze wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie, jednak skarżący wniósł skuteczny sprzeciw. Sąd rozpatrywał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną skarżącego.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2008r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego na skutek sprzeciwu J. W. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Ol 382/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania J. W. świadczenia w formie zasiłku celowego bezzwrotnego z przeznaczeniem na dojazd do Olsztyna do pracodawcy.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. W. wniósł między innymi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
W wykonaniu wezwania Sądu, w dniu 8 lipca 2008r., skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił
się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
W ustawowym terminie, na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną związaną z bezrobociem i brakiem środków do życia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Należy zwrócić jednak uwagę, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji pozostaje do rozstrzygnięcia jedynie kwestia ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art. 262 powołanej ustawy, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadzie prawa pomocy. Wobec powyższego wniosek skarżącego winien zostać rozpatrzony w oparciu o kryterium wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które statuuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd,
że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 § 1 ppsa. Jednocześnie niedopuszczalne i pozbawione podstawy prawnej byłoby rozstrzygnięcie przez sąd
o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005r.,
sygn. akt II OZ 118/05 i z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 203/07,
oba niepublikowane).
Jak wynika z wniosku skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotny, zaś jego majątek stanowi działka budowlana i dom w stanie surowym oraz mieszkanie o powierzchni 51,20 m². Z akt administracyjnych wynika ponadto,
iż skarżący utrzymuje się m.in. ze świadczeń z pomocy społecznej i nieregularnej pomocy matki oraz rodziny. Środki do życia pozyskuje także – jak podaje skarżący -
z żebrania, chodzenia po śmietnikach oraz darowizn od obcych ludzi. Wprawdzie skarżący ma dom, samochód i podręczny warsztat ślusarski, jednakże - według jego oświadczeń - nie uzyskuje on z tego tytułu pożytków, które pozwoliłyby na opłacenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Taka sytuacja materialna może zaś uzasadniać przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
28 czerwca 2006r. sygn. akt I OZ 921/06, niepublikowane) .
Przyjmując wiarygodność oświadczeń skarżącego - złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy -
że znajduje się on w na tyle trudnych warunkach materialnych, że nie posiada realnych możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, w tym przypadku kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić.
Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło