II SA/Ol 429/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego - oddala skargę. W dniu "[...]" K. P. złożył w urzędzie Miasta w "[...]" wniosek o wymianę dowodu osobistego z powodu zmiany miejsca pobytu stałego (adresu zameldowania). Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej wskazywany jako: K.p.a.), Prezydent Miasta "[...]" odmówił wydania K. P. dowodu osobistego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydent wskazał, że załączone do wniosku o wydanie dowodu osobistego zdjęcia nie spełniają wymogu aktualności, który określa § 1 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2000r., Nr 112, poz. 1182 ze zmianami, dalej wskazywane jako: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r.). Zgodnie z tym przepisem do wniosku o wydanie dowodu osobistego załącza się dwie aktualne fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, przedstawiające osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywały głowę w pozycji lewego półprofilu i z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy. Nadto, organ wskazał, że załączone do wniosku zdjęcia były użyte do wydania dowodu osobistego na podstawie wniosku złożonego przez K. P. w dniu "[...]". Obecnie wnioskodawca posługuje się dokumentem tożsamości wydanym na podstawie powyższego wniosku. W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zarzucił organowi pierwszej instancji, iż jedynym uzasadnieniem odmowy wydania mu dowodu osobistego jest fakt załączenia do wniosku z dnia "[...]" zdjęć, które użyte były także do wydania na podstawie wniosku z dnia "[...]" dowodu osobistego, którym się obecnie posługuje. W ocenie skarżącego brak jest podstawy prawnej uzasadniającej tego typu rozstrzygnięcie, w związku z czym załączenie zdjęć z poprzedniego wniosku nie jest prawem zabronione. K. P. zaznaczył, że załączone do wniosku o wydanie dowodu osobistego w przedmiotowej sprawie zdjęcia przedstawiają jego aktualny wizerunek, którego nie kwestionowano w Wydziale Komunikacji przy wydaniu nowego prawa jazdy, które również jest dokumentem. Ponadto, skarżący zarzucił Prezydentowi, że decyzję o odmowie wydania dowodu osobistego otrzymał dopiero po upływie 5 miesięcy po złożeniu wniosku, co stanowi ewidentne naruszenie przepisów. Wojewoda decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewoda wskazał, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach nakładają na posiadacza obowiązek wymiany dowodu osobistego w razie zmiany zamieszczonych w nim danych, między innymi adresu zameldowania. Dokumenty jakie należy dołączyć do wniosku o wymianę dowodu osobistego, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. Jednym ze wskazanych w przepisach powyższego rozporządzenia koniecznych wymogów jest załączenie do wniosku o wydanie dowodu osobistego dwóch aktualnych fotografii. Organ przyznał, iż brak jest przepisu prawa, który precyzowałby w sposób jasny, iż zdjęcia załączone do poprzedniego wniosku są nieaktualne z uwagi na odległą datę ich wykonania. Jednocześnie wskazał, iż dowód osobisty jest dokumentem wydawanym na 10 lat, na podstawie którego dokonuje się ustalenia tożsamości jego posiadacza i zamieszczony w nim wizerunek osoby nie powinien odbiegać od rzeczywistego. Wojewoda zaznaczył, że ocena aktualności załączonych do wniosku o wydanie dowodu osobistego zdjęć leży w gestii pracownika organu wydającego dowód osobisty, na co także wskazał Dyrektor Departamentu Spraw Obywatelskich MSWiA, w piśmie z dnia 21 listopada 2008r. Nie może stanowić argumentu twierdzenie, że skoro załączone zdjęcia odzwierciedlają wizerunek osoby i jest ona na nim rozpoznawalna (podobna) to jest ono aktualne. Praktyka wskazuje, że podobieństwo osoby do fotografii można wywieść nawet z bardzo odległych lat. Wojewoda przyznał rację skarżącemu, iż uzasadnienie organu pierwszej instancji uznać należy za niewystarczające. Organ ten winien w sposób precyzyjny określić, jakie zmiany wizerunku powodują, że zdjęcie nie odzwierciedla aktualnego wizerunku wnioskodawcy, a nie jedynie wskazywać na fakt, iż służyło już do wydania dowodu osobistego podlegającego obecnie wymianie. Odnosząc się natomiast do terminu załatwienia sprawy Wojewoda wskazał, iż organ wydający dowód osobisty brak aktualnych zdjęć błędnie potraktował jako brak formalny podania, co spowodowało zwłokę w prawidłowym i terminowym załatwieniu niniejszej sprawy. Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł K. P., wskazując przede wszystkim na argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie stwierdził, że powodem, wpływającym na odmowę wydania mu dowodu osobistego, wskazanym w decyzji, jest fakt dołączenia do wniosku o wydanie dowodu osobistego tych samych fotografii, które znajdują się w dowodzie, którym aktualnie się posługuje. Zarzucił, że organy orzekające nie wskazały podstawy prawnej uzasadniającej odmowę wydania dowodu osobistego, przede wszystkim nie wskazały przepisu stanowiącego, że zdjęcia dołączone raz do dowodu osobistego stają się nieaktualne i w przypadku wyrabiania drugiego dokumentu należy dostarczyć nowe zdjęcia. Wskazał, że spełnił wszystkie wymogi formalne przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r., mimo to odmówiono wydania mu dowodu osobistego z załączoną fotografią. Podniósł, że również powołana przez Wojewodę komisja nie miała problemu z jego identyfikacją na podstawie przedstawionych do wymiany dowodu osobistego zdjęć. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz wyciągnięcia konsekwencji karnych w stosunku do urzędników, którzy naruszyli wielokrotnie przepisy prawa zawarte w K.p.a. i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., wskazywanej dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym, kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę wniesioną przez K. P. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie wskazać należy, iż przepis art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), nakłada na posiadacza dowodu osobistego obowiązek wymiany tego dokumentu w razie zmiany zamieszczonych w nim danych, między innymi adresu zameldowania. Na podstawie art. 44 wyżej wskazanej ustawy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 21 listopada 2000r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2000r., Nr 112, poz. 1182 ze zmianami). Zgodnie z § 1 ust 5 wskazanego rozporządzenia, do wniosku o wydanie dowodu osobistego załącza się dwie aktualne, wyraźne i jednakowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, przedstawiające osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywały głowę w pozycji lewego półprofilu i z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy. Niewątpliwie przepisy prawa nie definiują pojęcia "aktualna fotografia". Jednakże stosując wykładnię literalną tego pojęcia należy stwierdzić, że jest to fotografia, która przedstawia aktualny wizerunek osoby. "Aktualny", to obowiązujący lub zachowujący ważność w danej chwili, dotyczący teraźniejszości, mający związek z teraźniejszością, najświeższy (patrz: Wielki słownik wyrazów obcych PWN pod redakcją Mirosława Bańko, Warszawa 2005, str.32). Trudno więc uznać za trafne stanowisko skarżącego, iż właściwe, aktualne fotografie dołączył on do wniosku z dnia "[...]" o wydanie dowodu osobistego, skoro fotografie te wykonane zostały nie później niż w dniu "[...]", a więc w dniu złożenia przez skarżącego poprzedniego wniosku o wydanie dowodu osobistego. Oczywiście załączenie do aktualnego wniosku fotografii z poprzedniego wniosku o wydanie dowodu osobistego nie jest prawnie zabronione, ale niezbędną przesłanką jest, aby takie zdjęcie przedstawiało aktualny wizerunek wnioskodawcy. Fakt, iż powołana przez organ odwoławczy komisja oceniła, iż przedłożone do wniosku zdjęcia, aczkolwiek wskazują podobieństwo i przedstawiają osobę wnioskodawcy, to wcale nie oznacza, iż są to zdjęcia aktualne. Należy zauważyć, iż skarżący w skardze stwierdził, że powołana komisja jednoznacznie uznała, że