II SA/Ol 470/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W dniu 17 stycznia 2013 r. P. K. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , matką D. K. Prezydent Miasta E. decyzją z dnia 19 lutego 2013r. nr. "[...]" orzekł o nieprzyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego P. K. w związku z opieką nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności D. K. Od powyższej decyzji odwołał się P. K. wskazując, że jego matka straciła wzrok będąc osobą bezrobotną i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W podobnej sytuacji znajduje się jego ojciec, który uległ wypadkowi 15 lat temu i jest na rencie inwalidzkiej. Podał też że w 2006r. uzyskał maturę, następnie ukończył Policealne Studium Architektury Krajobrazu i w 2012r. licencjat z ekonomii a obecnie uczęszcza do 2 letniej Policealnej Szkoły Informatycznej. Pomimo starań o jakąkolwiek pracę nie mógł jej uzyskać. Jest jedynym sprawnym opiekunem rodziców i nie może wyjechać z E. w celu poszukiwania pracy. Postanowił ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne ponieważ da mu to na jakiś czas dochód i lata do emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej jako SKO) po rozpoznania odwołania, decyzją z 8 kwietnia 2013r. nr. "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało że od dnia 1 stycznia 2013r. zostały wprowadzone ustawą o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw z dnia 7 grudnia 2012r. zmiany do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. P. K. już pod rządami znowelizowanej ustawy tj. dnia 17 stycznia 2013r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył: Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 17 grudnia 2012r. o zaliczeniu matki D. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2016 r.; wypis orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS Odział w S. z dnia 25 września 1997r. o uznaniu, że ojciec wnioskodawcy T. K. jest niezdolny do pracy i do samodzielnej egzystencji; oświadczenie P. K. z którego wynika, że pracował tylko jeden miesiąc, poszukuje pracy w urzędzie pracy i na giełdach pracy, matka jest osobą niepełnosprawną od września 2012 r., opieka nad rodzicami polega na wykonywaniu prac domowych, robieniu zakupów załatwianiu spraw urzędowych i medycznych pomoc przy kąpieli; oświadczenie ojca T. K. w którym opisuje trudną sytuację rodziny, w której dwie osoby są niepełnosprawne w stopniu znacznym a syn nie może otrzymać specjalnego zasiłku opiekuńczego ponieważ jego renta przekracza próg przyznania tego świadczenia. Dalej SKO wskazało, że P. K. został poinformowany przez organ pierwszej instancji o nowych zasadach nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o nazwie specjalny zasiłek opiekuńczy. Następnie SKO przedstawiło uregulowania prawne z których wynikają wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w szczególności art. 17 ust 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych według stanu od 1 stycznia 2013 r. tj. obowiązującego na dzień złożenia wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, tylko wówczas gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do 25 roku życia. W ocenie SKO, skoro w sprawie jest bezspornym, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy powstała w 2012 r., kiedy miała ukończone 57 lat, to opiekującemu się nad nią jej synowi nie przysługuje uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym organ drugiej instancji podkreślił, że rozstrzygnięcia w sprawie świadczeń rodzinnych nie są podejmowane według zasad fakultatywnych i z zastosowaniem uznania administracyjnego, bo przepisy zastosowanej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujących. Z tym orzeczeniem nie zgodził się P. K. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i wniósł o jego uchylenie. Wskazał, że jego matka jako osoba bezrobotna utraciła wzrok . W podobnej sytuacji jest jego ojciec który uległ wypadkowi w pracy 15 lat temu i jest na rencie inwalidzkiej. Przedstawił też swoją sytuację, poddając, że w 2006 r. uzyskał maturę i ukończył Policealne Studium Architektury Krajobrazu, w 2012 r. ukończył Wyższą Szkołę Zawodową w E. uzyskując tytuł licencjata ekonomii, obecnie uczęszcza do 2 letniej Policealnej Szkoły Informatycznej. Pomimo starań o jakakolwiek pracę pracował tylko miesiąc, co wskazuje na to że w E. pracy nie znajdzie, pomimo że ma ukończone staże z pozytywna opinią. On ojciec i matka utrzymują się z renty ojca. Jako jedyny sprawny opiekun nie może opuścić rodziców i wyjechać z E. za pracą, w związku z czym ma zamknięte możliwości życia jako normalny człowiek. Świadczenie pielęgnacyjne dałoby mu na jakiś czas dochód i lata do emerytury i pozwoliłoby mu kiedyś zmienić życie. Zdaniem skarżącego postępowanie i orzeczenia wydane przez organy administracji są nieludzkie nie uwzględniające położenia ludzi dotkniętych kalectwem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, co należy szczególnie podkreślić w niniejszej sprawie, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury, która doprowadziła do wydania zaskarżonego aktu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy w tym miejscu wskazać, że organy administracji w swoich działaniach związane są zasadą legalizmu z której wynika to że ich rozstrzygnięcia muszą mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Wnioskowane przez skarżącego świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych znowelizowanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2012 r. poz. 1548), tj. obowiązującej na dzień złożenia wniosku o świadczenie i mającej zastosowanie w niniejszej sprawie. Wynikiem dokonanej nowelizacji jest znaczne ograniczenie możliwości uzyskania tego świadczenia, przy czym osoby które były uprawnione do tego świadczenia na podstawie dotychczasowych przepisów a wskutek tej nowelizacji uprawnienie to utraciły, mogą czynić starania o uzyskanie nowego świadczenia opiekuńczego o nazwie specjalny zasiłek opiekuńczy z tym, że jest on przyznawany tylko osobom które nie przekroczyły określonego progu dochodowego. Skarżący zapewne świadom tej sytuacji, bowiem został o tym już pouczony przez organy administracji, wnosił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki do jego uzyskania wskazane są w przepisach art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych . Z którego wynika że: 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W sprawie jak to słusznie przyjęło SKO bezspornym jest, że niepełnosprawność u matki skarżącego którą to opiekuje się, powstała w 2012 r. gdy miała 57 lat. Jest to okoliczność wykluczająca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bowiem nie została spełniona pozytywna przesłanka konieczna do przyznania tego świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych a mianowicie to, że niepełnosprawność musi powstać przed ukończeniem 18 bądź 25 rokiem życia. Spełnienie innych przesłanek nie może powyższego stanowiska zmienić, zatem zbędnym było czynienie innych ustaleń w sprawie. Ze zrozumieniem należy przyjąć trudną sytuację skarżącego i jego rodziców, jednak decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych nie są podejmowane według zasad fakultatywnych i uznaniowości, zatem organy administracji nie mogły wyjść poza obowiązujące prawo i przyznać skarżącemu wnioskowanego świadczenia na zasadzie słuszności, bowiem naruszyłyby obowiązujące prawo. Także Sąd, jak już wskazano na wstępie rozważań, nie jest uprawniony do przyznania tego świadczenia, bowiem powołany jest jedynie do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Powyższe wywody potwierdzają bowiem to, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.