II SA/Ol 442/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński (spr.) Adam Matuszak Beata Jezielska Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi T. i R. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki części poddasza oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]"Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie wszczęte z wniosku T. i R. N. w sprawie rozbiórki nadbudowanej nie zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę części poddasza i zachowania odległości budynku od granicy sąsiedniej działki budowlanej zgodnie z warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stwierdzając brak podstaw do merytorycznego prowadzenia postępowania w stosunku do obiektu, na którym roboty budowlane prowadzone były w oparciu o pozwolenie na budowę i zatwierdzony projekt budowlany w stosunku do którego prowadzone było postępowanie naprawcze zakończone wydaniem pozwolenia na użytkowanie. W odwołaniu od tej decyzji T. i R. N., zarzucili naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż postępowanie w sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe, w sytuacji, gdy budynek usytuowany na działce nr ewid. "[...]", położonej przy ul. M. w M. nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o dokonanie oględzin budynku. Odwołujący się wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji, nakazanie rozbiórki nadbudowanej części poddasza i przebudowy budynku przy ul. M. w M. tak, aby jego odległość od granicy sąsiedniej działki była zgodna z przepisami. W wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu "[...]" decyzję ("[...]") uchylającą w całości zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż do przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku uprawniała W. G. prawomocna decyzja Starosty z dnia "[...]" Stwierdzenie nieważności tej decyzji nastąpiło po zakończeniu robót, na mocy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]"2002 r. W odniesieniu do przedmiotowej inwestycji istotna była więc okoliczność, że aż do zakończenia przebudowy inwestor legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na tę przebudowę, co oznacza, że nie mogło być w tym przypadku mowy o zaistnieniu samowoli budowlanej i zastosowaniu restrykcji z art. 48 Prawa budowlanego. Ze względu na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na przebudowę oraz z uwagi na błąd w zatwierdzonym projekcie budowlanym, w którym zaprojektowano okap budynku o 10 cm dłuższy niż dopuszczały przepisy, przeprowadzone zostało postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Zostało ono zakończone ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", którą utrzymana została w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z "[...]", stwierdzająca wykonanie obowiązku doprowadzenia okapu do stanu zgodnego z protokołem i przepisami prawa. Następstwem tego było wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku. W związku z przeprowadzeniem postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego, w następstwie którego wydane zostało pozwolenie na użytkowanie budynku, nie jest możliwe wszczęcie w stosunku do tego obiektu postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Postępowanie w trybie tego przepisu wszczyna się w przypadku stwierdzenie budowy albo wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. W tym przypadku inwestor posiadał pozwolenie na przebudowę, w związku z czym prowadzono postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Ponieważ budynek, uzyskując pozwolenie na użytkowanie, został zalegalizowany, nie ma możliwości wszczynania i prowadzenia postępowania co do rozbiórki jego części. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie organu I instancji było więc bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie T. i R. N. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, ponawiając zarzuty podniesione w odwołaniu a ponadto zarzucając naruszenie art. 48 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, tj. nienakazanie przez właściwy organ rozbiórki części obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, podczas gdy budynek został rozbudowany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz niezgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Uzasadniając ostatni ze wskazanych zarzutów strona skarżąca podniosła, iż budynek doprowadzono do zgodności z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690), lecz organ zdaje się nie dostrzegać innych naruszeń, tj. rozbudowy obiektu niezgodnie z pozwoleniem na budowę (znaczna rozbudowa poddasza, które miało być nieużytkowe, niezachowanie odległości budynku od granicy z działką sąsiednią). Co prawda, T. i R. N. wyrazili zgodę na przybliżenie o 35 cm obiektu handlowego, lecz oświadczenie to było dotknięte wadą i nie istnieje. Zostali oni wprowadzeni w błąd i podstępnie oszukani przez W. G., gdyż wbrew założeniom rozbudował on budynek niezgodnie z projektem przebudowy, co do jego wysokości i przeznaczenia poddasza (miało być ono nieużytkowe). W tej sytuacji złożone oświadczenie woli nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ pismem z 8 sierpnia 2001 r. T. i R. N. wycofali swoją zgodę. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 105 k.p.a. skarżący zaznaczyli, iż postępowanie legalizacyjne dotyczyło innych naruszeń niż przez nich wskazane, zatem bezzasadnym jest powoływanie się na nie jako uzasadniające bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. podniesiono, że organ nie wykonał żadnej czynności w celu zbadania rzeczywistego usytuowania budynku, czym zaniechał czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do sformułowanych w niej zarzutów, zwrócił uwagę na fakt, iż postępowanie naprawcze przeprowadzone w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem zostało zakończone. T. i R. N., mając przymiot strony, nie skorzystali z prawa wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję ostateczną. Tym samym zgodzili się z ustaleniami organu nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest pozbawiona słuszności i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Treść art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), którego zastosowania domagała się od organu strona skarżąca, w sposób jednoznaczny wskazuje, że przewidziany w nim obligatoryjny nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części oparty został wyłącznie na przesłance formalnoprawnej, to jest na niedopełnieniu przez inwestora wymogu uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych pozwolenia na budowę bądź dokonania wymaganego zgłoszenia, a także prowadzenia robót budowlanych pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ na wskazane w zgłoszeniu roboty budowlane. Nie ulega wątpliwości, iż sytuacja tego rodzaju nie zaistniała na gruncie niniejszej sprawy, skoro przez cały czas trwania robót budowlanych inwestor legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Zrealizowanie natomiast obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach prawa budowlanego, czego starają się dowieść skarżący, wypełnia dyspozycję przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Dają one podstawę do wymuszenia na inwestorze doprowadzenia budowanego obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz w przepisach prawa. Wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części, które następuje w oparciu o art. 51 ust 2 Prawa budowlanego, możliwe jest jedynie w przypadku niewykonania obowiązków nałożonych w trybie tych przepisów. Postępowanie mające na celu doprowadzić sporny obiekt do stanu zgodnego z warunkami i wymogami określonymi w pozwoleniu na budowę oraz przepisami Prawa budowlanego zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone. Ustaleń w tym zakresie dokonano m. in. w oparciu o protokół z kontroli przedmiotowego budynku, która miała miejsce 13 stycznia 2005 r. Strona skarżąca nie zakwestionowała decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", a przecież decyzja ta wydana w sprawie przebudowy i rozbudowy budynku handlowego nakazywała inwestorowi jedynie doprowadzenie okapu budynku od strony działki nr "[...]" do zgodności z prawem, tak aby okap nie pomniejszał odległości od granicy działki o więcej niż 0,5 m. T. i R. N. odwołali się co prawda od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" stwierdzającej wykonanie przez W. G. nałożonego obowiązku zakwestionowali jednak wówczas jedynie to, że okap wykonany został prowizorycznie, niestarannie, niezgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami prawa. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie została zaskarżona w związku z czym uzyskała walor prawomocności. Tym samym sprawa doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem została ostatecznie załatwiona. W tej sytuacji sprawa ta nie mogła być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły pociągnęłoby za sobą sankcję nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Dlatego "dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (teza z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391). Z tej przyczyny właściwym było umorzenie przez organ odwoławczy postępowania wszczętego z wniosku strony skarżącej, w którym domagała się ona przeprowadzenia kolejnego postępowania, mającego na celu doprowadzenie spornego budynku do zgodności z prawem. Skargę jako niezasadną należało więc oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.