twarz osoby przedstawionej na przedłożonym do wniosku zdjęciu jest szczuplejsza i młodsza. Fakt ten stanowi już wystarczającą podstawę do uznania, że nastąpiła zmiana wyglądu wnioskodawcy od momentu wykonania przedłożonej do wniosku przez niego fotografii. Nawet nieznaczna zmiana wyglądu powoduje dezaktualizację, a więc utratę aktualności, w niniejszej sprawie wizerunku skarżącego na przedłożonej przez niego fotografii (zdjęciu) do wniosku o wydanie dowodu osobistego. Skarżący nie spełnił więc wszystkich wymogów formalnych przewidzianych w obowiązującym w dniu orzekania przez organy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000r. Organy prawidłowo oceniły, że przedłożone przez skarżącego zdjęcia nie spełniają niezbędnego wymogu aktualności. Należy wskazać, iż obowiązujące od dnia 24 marca 2009r. nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich unieważnienia, wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2009r., Nr 47, poz. 384), nie zawiera wyjaśnienia pojęcia "aktualna fotografia". Przepis § 7 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia stanowi natomiast, iż do wniosku załącza się dwie wyraźne i jednakowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, odzwierciedlające aktualny wizerunek osoby, której wniosek dotyczy, przedstawiające tę osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywały głowę w pozycji lewego półprofilu i z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy. Z powyższego uregulowania wynika, iż fotografie mają odzwierciedlać aktualny wizerunek osoby, a nie jej wizerunek sprzed kilku lat. Powyższe uregulowanie, w ocenie Sądu, nie powinno zatem budzić już problemów interpretacyjnych. Odnosząc się do pozostałych powołanych przez skarżącego zarzutów wskazać należy, iż organ odwoławczy ustosunkował się do nich w treści zaskarżonej decyzji. Wojewoda przyznał rację skarżącemu, iż uzasadnienie organu pierwszej instancji uznać należy za niewystarczające. Organ ten winien w sposób precyzyjny określić, jakie zmiany wizerunku powodują, że zdjęcie nie odzwierciedla aktualnego wizerunku wnioskodawcy, a nie jedynie wskazywać na fakt, iż służyło już do wydania dowodu osobistego podlegającego obecnie wymianie. Natomiast odnośnie do kwestii terminu załatwienia sprawy Wojewoda wskazał, iż organ pierwszej instancji, wydający dowód osobisty, brak aktualnych zdjęć błędnie potraktował jako brak formalny podania, co spowodowało zwłokę w prawidłowym i terminowym załatwieniu niniejszej sprawy. Skarżącemu należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne nie są uprawnione do wyciągania jakichkolwiek konsekwencji wobec nieprawidłowo wykonujących obowiązki służbowe i naruszających przepisy prawa urzędników. Odpowiedzialność pracownika za zwłokę reguluje przepis art. 38 K.p.a., który stanowi, iż pracownik organu administracji publicznej, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie lub nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 36 albo nie załatwił sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w myśl art. 37 § 2, podlega odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa. Odpowiedzialność pracownika organu administracji, o której mowa w powyższym przepisie, nie jest uzależniona od podjęcia przez skarżącego działań prawnych, na przykład złożenia wniosku o ukaranie pracownika winnego naruszenia terminu załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. wiązku z tym, że Departament Spraw Obywatelskich Ministerstw SpraWewnętrznych i Administracji pismem z dnia 21.11.2008 r. nie zgodził się ze stanowiskiem organu wydającego dowód osobisty, iż nieaktualne zdjęcia załączone do wniosku o wydanie dowodu osobistego należy zaliczyć do braków formalnych wniosku, Wojewoda pismem z dnia 05.12.2008 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Olsztyn z prośbą o podjęcie działań zmierzających do prawidłowego załatwienia sprawy wskazując prawidłowy tryb, którym jest wydanie decyzji administracyjnej.