II SA/Ol 388/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu H.G. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 388/08 w przedmiocie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na uchwałę nr "[...]" Rady Miejskiej w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 16 czerwca 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł. Dnia 26 czerwca 2008 r. H.G. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wysokość miesięcznych dochodów jest niewystarczająca na pokrycie kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy, wywodząc, że środki, którymi dysponuje rodzina skarżącego, są wystarczające na pokrycie kosztów sądowych. H.G. wniósł sprzeciw od tego postanowienia w ustawowym terminie. W uzasadnieniu zarzucił, że nie uwzględniono jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a ich miesięczny dochód stanowi kwota 1.012,25 euro renty skarżącego i 415 zł zasiłku przedemerytalnego żony. Posiadają dom i samochód o niewielkiej wartości. Zdaniem skarżącego nie uwzględniono w dostateczny sposób obciążeń kredytowych w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie oraz spłaty należności spadkowych po 500 zł miesięcznie. W ocenie skarżącego, po uregulowaniu tych należności oraz uiszczeniu opłat związanych z bieżącym utrzymaniem domu i rodziny, dysponuje on skromnymi środkami finansowymi i nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Przyznanie prawa pomocy winno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W myśl bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w cytowanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 178/08, niepublikowany). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy, Sąd uznał, że nie zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a ich źródłem utrzymania są świadczenie rentowe skarżącego w kwocie ok. 3.417,35 zł (przy uwzględnieniu średniego miesięcznego kursu euro, który według danych NBP wyniósł w czerwcu 2008 r. 3,3760 zł) i zasiłek przedemerytalny żony w wysokości 415 zł. Z tej kwoty miesięcznie wydatkują ok. 1.500 zł tytułem spłaty rat kredytu i należności spadkowych. Na codzienne utrzymanie dwuosobowej rodziny, w tym opłaty związane z utrzymaniem domu, pozostaje zatem miesięcznie kwota ok. 2.300 zł. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 88 m-, nieruchomość rolną o powierzchni 0,1192 ha i samochód osobowy marki Suzuki Vitara (rok prod. 1996). W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stały dochód w kwocie ok. 3.800 zł jest wystarczający nie tylko na pokrycie wydatków związanych z codziennym utrzymaniem dwuosobowej rodziny, lecz również pozwala na wygospodarowanie kwoty w celu uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nawet przy uwzględnieniu wydatków związanych ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Podnieść w tym miejscu należy, że przedkładanie przez skarżącego należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 206 r., sygn. akt I FZ 150/06 - I FZ 152/06). W konsekwencji Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie zamyka wnioskodawcy drogi do sądu. Uwzględniając bowiem wysokość należnego wpisu sądowego (300 zł) nie można dojść do wniosku, że w świetle przedstawionej wyżej sytuacji materialnej skarżący nie ma możliwości poniesienia tego kosztu. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.