II SA/Ol 423/15

WyrokWSA w Olsztynie2015-08-18

Skład orzekający: Alicja Jaszczak-Sikora, Hanna Raszkowska, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina ma obowiązek zwrotu kosztów dowożenia niepełnosprawnego dziecka do szkoły, jeśli wybrana przez rodziców szkoła jest geograficznie dalsza, ale lepiej realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "najbliższa szkoła" w kontekście zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki nad niepełnosprawnym uczniem obejmuje nie tylko odległość geograficzną, ale przede wszystkim możliwość realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Skoro szkoła bliższa geograficznie nie zapewniała wymaganych terapii, a szkoła dalsza je realizowała, to ta dalsza szkoła była "najbliższą" w rozumieniu ustawy. W związku z tym, czynność organu odmawiająca zwrotu kosztów dowożenia została uznana za bezskuteczną.
Stan faktyczny
Rodzice niepełnosprawnego dziecka z Zespołem Aspergera wystąpili do Burmistrza o zwrot kosztów dowożenia syna do szkoły, która realizowała zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, mimo że była oddalona od miejsca zamieszkania. Burmistrz odmawiał zwrotu kosztów, uznając za "najbliższą" szkołę znajdującą się w obwodzie zamieszkania rodziców, która nie spełniała tych zaleceń. Po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i kolejnych odmowach, rodzice wnieśli skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza zawartych w pismach z dnia 5 września 2014 roku, 27 lutego 2015 roku i 4 marca 2015 roku w przedmiocie zwrotu kosztów dowożenia dziecka do szkoły.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi J. K. na czynność Burmistrza w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły - stwierdza bezskuteczność czynności Burmistrza zawartych w pismach z dnia: 5 września 2014 roku, 27 lutego 2015 roku i 4 marca 2015 roku w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły. W dniu "[...]" J. K. wystąpiła do Burmistrza "[...]" z wnioskiem o zwrot kosztów dowożenia syna A. K. do Szkoły Podstawowej nr "[...]" w "[...]". Podała, że syn cierpi na Zespół Aspergera ( choroba ze spektrum autyzmu ) i że Szkoła Podstawowa w "[...]", tj. w miejscu ich aktualnego zamieszkania nie jest w stanie sprostać zaleceniom orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna, stosownie do orzeczenia wydanego na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Dodała, że dziecko dowozi do szkoły prywatnym samochodem. Na przedmiotowym wniosku znajduje się zaświadczenie Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr "[...]" w "[...]" o uczęszczaniu A. K. na zajęcia terapeutyczne w Szkole, jak również w Zespole Placówek Edukacyjno-Wychowawczych w "[...]". Do wniosku załączyła orzeczenie Nr "[...]" Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w "[...]" z dnia "[...]" o potrzebnie kształcenia specjalnego A. K. oraz orzeczenie o niepełnosprawności z dnia "[...]" zaliczające A. K. do osób niepełnosprawnych od urodzenia. Z upoważnienia Burmistrza Inspektor Urzędu Gminy w "[...]" pismem z dnia "[...]", powołując się na art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty, poinformował o braku podstaw do zwrotu kosztów dowożenia A. K. do Szkoły Podstawowej w "[...]". Opierając się na orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego podał, że zalecane jest zastosować wobec ucznia kształcenie specjalne w szkole ogólnodostępnej lub w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi, a takową, tj. najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, jest Szkoła Podstawowa w "[...]". J. K. ponownie w dniu "[...]" wystąpiła do Burmistrza "[...]" o zwrot rzeczonych kosztów dowożenia syna do Szkoły Podstawowej w "[...]". Oświadczyła, że Szkoła Podstawowa w "[...]" aktualnie nie spełnia warunków wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Pismem z dnia "[...]" Burmistrz "[...]" ponownie odmówił zwrotu kosztów dowożenia A. K. do Szkoły Podstawowej w "[...]" powołując się na wspomniany już art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, czyli, że wspomniana szkoła nie jest szkołą podstawową z oddziałami integracyjnymi, ani najbliższą szkołą ogólnodostępną. W dniu "[...]" J. K., na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a, wezwała Burmistrza "[...]" do usunięcia naruszenia prawa, tj. zwrotu kosztów dowożenia syna do szkoły. Oświadczyła, że w jej ocenie najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty jest ta ogólnodostępna szkoła, która zapewnia warunki kształcenia specjalnego. Zatem obowiązkiem gminy, przed ewentualną odmową zwrotu kosztów dowozu dziecka, jest bezsporne wykazanie, że wybrana przez rodziców niepełnosprawnego dziecka szkoła nie jest najbliższą w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka ( rodziców ) placówką mogącą zapewnić pełną realizację orzeczenia poradni psychologiczno pedagogicznej. Dodała, że syn uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr "[...]" w "[...]" od 1 września 2012r. ( uczył się w niej także w grupie przedszkolnej ), zaś potrzeba jego dalszego dowozu do tej szkoły została wywołana zamieszkaniem od "[...]" w "[...]". Burmistrz "[...]" pismem z dnia "[...]" podtrzymał własne stanowisko w sprawie wyrażone w jego piśmie z dnia "[...]". W skardze J. K., tytułując pismo Burmistrza "[...]" postanowieniem, wniosła o zwrot kosztów dowożenia syna do Szkoły Podstawowej w "[...]" od "[...]". Podała, że syn większość zajęć wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jest realizowana przez jego wychowawczynię, zaś w razie potrzeby może skorzystać z porady pedagoga, zatrudnionego w szkole na pełen etat. Natomiast Szkoła Podstawowa w "[...]" aktualnie nie spełnia warunków wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna. Dodała, ż względu na małą ilość dzieci i problemy finansowe Szkoły zajęcia prowadzone są w klasach łączonych ( np. klasa II plus III ), Szkoła nie zatrudnia też pedagoga. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie. Podał, że skoro rodzice dziecka samodzielnie zdecydowali o dowożeniu dziecka do oddalonej o 10 km od miejsca zamieszkania szkoły w "[...]", to przejęli ciężar ponoszenia kosztów tegoż dowożenia do szkoły położonej w innym obwodzie. Zatem w przypadku wyboru dokonanego przez rodziców szkoły, w której ma być spełniany obowiązek szkolny, położonej dalej niż najbliższa szkoła, gmina nie ma obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem. Analizując przedmiotową sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004, Nr 256, poz. 2572 j.t. – dalej jako u.s.o.) stanowiącego, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21. roku życia, ewentualnie zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między burmistrzem, a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. ( pkt 3 w/w ust. ). A. K. jest osobą niepełnosprawną na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]" o stopniu niepełnosprawności z dnia "[...]", zaliczającego go do osób niepełnosprawnych od urodzenia na okres do dnia 30 czerwca 2016r. Jednocześnie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w "[...]" orzeczeniem nr "[...]" z dnia "[...]", na podstawie art. 71b ust. 3 u.s.o., orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego. W relacji do powyższego A. K. znajduje się w sytuacji w pełni znamiennej hipotezą powyżej przywołanego art. 17 ust. 3a u.s.o. Osią sporu pomiędzy stronami jest interpretacja użytego w wyżej powołanym przepisie sformułowania " najbliższa szkoła ", gdyż zdaniem organu obowiązek gminy określony powołanym przepisem ogranicza się do zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko do szkoły usytuowanej w obwodzie zamieszkiwania rodziców niepełnosprawnego ucznia, tj. w realiach przedmiotowej sprawy Szkoły Podstawowej w "[...]". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2014r. ( orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) w którym przyjęto, że na "bliskość" - o której mowa w przepisie art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o.- składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. W konsekwencji wywiódł, że szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. ( I OSK 1961/14 ). Podobny sposób rozumienia omawianego sformułowania "najbliższa szkoła", prezentuje doktryna - m.in. w komentarzu Mateusza Pilicha do ustawy o systemie oświaty (lex omega 01/2014), stwierdzając, że " pojęcia tego nie powinno utożsamiać się w prosty sposób z geograficzną bliskością szkoły w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka. Należy mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej - jeżeli najbliższa szkoła nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym, aby dziecko uczęszczało do innej szkoły". W ocenie tutejszego Sądu, powyższej kwestii nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek, o jakim mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że powyższy przepis obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego. Odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są bowiem dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności, wrażona w omawianym zakresie, będzie posiadała walor bezstronnego i rzetelnego dowodu. Taką zaś opinię znajdziemy m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim przecież opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem. W ocenie tutejszego Sądu, powyższe orzeczenie winno wiec stanowić dla organu punkt odniesienia przy dokonywaniu wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Oceny takowej w pismach Burmistrza ‘[...]" z dnia: "[...]", "[...]" i "[...]" zabrakło. Z przywołanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. wynika, że wskazane jest objęcie chłopca terapią psychologiczną, pedagogiczną, zakwalifikowanie go na zajęcia integracji sensorycznej oraz udział w rewalidacji indywidualnej. Wskazane zalecenia są realizowane w Szkole Podstawowej nr "[...]" w "[...]". Natomiast Szkoła Podstawowa w "[...]" – ja wynika z pisma Prezesa Zarządu Fundacji Rozwoju "[...]" z dnia 16 lutego 2015r. - " nie prowadzi terapii psychologicznej, logopedycznej oraz zajęć integracji sensorycznej. Zajęcia nie odbywają się, ponieważ żaden z obecnie uczęszczających do naszej szkoły uczniów nie ma zaleceń poradni psychologiczno-pedagogicznej o konieczność objęcia go tego rodzaju terapią. ". W świetle powyższego w realiach niniejszej sprawy Szkoła Podstawowa nr "[...]" w "[...]" jest dla niepełnosprawnego A. K. szkołą najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., gdyż pozwala realizować zalecenia zawarte w przywołanym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, w przeciwieństwie do Szkoły Podstawowej w "[...]", która aktualnie zaleceń owych nie realizuje. Konstatacji owej w żadnej mierze nie dezaktualizuje twierdzenie Prezesa Zarządu wspomnianej Fundacji zawarte w wspomnianym piśmie z dnia 16 lutego 2015r., że Szkoła Podstawowa w "[...]" jest w stanie zapewnić A. K. wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego warunki nauki, tj. objąć go terapią pedagogiczną oraz zapewnić udział w rewalidacji indywidualnej oraz zajęć integracji sensorycznej. Jednakże, jak wynika z cytowanego powyżej stanowiska Prezesa Zarządu, aktualnie Szkoła Podstawowa w "[...]" nie prowadzi terapii psychologicznej, logopedycznej ani zajęć integracji sensorycznej, jak tego wymaga orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. Nadto, sama sentencja powyższego orzeczenia zawiera w sobie stwierdzenie o potrzebie kształcenia specjalnego A. K. Szkole Podstawowej nr "[...]" w "[...]". Jeśli natomiast Szkoła Podstawowa w "[...]" zdecyduje się realizować i realnie zapewni rodzaje terapii określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego A. K., to kwestia interpretacji " najbliższej szkoły " w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. ponownie stanie się otwarta i w nowych realiach, co do zasady, nie można wykluczyć, że to ona uzyska status najbliższej szkoły z uwagi na zakres ( jakość ) świadczonych zajęć. Póki co, nie sposób uznać, aby takowym statusem się legitymowała, pomimo, że jest szkołą, w obwodzie której zamieszkują rodzice niepełnosprawnego A. K. Po przyjęciu, że najbliższą szkoła w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o., jest Szkoła Podstawowa Nr "[...]" w "[...]" dalszego rozważenia wymaga okoliczność, czy " zwrot kosztów przejazdu ucznia " w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. odnosi się tylko do ekwiwalentu za cenę biletu środkami komunikacji publicznej, czy też może obejmować także realnie ponoszone przez rodziców koszty dowożenia niepełnosprawnego dziecka, w sytuacji zapewnienia owego dojazdu we własnym zakresie. W dalszej kolejności rozważyć należy, czy od żądania zwrotu owych, tj. alternatywnie zdefiniowanych kosztów gmina może się uchylić oferując bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu ( pkt 1 ust. 3a w/w artykułu ). Artykuł 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. systemie oświaty otrzymał obowiązującą treść w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 30 lipca 2007 r. (Dz.U. Nr 115, poz. 791), stanowiącej kolejny etap zmian tego przepisu, dokonywanych począwszy od jego dodania ustawą z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. Nr 117, poz. 759). Pierwotne brzmienie nakładało na gminę ogólny obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów. Kolejna nowelizacja dokonana ustawą z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 111, poz. 1194) obowiązkiem gminy ustanawiała zapewnienie uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub placówki wymienionej w art. 2 pkt 5 (specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim, realizację obowiązku szkolnego), do której uczniowie zostali skierowani przez organy wymienione w art. 71b ust. 5-5b. Następna zmiana dokonana została ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 137, poz. 1304) (...), a z dniem 30 lipca 2007 r. art. 17 ust. 3a uzyskał kształt, który (jedynie z drobną stylistyczną zmianą) obowiązuje do chwili obecnej. Prześledzenie kierunku zmian wskazuje na stopniowe wprowadzenie regulacji polepszających położenie uczniów z najpoważniejszymi uszczerbkami zdrowotnymi. Początkowo gmina, w ramach realizacji zadań oświatowych zobowiązana była do zapewnienia takim uczniom bezpłatnego transportu pod opieką do najbliższej placówki. Potem