II SA/Ol 43/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12.03.2004 r., sygn. akt. 2 IV SA 230/03 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że E. i S. R. wystąpili z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul. W. w O. Budowa była realizowana na podstawie pozwolenia na budowę – decyzja z dnia 2 lutego 1990r., a następnie na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. z dnia 25 czerwca 2001r. udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2002r., sygn. akt IV SA 2831/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. z dnia 25 czerwca 2001r. Natomiast na wniosek J. S. wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 2 lutego 1990r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni "A" w O. pozwolenia na budowę jedenastu segmentów w zabudowie szeregowej przy ulicy "[...]" (potem W.) w O. W związku z powyższym postępowaniem Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 14 października 2002r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ulicy W. w O. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia 13 grudnia 2002r. Organ II instancji podniósł, że nie jest możliwym udzielenie pozwolenia na użytkowanie segmentu przed zakończeniem postępowania przed organem nadzoru budowlanego. Wojewoda podkreślił, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wymagany jest gdy zaistnieje jedna z dokładnie sprecyzowanych sytuacji szczególnych, takich jak wydanie decyzji nakazującej dokonanie określonych czynności, zmian i przeróbek, a to ma miejsce według organu w przypadku obiektu będącego przedmiotem postępowania. Tak więc zawieszenie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie w danej sprawie jest zasadne, bowiem umożliwia inwestorowi możliwość dokończenia robót nakazanych ostateczną decyzją z dnia 4 kwietnia 1996r. Tut. Sąd wyrokiem z dnia 12 marca 2004r., sygn. akt 2 IV SA 230/03 oddalił skargę E. i S. R. na postanowienie Wojewody z dnia 13 grudnia 2002r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Następnie J. S. złożył w dniu 23 stycznia 2009r. do tut. Sądu wniosek o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia 12 marca 2004r. Dodatkową argumentację w kwestii konieczności wznowienia postępowania skarżący przedłożył – na wezwanie Sądu - w piśmie z dnia 15 kwietnia 2009r. Jako podstawę wznowienia postępowania podał zmianę stanu prawnego spowodowanego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 grudnia 2008r. Według skarżącego decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 grudnia 2008r. stanowi okoliczność do wznowienia postępowania w związku z art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Skarżący stwierdził, iż z uwagi na to, że proces budowy trwa aż do skutecznego zgłoszenia, zaś podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor czyli Spółdzielnia "A", a wszystkie roboty budowlane wymagają pozwolenia na budowę to wniosek o uchylenie postanowienia Wojewody z dnia 13 grudnia 2002r. jest uzasadniony. Skarżący wywodził, że E. i S. R. złożyli wniosek o uzyskanie zezwolenia na użytkowanie obiektu przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych nie posiadając uprawnień ustawowych, tj. pozwolenia na budowę. Wskazał również, iż z decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika, że inwestorem na rzecz, którego wydano pozwolenie na budowę była Spółdzielnia "A" w O., a więc wniosek o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie pochodził od osób nieuprawnionych. Ponadto skarżący wskazał, że w trakcie postępowania nieważnościowego zauważył, że strona tytułowa dziennika budowy została przerobiona, a w żadnym postępowaniu nie wyjaśniono podstawy prawnej przerejestrowania dziennika budowy. Stanowi to zdaniem autora skargi naruszenie art. 273 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wywodził, że dotrzymał terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, gdyż o przesłankach wznowienia dowiedział się z decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 1 grudnia 2009r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że w sprawie nie występują przesłanki wznowienia postępowania sądowego. Następnie pismem procesowym z dnia 13 maja 2009r. J. S. wniósł o sprawdzenie strony tytułowej dziennika budowy w zakresie dotyczącym inwestorów czyli E. R. i S. R. Ponadto podniósł, że należy ustalić czy załączona przez skarżącego kserokopia jest identyczna z oryginałem, ponieważ przekreślony adres ul. D. był miejscem zamieszkania p. R. Nie był to więc adres Spółdzielni "A". Ponadto nigdy nie