II SA/Ol 387/14

Dnia 17 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Del. Sędzia SO Beata Grzybek (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany do akt weryfikacyjnych punku gier postanawia zawiesić postępowania sądowe. Z akt administracyjnych przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie wynika, że pismem z dnia 24 października 2013 r. "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. zgłosiła do Urzędu Celnego w O. zmiany do akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich w zakresie zawieszenia automatu "[...]" i zawieszenia działalności punktu gier na automatach o niskich wygranych zlokalizowanego w "[...]". Zanim zostało złożone powyższe pismo, Dyrektor Izby Celnej w O. w dniu 19 sierpnia 2013 r. decyzją o nr "[...]" cofnął w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. nr "[...]" ze zm. zezwalającą na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Naczelnik Urzędu Celnego w O. wydał w dniu 22 listopada 2013 r. postanowienie nr "[...]" odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zmiany do akt weryfikacyjnych. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że decyzja cofająca Spółce "[...]" zezwolenie na prowadzenie działalności j.w. została doręczona i w związku z tym znajduje się w obiegu prawnym. Tym samym, Spółka "[...]" z o. o., zgłosiła zmiany do akt weryfikacyjnych w momencie, gdy utraciła już uprawnienie do prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier wyszczególnionych w załączniku do decyzji "[...]" ze zm. W tym czasie decyzja cofająca zezwolenie nie została zmieniona ani uchylona w postępowaniu odwoławczym, co skutkowało tym, że Naczelnik Urzędu Celnego w O. uznał, że istnieje formalna przeszkoda do procedowania w sprawie zmian do akt weryfikacyjnych skoro w obiegu prawnym brak jest zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Zatwierdzenie zmian do akt weryfikacyjnych ww. podmiotu oznaczałoby wg. organu, brak respektowania przez ten organ treści wydanej decyzji o cofnięciu zezwolenia. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w O. uznał, że zachodzą przeszkody formalnoprawne do procedowania i orzekania merytorycznego. Uznał, że w sprawie zastosowanie ma przepis art. 165a §1 Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 Ordynacji podatkowej (wniosek strony w wszczęcie postępowania podatkowego), z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Spółka "[...]" w swoim zażaleniu z dnia 29 listopada 2013 r. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania w sprawie zainicjowanej jej wnioskiem z dnia 24 października 2013 r. ewentualnie o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia z dnia 26 sierpnia 2013 r. - toczącej się przed Dyrektorem Izby Celnej w O. nr "[...]". Strona w zażaleniu wskazała na naruszenie następujących przepisów: art. 212 Ordynacji podatkowej, art. 165 §1 Ordynacji podatkowej stosowanego w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, art. 165 a §1 Ordynacji podatkowej stosowanego w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, art. 203 w zw. z art. 239 e; art. 127 w zw. z art. 207, art. 128; art. 121 §1 ; art. 120 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając podała m.in., że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ powołując się na fakt cofnięcia Spółce zezwolenia z dnia 26 sierpnia 2008 r. - decyzją nieostateczną z dnia 19 sierpnia 2013 r. wydaną w sprawie "[...]" - toczącej się obecnie przed Dyrektorem Izby Celnej w O. pod sygn. akt "[...]" - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie niniejszej. Tymczasem decyzja z dnia 19 sierpnia 2013 r. wydana w sprawie toczącej się przed Dyrektorem Izby Celnej w O. nr "[...]", została przez Spółkę zaskarżona odwołaniem z dnia 5 września 2013 r. - zatem nie stała się ostateczna i nie podlega wykonaniu. Do czasu więc wydania i doręczenia Spółce przez Dyrektora Izby Celnej, jako organu II Instancji, ostatecznej decyzji cofającej - udzielone zezwolenie pozostaje w mocy, a prowadzona na jego podstawie działalność w zakresie automatów do gier o niskich wygranych jest w całości legalna i zgodna z obowiązującymi przepisami. Dyrektor Izby Celnej w O., na podstawie art. 216 §1, art. 233 §1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa, po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 29 listopada 2013 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w O., postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji nr "[...]" z dnia 22 listopada 2013 r. odmawiające wszczęcia postępowania. Dyrektor Izby Celnej w O. nie zgodził się stanowiskiem strony i podzielił stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O., stwierdzając, że organ winien uwzględniać skutki prawne, jakie z treści wprowadzonych do obrotu prawnego rozstrzygnięć wynikają. Stwierdził, że organ publiczny nie może dokonywać zmian w zakresie uprzednio udzielonego zezwolenia na prowadzenie danego rodzaju działalności w sytuacji, gdy to zezwolenie cofnął mocą nieostatecznej decyzji. Niezależnie od powyższego wskazał, iż dnia 10 grudnia 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w O. jako organ II instancji wydał decyzję o nr "[...]" po rozpatrzeniu odwołania firmy "[...]"Sp. z o. o. w R., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 19 sierpnia 2013 r., nr "[...]", cofającą w całości zezwolenie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 sierpnia 2008 r., znak "[...]" na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Tym samym organ przyjął, że ostatecznie w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 239 e Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba, że wstrzymano jej wykonanie (co w rozpatrywanym przypadku nie miało miejsca). Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdził, że Naczelnik Urzędu Celnego w O. słusznie uznał, iż w tym przypadku zachodzą przeszkody formalnoprawne do procedowania i orzekania merytorycznego, albowiem podmiot utracił możliwość legalnego urządzania i prowadzenia gier i powinien zaprzestać takiej działalności. Zdaniem organu, wniosek o zmianę akt weryfikacyjnych nie mógł zostać uznany za prawnie skuteczny przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. Dodatkowo biorąc pod uwagę nową sytuację związaną z zakończeniem postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej w O. jako organem II instancji, skutkującego ostateczną decyzją o cofnięciu w całości zezwolenia Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 sierpnia 2008 r., znak "[...]"na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]", należało rozstrzygnąć jak wyżej. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła Spółka "[...]". Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 212 Ordynacji podatkowej, art. 165 §1 Ordynacji podatkowej stosowanego w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, art. 165 a §1 Ordynacji podatkowej stosowanego w zw. z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, art. 203 w zw. z art. 239 e; art. 127 w zw. z art. 207, art. 128; art. 121 §1 ; art. 120, art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa. Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Organu I Instancji z dnia 22 listopada 2013r. i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Wniosła nadto o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w sprawie pod sygn. akt II SA/Ol 106/14 - w przedmiocie cofnięcia udzielonego skarżącej zezwolenia z dnia 26 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu przywołała m.in. swoje stanowisko zawarte w zażaleniu z dnia 29 listopada 2013 r. Nadmieniła, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 10 grudnia 2013r. numer "[...]" – w przedmiocie cofnięcia skarżącej zezwolenia została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - wskutek czego decyzja ta nie stała się prawomocna. Powyższe nie oznacza zatem bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Prawidłowość cofnięcia omawianego zezwolenia została bowiem poddana kontroli sądowo-administracyjnej, w wyniku której decyzja cofająca owo zezwolenie może zostać wyeliminowana z obrotu prawnego - powodując konieczność i zasadność rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy niniejszej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte z zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 9 czerwca 2014 r. Skarżąca poinformowała Sąd o tym, że w sprawie II SA/Ol 106/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na skutek skargi Spółki, uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 10 grudnia 2013 r. o nr "[...]" oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia 19 sierpnia 2013 r. o nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Sąd jednocześnie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Fakultatywne przesłanki zawieszenia postępowania wymienione są w art. 125 § 1 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a). Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 tej ustawy sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego, toczącego się postępowania administracyjnego, sądowo-administracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Celowość zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego w oparciu o wymienioną przesłankę pozostawiona została ocenie Sądu i co do zasady, występuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowo-administracyjnego, sądowego lub przez Trybunałem Konstytucyjnym). Praktyka sądowa i piśmiennictwo, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, opowiadają się za szerokim rozumieniem pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" ( postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 248/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 200/08; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wydanie 4 Lex a Wolters Kluwer business Warszawa 2011, uwaga 4, str. 375; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, wydanie 5 Lexis Nexis uwaga 4 str. 333). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, a celowość zawieszenia postępowania sądowo-administracyjnego na podstawie art. 125 § pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych, np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08 cytowane w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 18 lutego 2014 r. II GZ 39/14, dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl), zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem ( art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej), na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. Związek postępowań musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie. Postępowanie prejudykatu musi wyprzedzać w czasie postępowanie główne. Tylko taki układ obu postępowań jest możliwy dla konstruowania prejudycjalności. ( postanowienie NSA z 20 maja 2008 r. II FZ 200/08,Legalis). W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie w sprawie II SA/Ol 106/14 ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W sprawie II SA/Ol 106/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na skutek skargi Spółki, uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 10 grudnia 2013 r. o "[...]"oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia 19 sierpnia 2013 r. o nr "[...]"w przedmiocie cofnięcia Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Sąd jednocześnie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Powyższy wyrok nie jest obecnie prawomocny. Zauważyć należy, że choć wstrzymanie wykonania uchylonej decyzji przez Sąd, stanowi udzielenie jedynie ochrony tymczasowej i zawieszenie skuteczności prawnej zaskarżonej decyzji ( postanowienie NSA z 27 marca 2013 r. II GZ 121/13), to ostateczne zakończenia prawomocnego w powyższej sprawie wpłynie na niniejszą sprawę. Organy administracji orzekając o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany do akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich w zakresie zawieszenia automatu "[...]" i zawieszenia działalności punktu gier na automatach o niskich wygranych zlokalizowanego w "[...]", oparły swoje rozstrzygnięcia o funkcjonującą w obrocie prawnym decyzję o cofnięciu w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w O. nr "[...]" ze zm. zezwalającej na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa "[...]". Istnienie omawianej decyzji cofającej, stanowiło bowiem okoliczność istotną (fakt prawotwórczy) dla podjęcia przez organy zaskarżonych rozstrzygnięć, a konsekwencje prawne wynikające z tej decyzji kształtowały podstawę prawną kontrolowanych postanowień i determinowały treść ich rozstrzygnięć. W ocenie Sądu, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie gier na automatach w istocie skutkuje spełnieniem podstawy wznowieniowej określonej w art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Kontrolowane postanowienia – co zostało wskazane powyżej – zostały wydane w oparciu o ukształtowany decyzją o cofnięciu zezwolenia stan prawny, tak więc późniejsze uchylenie tejże decyzji orzeczeniem Sądu ma wpływ na ich treść. Prawomocne uchylenie decyzji cofającej zezwolenie doprowadzi bowiem do tego, że w istocie odpadnie przyczyna (podstawa prawna) do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany do akt weryfikacyjnych, gdyż decyzja udzielająca skarżącej zezwolenia na prowadzenie gier na automatach, na skutek orzeczenia Sądu, "powróci" de facto do obrotu prawnego. Z tych też względów, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, doszedł do przekonania, że zawieszenie postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest uzasadnione .