II SA/Ol 391/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. K. o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia odmówić przyznania adwokatowi M. K. wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie ustanowił dla skarżącego – D. P. adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego jako pełnomocnika z urzędu – adwokata M. K. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżącego oraz przyznał wyznaczonemu adwokatowi kwotę 240 zł, powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną na rzecz skarżącego z urzędu. Postanowieniem z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2398/14, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku, sporządzoną i wniesioną przez wyznaczonego adwokata. W jego uzasadnieniu stwierdził, że pomimo jej sformułowania przez profesjonalnego pełnomocnika nie czyni ona zadość wymaganiom wskazanym w treści przepisu art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie spełniła ponadto merytorycznych wymagań, o których mowa w przepisie art. 174 p.p.s.a. i w związku z tym podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem autora skargi było wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja – w odniesieniu do prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd – w odniesieniu do przepisów procesowych. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie wyznaczony adwokat zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, który nie znalazł zastosowania w sprawie rozpoznawanej przez Sąd I instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej również nie zawierało prawidłowo sformułowanych podstaw kasacyjnych, sprowadzało się do uzasadnienia wadliwie wskazanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu i w oczywisty sposób nie dotyczyło przedmiotu postępowania. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że taki stan rzeczy uniemożliwił prawidłowe zbadanie zaskarżonego wyroku pod kątem jego legalności i czynił skargę kasacyjną nienadającą się do merytorycznej kontroli tego wyroku. Zgodnie z protokołem rozprawy, wyznaczony adwokat nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W piśmie procesowym z dnia 22 marca 2016 r., wyznaczony adwokat wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że sporządził i wniósł skargę kasacyjną. W świetle art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zauważyć należy, iż z dniem 1 stycznia 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 22 października 2015 r. Zgodnie jednak z przepisem przejściowym (§ 22), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Powyższe oznacza, że w warunkach niniejszej sprawy - wszczętej i niezakończonej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. - w drugiej instancji zastosowanie znaleźć powinny przepisy dotychczasowe, zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem z dnia 28 września 2002 r. Zgodnie z § 19 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej – stawka wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie – z uwagi na jej przedmiot, stawka minimalna wynosi, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. – 240 zł. Zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.). Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy czynności podjętych przez wyznaczonego adwokata w ramach postępowania w drugiej instancji nie można uznać za czynności polegające na faktycznym udzieleniu skarżącemu pomocy prawnej. Wyznaczony adwokat wprawdzie sporządził i wniósł skargę kasacyjną, lecz zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 17 marca 2016 r., nie czyniła ona zadość wymaganiom z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. i w związku z tym podlegała odrzuceniu. Sąd wskazał, że taki stan rzeczy uniemożliwił prawidłowe zbadanie zaskarżonego wyroku pod kątem jego legalności i czynił skargę kasacyjną nienadającą się do merytorycznej kontroli tego wyroku. W świetle powyższego, nie można stwierdzić, że podjęte przez wyznaczonego adwokata czynności polegały na faktycznym (rzeczywistym) i profesjonalnym udzieleniu skarżącemu pomocy prawnej. Pomoc prawna nie może mieć charakteru pozornego, a taki ma sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, której błędy konstrukcyjne nie pozwalają na podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku. Pomoc prawna pozorna nie może być finansowana przez Skarb Państwa. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy wniosek wyznaczonego adwokata nie może zostać uwzględniony. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.