wyjaśniono podstawy prawnej przerejestrowania dziennika w dniu 31 lipca 2001r. oraz nie wyjaśniono braku stron od 4 do 7 dziennika budowy. Skarżący podniósł również, że należy ustalić czy w sprawie nie miał znaczenia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2002r. w przedmiocie uchylenia decyzji zezwalających na wznowienie robót. Według skarżącego niezbędnym jest ustalenie czy p. R. posiadają status podmiotu uprawnionego do wystąpienia o zezwolenie na użytkowanie przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Stroną bowiem w sprawie uzyskania takiego zezwolenia jest wyłącznie inwestor, a nie właściciel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym przysługuje tylko od ściśle określonych orzeczeń i jest oparta na wąsko określonych podstawach. Przy ich stosowaniu nie można stosować wykładni rozszerzającej. W doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego tę instytucję określa się jako środek obalania prawomocności orzeczeń sądowych umożliwiający ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości czyli zgodności z prawem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003r.). Rozpoznając niniejszą sprawę należy przede wszystkim pamiętać, że przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowego jest wyrok z dnia 12 marca 2004r., sygn. akt 2 IV SA 230/03 oddalający skargę na postanowienie Wojewody z dnia 13 grudnia 2002r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta O. z dnia 14 października 2002r., którym Prezydent zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek E. i S. R. w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ulicy W. w O. Skarżący wskazał na naruszenie w przedmiotowym postępowaniu art. 273 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: ppsa) poprzez oparcie rozstrzygnięć przez organy a następnie Sąd o podrobioną część dziennika budowy. Ponadto według skarżącego decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) z dnia 1 grudnia 2008r. stanowi okoliczność do wznowienia postępowania sądowego w związku z art. 273 § 2 ppsa. Przyjąć należy, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie (skargę złożono 23 stycznia 2009r.), skoro skarżący jak twierdzi o jej podstawach dowiedział się z decyzji GINB z 1 grudnia 2008r. Zasadą jest, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2006r., LEX nr 274879). Z art. 273 § 2 ppsa wynika natomiast, że chodzi o wykrycie późniejsze tych okoliczności, tj. dowiedzenie się o ich istnieniu w czasie, w którym powołanie ich w zakończonym postępowaniu było niemożliwe. Wykrycie, o którym mowa w tym przepisie odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i podówczas nieujawnionych, bo nieznanych stronom, nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę. Okoliczności te muszą przy tym istnieć w trakcie zakończonego postępowania, ale nie były nim objęte. Muszą być też tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2008r., I FSK 1835/07, LEX nr 468881). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu może być podstawą wznowienia, jeżeli okoliczności te lub środki dowodowe pozostają w związku z orzeczeniem, które jest zaskarżone w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania (por. postanowienie z dnia 31 stycznia 2007r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, II OZ 845/06). Natomiast środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 273 § 2 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2004r., OSK 446/04). J. S. wskazał w skardze, że podstawą wznowienia w przedmiotowej sprawie jest zmiana stanu prawnego zawartego w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Z tej decyzji zdaniem skarżącego wynika, że inwestorem budowy przy ulicy W. w O. była Spółdzielnia Mieszkaniowa "A", na rzecz której wydano pozwolenia na budowę. Tymczasem jako inwestorzy w sprawie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego występowali E. i S. R. W ocenie Sądu nie można zgodzić się z takim stanowiskiem skarżącego. Fakt, że inwestorem robót budowlanych budynku w zabudowie szeregowej przy ulicy W. w O. była Spółdzielnia Mieszkaniowa znany już był skarżącemu co najmniej w lipcu 2002r. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2002r. wydany w wyniku rozpatrzenia skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2001r. W treści tego orzeczenia określono jednoznacznie Spółdzielnię Mieszkaniową "A" jako inwestora robót budowlanych związanych z realizacją segmentu szeregowca przy ulicy W. w O. Należy podkreślić, że wspomniane rozstrzygnięcie było skutkiem skargi J. S., w związku z tym trudno byłoby uznać, iż dopiero z treści decyzji z dnia 1 grudnia 2008r. dowiedział się on tym kto jest inwestorem w interesującym go obiekcie budowlanym. Ponadto istotnym jest zauważyć, że wspomniany wyrok zapadł jeszcze przed będącym przedmiotem zaskarżenia postanowieniem Wojewody z dnia 13 grudnia 2002r. Z pewnością więc nie można stwierdzić, tak jak chciałby tego skarżący, że informacja o prawdziwym inwestorze przedmiotowej inwestycji wyszła na jaw dopiero w decyzji z dnia 1 grudnia 2008r. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponadto w piśmie z dnia 17 kwietnia 2003r. wniesionym do Sądu do sprawy 2 IV SA 230/03 skarżący wskazał, że E. i S. R. obiekt przy ul. W. w O. realizują w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę wydaną na rzecz Spółdzielni "A". Nie jest zatem możliwym uznanie tej okoliczności za nową okoliczność stanowiącą podstawę wznowienia w myśl art. 273 § 2 ustawy ppsa. Chodzi tu bowiem o okoliczności i dowody w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnione i wówczas nieujawnialne, bo nieznane stronom. Nie odnosi się to zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania lub znanych przez stronę, a tylko przez nią niedostrzeżonych, a z taką okolicznością mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2004r., GSK 5/04). Tak więc niemożność skorzystania z określonych faktów czy też środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła. Dodatkowo wyjaśnić należy, że sama decyzja GINB z 1 grudnia 2008r. jako akt administracyjny nie mogła stanowić podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o art. 273 § 2 ppsa (tak jak zdaje się to sugerować po części skarżący, wskazując na zmianę "stanu prawnego" wywołanego tą decyzją, czy też podając, że ta decyzja stanowi okoliczność do wznowienia postępowania sądowego), gdyż decyzja ta wydana została już po wyroku Sądu z 12 marca 2004r. Autor skargi o wznowienie postępowania podniósł również fakt podrobienia dokumentu w postaci strony głównej dziennika budowy przedmiotowej inwestycji. Należy pamiętać, że podrobienie lub przerobienie dokumentu stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie w przypadku, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w tym postępowaniu w trybie art. 106 § 5 ppsa, a nie w postępowaniu przed organem administracji publicznej. (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003r.). Jednakże w postępowaniu zakończonym wyrokiem tut. Sądu z dnia 12 marca 2003r., a będącym przedmiotem zaskarżenia nie przeprowadzono uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci dziennika budowy w trybie art. 106 § 5 ppsa. Oznacza to, iż już tylko z tej przyczyny ten argument skargi o wznowienie postępowania nie był zasadny. Ponadto z treści art. 273 § 1 w zw. z art. 274 ppsa wynika, że wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można żądać wyłącznie wtedy, gdy wystąpienie przesłanek z pierwszego z wymienionych przepisów zostało ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż bark dowodów - J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, Komentarz, s. 645; por. też postanowienie NSA z 7 czerwca 2005, II GSK 90/05. Trzeba więc stwierdzić, że art. 273 § 1 pkt 1 ppsa wyraźnie wskazuje, iż podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Złożenie takiej skargi przed prawomocnym stwierdzeniem owego fałszerstwa jest więc przedwczesne (wyrok z dnia 25 stycznia 2008r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I OSK 1984/06). Podnoszona przez skarżącego okoliczność podrobienia części dziennika budowy nie znajduje oparcia w żadnym prawomocnym wyroku skazującym, który podważyłby wiarygodność wspomnianego dokumentu. Tylko zaś takie orzeczenie mogłoby stanowić podstawę do skutecznego wznowienia postępowania, w którym taki dokument odgrywał istotną rolę. Ponadto w ocenie Sądu okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogły mieć wpływu na orzeczenie będące przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. We wspomnianym wyroku bowiem Sąd badał tylko zasadność zawieszenia przez organy postępowania w sprawie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ulicy W. w O. Przedmiotem postępowania sądowego było zatem zbadanie kwestii incydentalnej wobec merytorycznego postępowania. Dlatego też w tym postępowaniu sądowym nie były istotne dla rozstrzygnięcia kwestie podnoszone w obecnym postępowaniu wznowieniowym. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 282 § 2 ppsa skargę o wznowienie postępowania sądowego oddalił.