ustawodawca uzupełnił to rozwiązanie wariantową możliwością dowożenia dziecka przez rodziców, refinansowaną przez gminę w zakresie kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, nadal jednak tylko do najbliższej placówki. Zatem skoro ustawodawca w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 30 lipca 2007 r. zrezygnował z odniesienia kosztów przejazdu ucznia i opiekuna tylko do środków komunikacji publicznej, to niewątpliwie jego intencją było, by objęcie rzeczonymi kosztami również kosztów ponoszonych przez rodziców zapewniających we własnym zakresie ów dojazd. Owa modyfikacja wydaje się jak najbardziej pragmatyczną społecznie, skoro nie można wykluczyć, iż niejednokrotnie w miejscu zamieszkania rodzice niepełnosprawnego dziecka nie mają bezpośredniego, odpowiedniego, jeśli w ogóle jakiegokolwiek dostępu do środków komunikacji publicznej, co jest konsekwencją systematycznej redukcji osobowego taboru kolejowego, nie wspominając o kołowym, co stanowi okoliczność powszechnie wiadomą. W reasumpcji do powyższego skoro ustawodawca zrezygnował także z określenia w ustawie zasad zwrotu kosztów dowożenia realizowanego przez rodziców lub opiekunów do wydatków na komunikację publiczną ucznia i opiekuna, pozostawiając ustalenie zasad rozliczenia tych kosztów umownym uzgodnieniom pomiędzy gminą, a osobami sprawującymi opiekę nad uczniem i organizującymi jego transport pod opieką do ośrodka, w którym realizuje on obowiązek szkolny, to w realiach przedmiotowej sprawy niekwestionowanym pozostaje, że rodzicom A. K. przysługuje z mocy ustawy ( art. 17 ust. 3a pkt 3 u.s.o. ) uprawnienie do żądania zwrotu kosztów ponoszonych w związku z zapewnieniem we własnym zakresie dowożenia i opieki niepełnosprawnego syna do placówki zapewniającej mu w pełnym zakresie realizację potrzeby kształcenia specjalnego. Dostrzec wypada, że wspominana nowelizacja u.s.o. rezygnującą z określenia kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej na rzecz ustalenia owych kosztów w drodze umowy pomiędzy wójtem, a rodzicami niepełnosprawnego dziecka wynika z potrzeby indywidualizacji owych kosztów odrębnie w każdym przypadku, co może nastąpić tylko w drodze wzajemnego porozumienia stron, czyli właśnie umowy. Potrzeby takowej nie było w sytuacji refundacji kosztów poniesionych w związku z korzystaniem z komunikacji publicznej, skoro relewantną cechą umowy przewozu jest jej adhezyjny ( nienegocjowany przez konsumenta tej usługi ) charakter. Wreszcie wybór podmiotu realizującego transport ucznia pozostawiony został uznaniu rodziców w tym znaczeniu, że jeśli podejmą się dowozić ucznia we własnym zakresie, to gmina nie może przeciwstawić się temu rozwiązaniu, nawet gdyby miała zorganizowany transport i opiekę dla innych uczniów w takim samym stanie zdrowia i do tego samego lub bliższego ośrodka. Taki pogląd wyrażany jest w orzeczeniach sądów administracyjnych ( por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., VIII SA/Wa 614/07, i w Bydgoszczy z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r. II SA/Bd 211/08, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W reasumpcji powyższych ustaleń J. K. ( jej małżonkowi ) przysługuje z mocy ustawy prawo żądania od Burmistrza "[...]" zwrotu kosztów dowożenia i opieki we własnym zakresie niepełnosprawnego syna A. do Szkoły Podstawowej nr "[...]" w "[...]", która w ustalonym w sprawie stanem faktycznym jest " najbliższą " w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. szkołą zapewniającą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształceni specjalnego. Wobec powyższego analiza wyżej przytoczonych przepisów ustawy o systemie oświaty prowadzi do wniosku, że czynność Wójta Gminy "[...]" zawarta w pismach z dnia: "[...]", "[...]" i "[...]" odmawiająca zwrotu skarżącej kosztów dowożenia i opieki niepełnosprawnego syna do najbliższej – w rozumieniu powyżej zdefiniowanym – szkoły zapewniającej realizację potrzeby kształcenia specjalnego i z powrotem powinna być uznana za bezskuteczną. W ocenie Sądu wyrażone w przywołanych powyżej pismach stanowisko Burmistrza "[...]" stanowi inną niż określona w pkt 1-3 § 1 art. 3 p.p.s.a. czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Sąd nie mógł zadośćuczynić żądaniu skargi, tj. orzec o zwrocie rzeczonych kosztów, jako, że - jak powyżej podał - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dodatkowo, co jest specyfiką tej sprawy, uregulowanie zwrotu przedmiotowych kosztów, czyli warunków zawarcia umowy, negocjowania ich treści pozostaje w gestii stron. Mając na uwadze powyższe Sąd, uwzględniając skargę, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność czynności Wójta "[...]" zawartą w jego pismach z dnia: "[...]", "[...]" i "[...]".

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło